Rəqəmsal təhlükəsizliyin təmin olunması yalnız təhsil sisteminin üzərinə düşən vəzifə deyil - RƏY
Milli Kibertəhlükəsizlik Agentliyinin İdarə Heyətinin sədri Fərid Zeynalov IV Şuşa Qlobal Media Forumu çərçivəsində keçirilən “Rəqəmsal platformalarda təhlükəsiz informasiya mühiti: Müasir çağırışlar və vacib həllər” mövzusunda panel sessiyasında çıxışı zamanı deyib ki, bu gün rəqəmsal platformalar qlobal informasiya sisteminin ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Milyonlarla insan bu platformalar üzərindən məlumat alır və paylaşır. Rəqəmsal platformalar rəqəmsal iqtisadiyyatın formalaşmasında da mühüm rol oynayır.
Rəqəmsal platformalar insanların gündəlik həyatının ayrılmaz hissəsinə çevrildikcə, informasiya təhlükəsizliyi, dezinformasiyanın qarşısının alınması və xüsusilə uşaqların onlayn mühitdə qorunması məsələləri daha da aktuallaşır. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, süni intellektin sürətli inkişafı rəqəmsal imkanlarla yanaşı, yeni təhlükələr də yaradıb və bu çağırışlara qarşı kompleks yanaşma tələb olunur.
BDU-nun Jurnalistika fakültəsinin Yeni Media və Kommunikasiya nəzəriyyəsi kafedrasının müdiri, dosent Xatirə Hüseynova Crossmedia.az-a açıqlamasında bildirib ki, rəqəmsal mühit artıq təkcə informasiya mübadiləsi platforması deyil, həm də ictimai rəyin, siyasi proseslərin, iqtisadi münasibətlərin və insanların gündəlik davranışlarının formalaşdığı əsas məkana çevrilib:
"Bu baxımdan dezinformasiya, süni intellekt vasitəsilə yaradılan saxta məzmun və uşaqların onlayn təhlükəsizliyi ilə bağlı risklərə yalnız texnoloji və ya hüquqi problem kimi yanaşmaq düzgün deyil. Bu, eyni zamanda media savadlılığı və rəqəmsal mədəniyyət məsələsidir. İlk növbədə media və informasiya savadlılığının sistemli şəkildə inkişafına diqqət yetirilməlidir. Bu biliklər təkcə jurnalistlər və kommunikasiya mütəxəssisləri üçün deyil, hər bir vətəndaş üçün zəruri bacarıqlardır."
Onun sözlərinə görə, media və informasiya savadlılığı məktəblərdə erkən yaşlardan tədris olunmalı, ali təhsil müəssisələrində isə bütün ixtisaslar üzrə ümumi kompetensiya kimi öyrədilməlidir:
"Həkim, müəllim, mühəndis, hüquqşünas və ya iqtisadçı da etibarlı informasiyanı saxta məlumatdan ayırmağı, mənbələri yoxlamağı və süni intellekt vasitəsilə yaradılmış manipulyativ məzmunu tanımağı bacarmalıdır."
X.Hüseynova vurğulayıb ki, rəqəmsal təhlükəsizliyin təmin olunması yalnız təhsil sisteminin üzərinə düşən vəzifə deyil:
"Bu məsuliyyət bütün cəmiyyətə aiddir. İstifadəçilər paylaşdıqları və istehlak etdikləri məzmuna tənqidi yanaşmalı, media qurumları peşəkar jurnalistika standartlarını qorumalı, dövlət maarifləndirmə və hüquqi mexanizmləri gücləndirməli, texnologiya şirkətləri isə hazırladıqları alqoritmlərin və xidmətlərin cəmiyyətə təsirinə görə daha böyük məsuliyyət daşımalıdırlar. Platformalar innovasiya ilə yanaşı, təhlükəsizlik, şəffaflıq və hesabatlılıq prinsiplərini də fəaliyyətlərinin ayrılmaz hissəsinə çevirməlidirlər."
Kafedra müdiri xüsusilə uşaqların rəqəmsal təhlükəsizliyinin bütün tərəflərin birgə məsuliyyəti olduğunu qeyd edib:
"Bu məsələdə ailə, məktəb, dövlət, media və rəqəmsal platformalar eyni məsuliyyət zəncirinin həlqələridir. Həmin zəncirin hər hansı bir hissəsi zəiflədikdə risklər artır. Buna görə də rəqəmsal təhlükəsizlik yalnız texniki filtr və ya qanunvericilik məsələsi deyil, davamlı maarifləndirmə, etik məsuliyyət və bütün maraqlı tərəflərin əməkdaşlığı əsasında formalaşan ümumi ictimai mədəniyyət məsələsidir."
Nigar Xəlilli
16:00 14.07.2026
Oxunuş sayı: 52
