Reseptsiz dərman satışına son qoyulmalıdır, apteklərə nəzarət gücləndirilməlidir - Mütəxəssis
Ötən il Azərbaycanda dərman satışı sahəsində aparılan yoxlamalar zamanı 56 aptekdə reseptlə satılmalı olan dərman vasitələrinin reseptsiz satışa çıxarıldığı müəyyən edilib. Faktlarla bağlı həmin apteklər barəsində qanunvericiliyə uyğun olaraq inzibati tədbirlər görülüb.
Bu fakt bir daha göstərir ki, dərman satışı sahəsində nəzarətin gücləndirilməsinə ciddi ehtiyac var. Reseptsiz dərman satışı əhalinin sağlamlığı üçün risk yaradır və məsuliyyətsiz yanaşmanın qarşısı qətiyyətlə alınmalıdır. Hesab edirəm ki, bu cür yoxlamalar davamlı və daha sərt olmalıdır.
Azərbaycan Tibb Universitetinin əczaçılığın texnologiyası kafedrasının müəllimi, gənc alim Bəhruz Məmmədov bu barədə Crossmedia.az-a açıqlamasında deyib ki, reseptlə satılmalı olan dərmanların apteklərdə nəzarətsiz və reseptsiz verilməsi həm yanlış müalicəyə, xəstəliklərin gec diaqnozuna, həm də ciddi yan təsirlər və antibiotik davamlılığı kimi əhalinin sağlamlığı üçün uzunmüddətli risklər yaradır: "Bu məsələ ilə bağlı əvvəlcə onu qeyd edim ki, Analitik Ekspertiza Mərkəzinin mütəmadi monitoqinqləri olur. Baxılır ki, hansı dərmanlar satılır, hansı dərmanlar reseptsiz satılıb və onlar, həqiqətə, reseptsiz satıla bilərmi, yoxsa ciddi şəkildə reseptlə satılmalıdır. Bunlar araşdırılmalıdır. Təbii ki, reseptlə satılmalı olan dərmanların apteklərdə nəzarətsiz şəkildə verilməsi ciddi sağlamlıq riskləri yaradır. Əsasən bu, yanlış müalicə və diaqnozun gecikməsi ilə bağlıdır. Çünki əhali çox vaxt özünü müalicə ilə tez-tez məşğul olur. Sırf simptomlara əsaslanır, dərman qəbul edir. Bu isə xəstəliyin gec müalicə olunmasına, gec diaqnoz qoyulmasına, gizlənə bilməsinə səbəb olur. Xəstəliyin ağırlaşmasına, xronikləşməsinə gətirib çıxara bilir. Bu, birinci riskdir".
Həkim bildirib ki, digər bir təhlükə dərmanların yan təsirləri və toksiklik riskləri ilə bağlıdır: "Çünki reseptlə satılmalı olan dərmanların bir çoxu, xüsusən antibiotiklər, hormonal preparatlar, güclü ağrıkəsicilər və psixotrop dərmanlardır. Bu dərmanlar çox ciddi yan təsirlərə malikdir. Düzgün doza seçilməli, dəqiq müalicə əsasında istifadə olunmalıdır ki, böyrəklər, qaraciyər və ürək-damar sistemi üçün təhlükə yaratmasın. Həmçinin antibiotik asılılıığı riski də var. Bu da dünyada çox ciddi problemlərdən biridir- infeksiyalaşmanın qarşısının alınması istiqamətində aparılan mübarizə tədbirlərinin əsas problemlərindən sayılır. Bununla mübarizə tədbirləri isə ilk növbədə nəzarət və monitorinqin gücləndirilməsidir. Apteklərdə mütəmadi yoxlamalar aparılmalıdır. Hazırda Analitik Ekspertiza Mərkəzində elektron resept sistemi mövcuddur. Bu sistem daha aktiv tətbiq olunmalıdır. Aptek işçilərinin məsuliyyətinin artırılması ilə bağlı mütəmadi tədbirlər keçirilməlidir. Əczaçılar bu sahədə hüquqi məsuliyyəti daha ciddi şəkildə dərk etməli, tənzimləməlidirlər. Pozuntular zamanı lisenziya tədbirləri, məhdudiyyətlər tətbiq olunmalıdır".
Müsahibimiz, həmçinin söyləyib ki, maarifləndirmə işlərinə də ciddi ehtiyac var: "Reseptsiz satıla bilən dərmanlar ictimaiyyətə açıq şəkildə bildirilməlidir. Bu sahədə olan boşluqlar tez bir zamanda aradan qaldırılmalıdır. Ümumiyyətlə, reseptsiz dərman satışı təkcə qanun pozuntusu deyil, həm də əhalinin sağlamlığı üçün uzunmüddətli və təhlükəli bir riskdir. Bu problemlərin həlli üçün nəzarət, maarifləndirmə və peşəkar məsuliyyət paralel şəkildə aparılmalıdır".
Ülvi Zahidov
13:08 08.01.2026
Oxunuş sayı: 1655
