Sürücüsüz avtomobillər gəlir - qəzalar minimuma enəcək
Sürücüsüz avtomobillər artıq dünyanın bir sıra ölkələrində istifadəyə verilib və nəqliyyat sahəsində yeni mərhələ hesab olunur. Süni intellekt, sensorlar və rəqəmsal texnologiyalar əsasında çalışan bu nəqliyyat vasitələrinin gələcəkdə yol hərəkətinin təhlükəsizliyini artıracağı, qəzaların sayını azaldacağı gözlənilir. Azərbaycanda da avtonom nəqliyyat texnologiyalarının tətbiqi ilə bağlı müzakirələr davam edir.
Mövzu ilə bağlı nəqliyyat eksperti Adil Nəbiyev Crossmedia.az-a açıqlamasında bildirib ki, sürücüsüz avtomobillərin ən böyük üstünlüyü insan faktorundan qaynaqlanan səhvlərin minimuma endirilməsidir.
Onun sözlərinə görə, bu gün baş verən yol-nəqliyyat hadisələrinin əksəriyyəti sürətin düzgün seçilməməsi, diqqətin yayınması, yorğunluq, mobil telefondan istifadə və ya yol hərəkəti qaydalarının pozulması nəticəsində baş verir: “Avtonom nəqliyyat vasitələri kameralar, radarlar, lidar sensorları, süni intellekt və yüksək dəqiqlikli rəqəmsal xəritələr vasitəsilə ətraf mühiti fasiləsiz analiz edir və saniyənin kiçik hissəsi ərzində qərar qəbul edə bilir. Bu isə həm təhlükəsizliyi artırır, həm də nəqliyyat axınının daha səmərəli idarə olunmasına, yanacaq sərfiyyatının və atmosferə atılan zərərli emissiyaların azalmasına müsbət təsir göstərə bilər”.
Ekspert qeyd edib ki, bununla yanaşı, müəyyən risklər də mövcuddur: “Ən vacib məsələlərdən biri kiber təhlükəsizlikdir. Avtonom nəqliyyat vasitələrinin proqram təminatına kənar müdaxilə ciddi təhlükələr yarada bilər. Bundan əlavə, əlverişsiz hava şəraiti, yol nişanlarının zəif görünməsi, keyfiyyətsiz nişanlanma və infrastruktur çatışmazlıqları sistemin işinə mənfi təsir göstərə bilər. Qəza baş verdikdə hüquqi məsuliyyətin kimə aid olacağı – istehsalçıya, proqram təminatı hazırlayan şirkətə, yoxsa avtomobil sahibinə məxsus olacağı kimi məsələlər də ayrıca hüquqi tənzimləmə tələb edir”.
A.Nəbiyev hesab edir ki, avtonom nəqliyyat texnologiyası düzgün tətbiq olunduğu halda yol-nəqliyyat hadisələrinin sayını əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər: “Bu avtomobillər sürət həddini aşmır, təhlükəsizlik məsafəsini qoruyur, yol nişanlarına və svetofor siqnallarına dəqiq əməl edir, yorulmur və diqqəti yayınmır. İnsan sürücülərdə rast gəlinən emosional qərarlar, aqressiv idarəetmə, riskli ötmə və gec reaksiya kimi amillər avtonom sistemlərdə minimuma enir”, – deyə ekspert bildirib.
Bununla belə, o vurğulayıb ki, texnologiya bütün problemləri tam aradan qaldırmayacaq: “Avtonom avtomobillərin təhlükəsiz işləməsi üçün yüksək keyfiyyətli yol infrastrukturu, dəqiq yol nişanları, aydın nişanlanma xətləri, sabit rabitə şəbəkəsi və müasir rəqəmsal xəritələr vacibdir. Azərbaycanda hüquqi baza artıq formalaşmağa başlayıb. Lakin bu texnologiyanın geniş tətbiqi üçün ağıllı yol infrastrukturu, güclü rəqəmsal ekosistem və pilot layihələrin uğurla həyata keçirilməsi əsas şərtlərdən olacaq. Bu tələblər təmin edildikcə sürücüsüz avtomobillər yol hərəkətinin təhlükəsizliyinin artırılmasına və qəzaların sayının azalmasına mühüm töhfə verə bilər”.
Zərnigar Hüseynli
15:00 05.08.2026
Oxunuş sayı: 64
