Aralıq dənizinin göz yaşları: Sahillərə mikroplastiklər vurur
Aralıq dənizi sahillərində son üç yay ərzində müşahidə olunan mənzərə ekoloqları narahat edir.
Crossmedia.az xarici mediaya istinadən xəbər verir.
Türkiyənin Antalya sahillərində əvvəlcə görünən kiçik köpük yığınlarından sonra bəzi körfəzlərdə yağlı təbəqələr, plastik qalıqları və çirklənmə izləri qeydə alınıb.
Mütəxəssislər dəniz səthində görünən plastik parçalarının mikroplastik çirklənmə ilə bağlı olduğunu bildirirlər. Alanya sahillərindən götürülən nümunələrdə isə bəzi ərazilərdə mikroplastik sıxlığının Aralıq dənizinin orta göstəricisindən 60-65 dəfə yüksək olduğu müəyyən edilib.
Araşdırmalar göstərir ki, çirklənmə müxtəlif mənbələrdən dənizə daşınır. Xüsusilə tullantıların qaydalara uyğun olmayan şəkildə atılması ilə bağlı bəzi müəssisələrin fəaliyyəti ekoloji təzyiqi artırır.
142 müəssisə yoxlamaya götürüldü
Türkiyənin Ətraf Mühit, Şəhərsalma və İqlim Dəyişikliyi Nazirliyinin əməkdaşları sahil ərazilərində yoxlamaları gücləndirib.
İyulun 1-dən etibarən Adana, Antalya, Hatay, Mersin və Muğla vilayətlərində aparılan yoxlamalar zamanı 23 müəssisəyə ümumilikdə 47 milyon 599 min lirə inzibati cərimə tətbiq edilib.
Bundan əlavə, çirkləndirici təsiri yüksək qiymətləndirilən 142 müəssisə xüsusi nəzarət proqramına daxil edilib. Adanadakı Seyhan Tullantı Su Təmizləmə Qurğusunda aparılan yoxlamalarda isə tullantı sularının bir hissəsinin təmizlənmədən təbiətə buraxıldığı aşkarlanıb.
Mütəxəssislər xəbərdarlıq edir
Alimlər bildirirlər ki, Aralıq dənizindəki çirklənmə yalnız dənizdə görünən plastik tullantılarla məhdudlaşmır. Ev və sənaye tullantıları, qayıq və gəmi hərəkəti, həmçinin turizm fəaliyyətləri ekosistemə ciddi təsir göstərir.
Mütəxəssislərin fikrincə, təmizləyici vasitələrin və digər kimyəvi maddələrin arıtılmadan dənizə axıdılması, eləcə də qayıqlardan atılan tullantılar vəziyyəti daha da ağırlaşdırır.
Köpükdən plastik çirklənməsinə qədər
Son araşdırmalar göstərir ki, əvvəllər sahillərdə müşahidə olunan köpüklənmə daha geniş ekoloji problemin bir hissəsi ola bilər.
Çukurova Universitetinin Su Məhsulları fakültəsinin müəllimi, İstanbul Siyasət Mərkəzinin tədqiqatçısı professor Sedat Gündoğdu bildirib ki, Alanyanın dörd fərqli nöqtəsindən götürülən nümunələrdə mikroplastik səviyyəsi bəzi yerlərdə Aralıq dənizi ortalamasından 60-65 dəfə çox olub.
Araşdırmaya əsasən, müəyyən edilən plastiklərin 60-93 faizinin təkrar emal müəssisələrində parçalanan plastiklərlə əlaqəli olduğu ehtimal edilir.
Çirklənmə dənizdə başlamır
Alimlərin sözlərinə görə, Aralıq dənizində plastik çirklənməsi sahillərdən deyil, qurudan başlayan uzun prosesin nəticəsidir.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, çaylar, drenaj kanalları, plastik emalı müəssisələri, kənd təsərrüfatı sahələri və digər mənbələr vasitəsilə tullantılar sonda dənizə çatır.
Ekoloqlar xəbərdarlıq edirlər ki, lazımi tədbirlər görülməzsə, Aralıq dənizi də digər çirklənmiş dənizlərdə olduğu kimi ciddi ekoloji problemlərlə üzləşə bilər.
04:40 20.08.2026
Oxunuş sayı: 83
