Relslərin ritmi: 146 illik yolun davamçıları
Bu gün ölkəmizdə Dəmiryol İşçilərinin Peşə Bayramı Günü qeyd olunur. Amma bu sadəcə bir peşə bayramı deyil. Bu, 146 ildir fasiləsiz işləyən, insanları, regionları və iqtisadiyyatları bir-birinə bağlayan polad magistralın yaşayan tarixinin növbəti səhifəsidir.
Azərbaycan dəmir yolunun hekayəsi neftlə başlayır. XIX əsrin ikinci yarısında Abşeronun neft mədənlərindən çıxarılan qara qızılın daşınması köhnə üsullarla – arabalarla, çəlləklərlə artıq tələbata cavab vermirdi. 1878-ci ildə Rusiya İmperiyası Nazirlər Komitəsinin qərarı ilə Bakı–Sabunçu–Suraxanı dəmir yolu xəttinin çəkilişinə start verildi. 20 yanvar 1880-ci ildə isə uzunluğu cəmi 20 kilometr olan bu xətt rəsmi olaraq istifadəyə verildi. Həmin gün Azərbaycanda dəmir yolunun doğum günü hesab olunur. Maraqlısı budur ki, məhz bu xətlə dünyada ilk dəfə neft vaqon-sisternlərlə daşınmağa başladı.
Üç il sonra – 1883-cü ildə Bakı–Yelizavetpol (Gəncə)–Tiflis magistral xətti açıldı. Bu, Azərbaycan neftinin Qara dənizə və oradan Avropa bazarlarına çıxışını təmin etdi. Ölkəmiz artıq regionun mühüm tranzit mərkəzlərindən birinə çevrilirdi. Sonrakı illərdə Bakı–Dərbənd xətti də istifadəyə verildi və Azərbaycan dəmir yolu şəbəkəsi Rusiya imperiyasının böyük nəqliyyat sisteminə inteqrasiya olundu.
Sovet dövründə dəmir yolu daha da inkişaf etdi. 1926-cı ildə Bakı–Sabunçu xətti elektrikləşdirildi – bu, o vaxtkı SSRİ-də ilk elektrikləşdirilmiş dəmir yolu xətti idi. 1955-ci ilin 13 oktyabrında isə Azərbaycan dəmir yolu SSRİ Yollar Nazirliyinin tərkibində müstəqil status aldı. Məhz bu tarix 2005-ci ildə Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə peşə bayramı günü kimi rəsmiləşdirildi.
Bu gün Azərbaycan Dəmir Yolları (ADY) artıq 146 illik zəngin tarixə malik müasir bir qurumdur. Şərq-Qərb və Şimal-Cənub beynəlxalq nəqliyyat dəhlizlərinin mühüm həlqəsi olan ADY həm sərnişin, həm də yük daşımalarında ölkənin iqtisadi inkişafına birbaşa töhfə verir. Bakı–Tbilisi–Qars dəmir yolu xətti isə Asiya ilə Avropanı birləşdirən strateji marşruta çevrilib.
Amma bütün bu tarix və infrastrukturun arxasında insanlar dayanır. Maşinistlər, dispetçerlər, yol təsərrüfatı işçiləri, siqnalizasiya və rabitə mütəxəssisləri, texniki personal, stansiya əməkdaşları… Onların əksəriyyəti gecə-gündüz, istənilən hava şəraitində, böyük məsuliyyətlə işləyir. Sərnişinin vaxtında və təhlükəsiz çatması, yükün təyinat yerinə çatdırılması – bunların hamısı minlərlə dəmiryolçunun gündəlik fədakarlığının nəticəsidir.
Bu peşə bayramı günündə biz sadəcə təbrik etmirik. Biz 146 ildir fasiləsiz işləyən, ölkənin qan damarı olan bir sistemin canlı daşıyıcılarını xatırlayırıq. Relslərin ritmi, qatarların səsi, vağzalların hərəkəti – bunlar yalnız texnika deyil. Bunlar peşəsinə sadiq insanların əməyinin, təcrübəsinin və məsuliyyətinin ifadəsidir.
Hörmətli dəmiryolçular! Sizi peşə bayramınız münasibətilə ürəkdən təbrik edirik. Hər birinizə möhkəm cansağlığı, ailə səadəti və peşə fəaliyyətinizdə yeni uğurlar arzulayırıq. Relslər sizinlə birlikdə irəliyə, daha böyük nailiyyətlərə doğru uzanır.
Zeynəb Həsən
15:48 13.10.2026
Oxunuş sayı: 52
