İmtahan həyəcanı: Oxuyuruq, amma unuduruq- Psixoloq səbəbləri açıqladı
Yenə qış imtahanları başladı və ali təhsil müəssisələrində tələbələr üçün gərgin imtahan sessiyası start götürdü. Bu dövr bir çox tələbə üçün həm məsuliyyət, həm də ciddi psixoloji təzyiq anlamına gəlir. İmtahanlara hazırlıq prosesində artan stress və həyəcan bəzi tələbələrin dərslərinə fokuslanmasına mane olur, bəzilərində isə imtahan zamanı bildiklərini unutmaq kimi problemlər yaradır.
Tələbələr bildirirlər ki, uzunmüddətli hazırlığa baxmayaraq, imtahan auditoriyasına daxil olduqları anda həyəcan hissi daha da güclənir. Bu isə həm vaxtın düzgün bölüşdürülməsinə, həm də suallara dəqiq cavab verməyə çətinlik yaradır.
Son zamanlar ən çox müraciət olunan suallardan biri də oxuduqlarımızın niyə yaddaşımızda qalmamasıdır. Bunun səbəbini isə ADAU-nun müəllimi, psixoloq Turanə Əsədova Crossmedia.az-a açıqlamasında qeyd edib: "Bunun səbəbi tənbəllik yox, psixolojidir. İlk növbədə, stress və narahatlıq, (çox oxuyub "yaddan çıxacaq" qorxusu əksinə beuni bloklayır. Beyin təhlükə hiss edəndə psixoloji müdafiə mexanizminə keçir), mexaniki əzbərləmə, (əgər məlumatı əlaqəli şəkildə yadda saxlayırsansa, bu beyində daha çox qalır, anlamadan əzbərləmə isə tez unudulur), fasiləsiz və uzun oxuma, (qətiyyən yol verilməyəcək metoddur. Yorğun beyin məlumatı qəbul etmir) yuxu çatışmazlığı, (yaddaş yuxu zamanı möhkəmlənir, yuxu rejimin düzgün deyilsə, oxuduqların da "silinir"), telefon və diqqət yayınıqlığı (dövrümüzün ən ciddi problemidir. Tez-tez telefona baxmaq yaddaşı ciddi zəiflədir) əsas psixoloji səbəblərdir".
Psixoloq , həmçinin, imtahan zamanı yaranan həyacan barədə də danışıb. Belə ki, həyəcanın iki növü var: "Həyəcanın 2 növü vardır: Faydalı stress (Eustress), Ziyanlı stress (Distress). Əlbəttə həyəcan lazımdır, bu insanı ayıq saxlayır, lakin hər şeyin zərəri olduğu kimi həddindən artıq həyəcanlanmağın da ziyanı var. Əgər oxuduğunuzu unudursunuzsa, yuxunuz tamam pozulubsa bu artıq SOS siqnalıdır. Bəzən tələbələr deyir ki, "səhərə qədər yatmadım, oxudum" və ya "imtahana bir gün qalmış gecə səhərə qədər oxudum" edilmiş ən böyük yaınışlardandır. Çünki beyin məlumatı gecə emal edir. Əgər belə etsəniz yaddaşınızda olanlar komputerdə informasiyanı "Save" etmədən söndürməyə bənzəyəcək".
T.Əsədova son olaraq tələbələrin imtahan zamanı vaxtı necə idarə etmələri ilə bağlı tövsiyələrini bildirib: "Tələbələrə verəcəyim əsas məsləhət budur: İmtahanı həyatınızın mərkəzi kimi yox, yeni bir mərhələ kimi görün. Unutmayın ki,bir imtahan sizin dəyərinizi və ya gələcəyinizi tam müəyyən etmir. Stressi azaltmaq üçün əvvəlcədən planlı şəkildə oxuyun, mövzuları son günə saxlamayın. İmtahandan öncə kifayət qədər yuxu alın, sağlam qidalanın və qısa fasilələr verərək dincəlin. Dərin nəfəs alma texnikaları və müsbət düşüncə zehni rahatladır. Özünüzü başqaları ilə müqayisə etmək əvəzinə, öz inkişafınıza fokuslanın. Sakit və inamlı zehin biliklərinixi daha yaxşı ortaya qoymağa kömək edəcək".
Fatimə Məmmədova
09:30 13.01.2026
Oxunuş sayı: 3173
