“Araz” və “Tam Store” nəzarətə götürüldü: Supermarketlərdə qiymət oyunu
Supermarketlərdə alış-veriş edən vətəndaşların qarşılaşdığı problemlərdən
biri rəflərdə göstərilən qiymətlə kassada tələb olunan məbləğin fərqli
olmasıdır. İstehlakçı məhsulu rəfdəki qiymətə əsasən seçir, alış-verişini həmin
məbləğə uyğun planlaşdırır, lakin kassaya yaxınlaşdıqda məhsulun daha baha
satıldığını öyrənir. Bəzən qiymət fərqi cüzi görünə bilər, amma söhbət təkcə
bir neçə qəpikdən və ya manatdan getmir. Əsas məsələ istehlakçının düzgün məlumatlandırılması,
seçim hüququnun qorunması və ticarət obyektlərinin üzərinə düşən məsuliyyətə
əməl etməsidir.
Maraqlıdır ki, bu problem artıq ayrı-ayrı alıcıların təsadüfi şikayəti
çərçivəsindən çıxaraq nəzarət qurumunun yoxlamalarında da öz əksini tapır.
Prezident yanında Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Agentliyi son
yoxlamalar zamanı iki böyük ticarət şəbəkəsi – “Araz Supermarket” MMC və “Tam
Store” MMC barəsində inzibati xəta haqqında protokol tərtib edib. Hər iki halda
qida məhsulunun üzərində göstərilən qiymətdən baha satıldığı müəyyənləşdirilib.
Agentlik şirkətlərin əməlində istehlakçının malın hesabına dair az miqdarda
aldadılması ilə bağlı inzibati xəta əlamətlərinin olduğunu bildirib.
Bu faktlar supermarketlərdə qiymətlərin düzgün göstərilməsi və kassada
tətbiqinə nəzarət məsələsini yenidən gündəmə gətirir. Axı müasir ticarət
şəbəkələrində qiymətlər elektron sistemlər vasitəsilə idarə olunur. Belə olan
halda rəfdəki qiymətlə kassadakı məbləğin uyğun gəlməməsi nə ilə bağlıdır? Bu, texniki
səhvdir, qiymətlərin vaxtında yenilənməməsidir, yoxsa istehlakçıların
diqqətsizliyindən yararlanan daha ciddi problemdir?
Digər tərəfdən, vətəndaşların əksəriyyəti alış-veriş zamanı hər məhsulun
qiymətini kassada ayrıca yoxlamır. Xüsusilə çoxsaylı məhsul alan alıcıların
qiymət fərqini dərhal müəyyən etməsi çətinləşir. Nəticədə istehlakçı bilmədən
artıq pul ödəyə, yaxud fərqi sonradan aşkar etdikdə hüquqlarını necə müdafiə
edəcəyini bilməyə bilər. Bu baxımdan, təkcə inzibati protokolların tərtib edilməsi
deyil, belə halların təkrarlanmaması üçün effektiv nəzarət mexanizmlərinin
qurulması da vacibdir.
Digər mühüm məqam isə məsuliyyətin miqyasıdır. İri supermarket şəbəkələrində
qiymət uyğunsuzluğu bir neçə məhsulla məhdudlaşmırsa, bu, çoxsaylı istehlakçıların
hüquqlarına təsir göstərə bilər. Belə hallarda cərimələrin çəkindirici təsiri,
vətəndaşların şikayət imkanları və nəzarət orqanlarının yoxlamalarının
davamlılığı xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Beləliklə, “Araz Supermarket” və “Tam Store” barəsində tərtib edilən
protokollar bir daha göstərir ki, rəfdəki qiymətlə kassadakı qiymətin uyğunluğu
sadəcə texniki məsələ deyil, istehlakçı hüquqlarının qorunmasının əsas
şərtlərindən biridir. İstehlakçı aldığı məhsulun real qiymətini əvvəlcədən
bilməli, market isə təqdim etdiyi qiymət məlumatına görə məsuliyyət
daşımalıdır.
Məsələ ilə bağlı Crossmedia.az-a açıqlama verən Azad İstehlakçılar
Birliyinin sədri Eyyub Hüseynov bildirib ki, təkcə “Araz” və “Tam Store”də
deyil, demək olar ki, ölkənin bütün supermarketlərində istehlakçıların bu problemlə
üzləşdiyi müşahidə olunur:
“Artıq beş ildir geniş yayılan bu problem əsasən rəfdə göstərilən qiymətlə
kassada hesablanan məbləğin fərqli olması ilə bağlıdır. Yəni məhsulun üzərində
və ya rəfdə daha aşağı qiymət göstərilir, lakin kassada skaner vasitəsilə
oxudulduqda daha yüksək məbləğ hesablanır. Görünür, satış texnologiyaları
inkişaf etdikcə bu texnologiyalardan istifadə etməklə istehlakçıların
aldadılması halları da artır. Bunun isə müxtəlif formaları var.
Belə hallarla qarşılaşan istehlakçının atmalı olduğu addımlar var. İlk
növbədə, alıcı kassada daha yüksək qiymətlə hesablanan məhsulun çekini
saxlamalı, yenidən satış zalına qayıdaraq həmin məhsulun rəfdəki qiymətinin
fotosunu çəkməlidir. Daha sonra iradını mağaza əməkdaşlarına bildirməlidir. Çox
vaxt belə hallarda əməkdaşlar qiymətin dəyişdirilməsinin unudulduğunu və ya
texniki səhv baş verdiyini deyirlər. İstehlakçı isə məhsulun rəfdə göstərilən
qiymətlə satılmasını tələb etməlidir. Eyni zamanda, həm çekin, həm də rəfdəki
qiymət etiketinin fotosunu saxlamalıdır”.
AİB sədri qeyd edib ki, bundan sonra 012 599 76 00 nömrəsi vasitəsilə
Prezident yanında Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Agentliyinə
rəsmi məlumat vermək mümkündür:
“İstehlakçılar belə hallarla qarşılaşdıqda susduqları və şikayət etmədikləri
müddətdə bu problem davam edəcək.
Qeyd edim ki, qiymət fərqi ilə bağlı istehlakçıların aldadılması hallarının
başqa formaları da var. Müasir supermarketlərdə meyvə-tərəvəz məhsullarının
satıldığı, çəkisinin mağaza əməkdaşları tərəfindən müəyyənləşdirildiyi xüsusi
bölmələr mövcuddur. Azad İstehlakçılar Birliyinə daxil olan şikayətlərdən
birində vətəndaşın 86 qəpiyə badımcan aldığı, lakin məhsulun üzərinə 36
manatlıq ekzotik məhsulun qiymətinin vurulduğu bildirilirdi.
Digər geniş yayılmış hal isə istehlakçının almadığı məhsulun çekə əlavə
edilməsidir. Alıcı çeki diqqətlə yoxlamadığı təqdirdə, əslində almadığı
məhsulun pulunu da ödəməli olur.
Şəxsən mənim də şəhərin mərkəzində, Nizami küçəsində yerləşən bir marketdə
bir il ərzində təxminən 100 manatlıq belə aldatma cəhdi ilə qarşılaşdığım olub.
Məsələn, qabaqlı qoz aldığım halda, çekdə onun əvəzinə daha baha qiymətə
satılan qoz ləpəsi göstərilib.
Ümumiyyətlə, Azad İstehlakçılar Birliyinə daxil olan bu sahədəki şikayətləri
ümumiləşdirsək, bir il ərzində istehlakçıların almadıqları məhsullara görə
ümumilikdə 500 milyon manat ödədiklərini demək olar. Bu, çox böyük rəqəmdir və
dövlət qurumları bu məsələ ilə ciddi məşğul olmalıdır. Çünki söhbət ayrı-ayrı
mağazalarda təsadüfən baş verən səhvlərdən deyil, geniş yayılan istehlakçı
problemindən gedir.
Bəzən isə bu hallar süni qiymət artımı kimi təqdim olunur. Halbuki
istehlakçının aldadılmasının müxtəlif üsulları mövcuddur. Məsələn, səhər
saatlarında supermarketə daxil olursan, konfetlərin üzərində endirimi göstərən
sarı kağızlar asılıb. Məhsulu endirimdə olduğunu düşünərək götürürsən, lakin
kassada onun əvvəlki, endirimsiz qiyməti hesablanır. Nəticədə istehlakçı
məhsulu endirimlə aldığını zənn etsə də, əslində daha yüksək məbləğ ödəyir”.
Bütün bunlar göstərir ki, supermarketlərdə qiymət etiketləri, kassada
hesablanan məbləğlər və çeklər üzərində nəzarət gücləndirilməlidir.
İstehlakçılar isə alış-verişdən sonra çeklərini yoxlamağı vərdişə
çevirməlidirlər.
12:30 02.11.2026
Oxunuş sayı: 517
