Bu zənglərə cavab verməyin - bank kartınız boşalacaq
Rəqəmsal ödənişlərin və mobil bankçılıq xidmətlərinin geniş yayılması ilə paralel olaraq ödəniş kartları ilə bağlı dələduzluq hallarında da artım müşahidə olunur. Mərkəzi Bankın açıqladığı statistikaya əsasən, bu ilin ikinci rübündə ölkədaxili və ölkəxarici əməliyyatlar üzrə 1 milyon 74 min 526 manat məbləğində kart fırıldaqçılığı qeydə alınıb. Mütəxəssislər bildirirlər ki, kibercinayətkarlar artıq ənənəvi üsullarla kifayətlənmir, süni intellekt və sosial mühəndislik metodlarından istifadə edərək vətəndaşları aldatmağa çalışırlar. Ən təhlükəli məqam isə odur ki, bu halların böyük əksəriyyəti texniki boşluqlardan deyil, istifadəçilərin diqqətsizliyindən qaynaqlanır. Buna görə də rəqəmsal təhlükəsizlik qaydalarına əməl etmək hər zamankından daha vacibdir.
Mövzu ilə bağlı Crossmedia.az-a açıqlama verən İT eksperti Vüsal Məmmədzadə bildirib ki, son illər ödəniş kartları ilə bağlı fırıldaqçılıq hallarının artmasının əsas səbəbi texnologiyanın sürətlə inkişaf etməsi ilə yanaşı, kibercinayətkarların istifadə etdiyi metodların da daha peşəkar və inandırıcı hala gəlməsidir: "Əvvəllər əsasən saxta SMS və ya sadə fişinq səhifələri ilə rastlaşırdıqsa, indi süni intellektdən istifadə edilərək hazırlanmış saxta zənglər, real bank əməkdaşı təəssüratı yaradan mesajlar, saxta mobil tətbiqlər və sosial mühəndislik üsulları daha geniş yayılıb. Digər mühüm amil isə insanların rəqəmsal xidmətlərdən istifadəsinin kəskin artmasıdır. Onlayn alış-veriş, mobil bankçılıq və rəqəmsal ödənişlərin həcmi böyüdükcə, cinayətkarlar üçün hədəf sayı da artır. Təəssüf ki, bir çox hallarda texniki boşluqdan deyil, məhz insan faktorundan istifadə olunur. Hazırda kart məlumatlarının ələ keçirilməsi ən çox fişinq hücumları vasitəsilə baş verir. Vətəndaşlara bank, dövlət qurumu və ya tanınmış şirkət adından saxta SMS və elektron məktublar göndərilir, onları saxta internet səhifəsinə yönləndirərək kart rekvizitləri, CVV kodu və birdəfəlik təsdiq kodları əldə edilir. Digər geniş yayılmış üsul telefon zəngləridir. Fırıldaqçılar özlərini bank əməkdaşı kimi təqdim edir, guya kartda şübhəli əməliyyat aşkarlandığını bildirərək istifadəçidən məxfi məlumatları istəyirlər. Bundan başqa, sosial şəbəkələrdə saxta lotereyalar, endirim kampaniyaları, investisiya və ya iş təklifləri adı altında da insanların kart məlumatları ələ keçirilir. Bəzi hallarda isə zərərli proqramlar telefona və ya kompüterə yerləşdirilərək istifadəçinin daxil etdiyi məlumatlar izlənilir".
Ekspert qeyd edib ki, belə hallardan qorunmağın ən effektiv yolu rəqəmsal təhlükəsizlik vərdişlərini gündəlik həyatın bir hissəsinə çevirməkdir: "İstifadəçilər ilk növbədə bilməlidirlər ki, heç bir bank əməkdaşı telefonla və ya mesaj vasitəsilə kartın tam nömrəsini, CVV kodunu, PIN kodunu və ya SMS-lə gələn birdəfəlik təsdiq kodunu tələb etmir. Şübhəli keçidlərə daxil olmamaq, bank tətbiqlərini yalnız rəsmi mağazalardan yükləmək, cihazların əməliyyat sistemini mütəmadi yeniləmək və iki faktorlu autentifikasiyanı aktiv saxlamaq vacibdir. Bundan əlavə, kart əməliyyatları ilə bağlı ani bildirişlərin aktiv edilməsi, internet ödənişləri üçün ayrıca limit müəyyənləşdirilməsi və istifadə olunmayan hallarda onlayn ödəniş funksiyasının deaktiv edilməsi də mümkün riskləri əhəmiyyətli dərəcədə azaldır. Ən əsası isə istifadəçilər tələsik qərar verməməli, şübhəli zəng və ya mesaj aldıqda məlumat paylaşmadan əvvəl bankın rəsmi əlaqə kanalları vasitəsilə məlumatı yoxlamalıdırlar. Bu gün kibertəhlükəsizlik təkcə texnologiya məsələsi deyil, həm də istifadəçi davranışı və rəqəmsal savadlılıq məsələsidir".
Zeynəb Həsən
18:30 04.08.2026
Oxunuş sayı: 52
