Səhnədə yaşayan sənət – 10 mart Milli Teatr Günüdür
"İnsanlar ürəyində gizlətdiyi hissləri dilə gətirə bilmir. Susur, içində saxlayır. Amma həmin duyğular səhnədə başqa bir formada üzə çıxır. Teatr insanın sevincini, ağrısını, qəzəbini və ümidini tamaşaçıya çatdıran ən canlı sənət növlərindən biridir. Səhnədə səslənən hər söz, canlandırılan hər obraz tamaşaçıya insan həyatının müxtəlif tərəflərini göstərir".
Bu gün – 10 mart Azərbaycanda Milli Teatr Günü kimi qeyd olunur. Bu tarix ölkəmizdə peşəkar milli teatrın yaranması ilə bağlıdır.
1873-cü il martın 10-da Bakı Realnı məktəbinin teatr həvəskarları tərəfindən Mirzə Fətəli Axundzadənin “Sərgüzəşti-vəziri-xani Lənkəran” komediyası səhnəyə qoyuldu.
Həmin tamaşa Azərbaycan milli teatrının əsasının qoyulduğu gün kimi tarixə düşdü. Bu mühüm işin həyata keçirilməsində maarifçi Həsən bəy Zərdabi və dramaturq Nəcəf bəy Vəzirov böyük rol oynadılar. Onların təşəbbüsü ilə səhnələşdirilən tamaşa sonradan ölkədə teatr sənətinin inkişafına geniş yol açdı.
Teatr ənənələrinin kökləri
Azərbaycanda teatr mədəniyyəti yalnız XIX əsrlə məhdudlaşmır. Qədim dövrlərdə xalq arasında müxtəlif meydan tamaşaları, kukla oyunları və mərasim səhnələri geniş yayılmışdı. “Kos-Kosa”, “Kilimarası”, “Maral oyunu” kimi tamaşalar xalqın gündəlik həyatının və bayramlarının ayrılmaz hissəsi idi.
Bu ənənələr sonradan peşəkar teatrın formalaşmasına zəmin yaratdı. Teatrın inkişafında məşhur xeyriyyəçi Hacı Zeynalabdin Tağıyev də mühüm rol oynadı. Onun təşəbbüsü ilə Bakıda ilk teatr binası tikildi və bu sənətin inkişafı üçün mühüm şərait yaradıldı.
Azərbaycan səhnəsini yaşadan sənətkarlar
Azərbaycan teatrı illər ərzində bir çox görkəmli sənətkarlar yetişdirib. Bu sənət adamları yaratdıqları obrazlarla səhnə tarixində silinməz iz qoyublar.
Azərbaycan səhnəsinin formalaşmasında Cahangir Zeynalov, Hüseyn Ərəblinski, Hacıağa Abbasov, Hüseynqulu Sarabski, Səməd Mənsur, Mirzağa Əliyev, Sidqi Ruhulla, Fatma Muxtarova, Ülvi Rəcəb, Mustafa Mərdanov, İsmayıl Osmanlı, Nəsibə Zeynalova, Leyla Bədirbəyli və Afaq Bəşirqızı kimi sənətkarların xüsusi xidmətləri olub.
Onların yaratdığı obrazlar və tamaşalar təkcə teatr səhnəsində deyil, Azərbaycan mədəniyyətinin tarixində də dəyərli irs kimi qalır. Hər biri öz istedadı və səhnə ustalığı ilə tamaşaçıların yaddaşında iz qoyub.
Teatr – cəmiyyətin güzgüsü
Teatr zaman keçsə də aktuallığını itirməyən sənət növlərindən biridir. Səhnədə göstərilən hadisələr bəzən tamaşaçıya öz həyatını xatırladır. İnsanlar burada öz sevincini, ağrısını, ümidini və suallarını görür.
Bu baxımdan Milli Teatr Günü yalnız bir sənət sahəsinin bayramı deyil. Bu gün həm də səhnəni yaşadan, onu tamaşaçı ilə birləşdirən bütün sənət adamlarının zəhmətinə verilən dəyərin ifadəsidir.
Teatr Günü səhnəyə ömrünü bağlayan bütün aktyorların, rejissorların və teatrsevərlərin bayramıdır. Azərbaycanın zəngin teatr ənənəsi isə bu sənəti sevən insanların sayəsində yaşamağa davam edir.
Fatimə Məmmədova
13:03 10.03.2026
Oxunuş sayı: 51
