Çin Avropaya yeni Buz İpək Yolu açır
Çin qlobal ticarət yollarında artan geosiyasi risklər fonunda Avropaya yeni dəniz marşrutu yaratmağa başlayıb.
Crossmedia.az ˝Haber Global˝a istinadən xəbər verir.
Buz İpək Yolu adlandırılan yeni xətt Pekinin Süveyş kanalı, Qırmızı dəniz və Hörmüz boğazı kimi kritik keçidlərdən asılılığını azaltmaq məqsədi daşıyır.
Yeni marşrut Çinin şərqində yerləşən Ninbo limanından başlayır, Arktik okeana çıxır, Rusiyanın şimal sahilləri boyunca uzanan Şimal Dəniz Yolundan keçərək Şimal dənizi üzərindən Böyük Britaniyanın Felikstou limanına çatır.
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, Arktik buzların əriməsi yeni ticarət imkanları yaratsa da, marşrut hələlik mövsümi xarakter daşıyır və Rusiyanın nəzarətindədir.
Məsafə və vaxt üstünlüyü
Yeni marşrutun əsas üstünlüyü vaxt və məsafədir. Çin şirkəti “Sea Legend” tərəfindən həyata keçirilən sınaq səfərində Ninbodan Avropaya çatmaq təxminən 20 gün çəkib.
Bu göstərici Süveyş kanalı ilə təxminən 40 gün, Ümid burnu marşrutu ilə isə 50 gün davam edən daşımalarla müqayisədə ciddi üstünlük hesab olunur.
Şirkət xüsusilə litium-ion batareyalar və günəş panelləri kimi temperatur və vaxt həssas məhsulların daşınmasında Arktik marşrutun əhəmiyyətli imkanlar yaratdığını bildirir.
İlk dəfə müntəzəm reyslər başlayır
Çinin Arktik marşrutla bağlı əsas addımı artıq sınaq səfərləri ilə məhdudlaşmır. Rusiyanın Şimal Dəniz Yolunun idarə edilməsinə cavabdeh dövlət şirkəti “Rosatom”un Avropaya gedəcək yeddi Çin gəmisinə keçid icazəsi verdiyi bildirilir.
“Sea Legend” şirkətinin 2026-cı ildə bu xətt üzrə müntəzəm konteyner daşımalarına başlaması və Arktik gəmiçilik mövsümü ərzində həftəlik reyslər həyata keçirməsi planlaşdırılır.
Ekspertlər bunu əvvəlki tək-tək sınaq səfərlərindən fərqli olaraq, davamlı kommersiya xidmətinin başlanğıcı kimi qiymətləndirirlər.
Süveyşə alternativ axtarışı
Çinin Arktikaya yönəlməsinin əsas səbəblərindən biri Yaxın Şərqdəki təhlükəsizlik böhranlarıdır.
Qırmızı dənizin girişində yerləşən Bab əl-Məndəb boğazında hücum risklərinin artması səbəbindən bir çox gəmi Afrika qitəsinin cənubundan uzun marşrutla hərəkət etməyə məcbur qalır.
Hörmüz boğazındakı gərginlik də enerji daşımaları üçün əlavə risklər yaradır. Sülh dövründə dünya neft və mayeləşdirilmiş təbii qaz ixracının təxminən 20 faizi bu keçiddən həyata keçirilir.
Çinin yeni strateji üstünlüyü
Çinin Avropa və Yaxın Şərqlə ticarəti uzun müddətdir Malakka boğazı, Qırmızı dəniz, Bab əl-Məndəb, Süveyş və Hörmüz kimi strateji keçidlərdən asılıdır.
Arktik marşrut Pekinə bu asılılığın bir hissəsini azaltmaq imkanı verir. Lakin ekspertlər hesab edirlər ki, bu xətt hələlik Süveyş kanalını tam əvəz edə bilməz.
Mütəxəssislərin fikrincə, buzların vəziyyətindən asılı olan Şimal Dəniz Yolu yaxın gələcəkdə ənənəvi marşrutların əvəzi deyil, əlavə alternativ kimi istifadə olunacaq.
08:42 23.08.2026
Oxunuş sayı: 46
