Bir əsrdən sonra çətənə betonundan yenidən sənaye məhsulu kimi istifadə olunacaq
Təxminən bir əsr ərzində istifadəsi ciddi şəkildə məhdudlaşdırılan sənaye məhsulu, icazə verilən bina izolyasiya materialı kimi tikinti sənayesinə qayıdır.
Crossmedia.az-ın "Daily Galaxy" qəzetinə istinadən məlumatına görə, sözügedən material çətənə betonudur.
Qeyd olunur ki, Beynəlxalq Tikinti Məcəlləsi Şurası bu yaxınlarda çətənə-beton-əhəng konstruksiyalarının Beynəlxalq Yaşayış Məcəlləsinə daxil edilməsini təsdiqləyib. Artıq bir çox ölkədəki tikinti şirkətləri bu materiallardan xüsusi mühəndislik icazələrinə ehtiyac olmadan yaşayış binalarında istifadə edə bilərlər.
Nəşrdə qeyd olunur ki, çətənə gövdəsinin daxili nüvəsi laxta adlanan oduncaqlı maddədən ibarətdir. Bu nüvə bitkinin xarici liflərindən ayrıldıqda, kimyəvi bərkimə prosesini başlatmaq üçün xammal kalsium hidroksid və su ilə qarışdırılır.
2025-ci ildə aparılan texniki analiz göstərdi ki, əhəng bağlayıcısı məsaməli çətənə qabıqlarını örtərək yüngül bir matris yaradır. Zamanla əhəng havadakı karbon qazı ilə reaksiyaya girir və tədricən bağlayıcını kalsium karbonatına çevirən karbonlaşma prosesindən keçir.
Yaranan kompozit material standart betondan 15 dəfə yüksək istilik izolyasiya xüsusiyyətlərinə malikdir. Bu istilik səmərəliliyi binanın xarici divarları vasitəsilə istilik ötürülməsini azaltmaqla qapalı məkan temperaturunun sabitləşməsinə kömək edir.
Nəşr əlavə edib ki, bu material hiqroskopiklik adlanan xüsusi nəmlik udma xüsusiyyətlərinə malikdir. Onun açıq məsaməli quruluşu divarların yüksək rütubət dövrlərində daxili məkanlardan su buxarını udmasına imkan verir.
Bundan əlavə, bəzi alimlər hesab edirlər ki, bu sürətlə böyüyən məhsul karbonu elə sürətlə udur ki, son yığılmış material karbon-mənfi profil əldə edə bilər. Bitki toxumasında tutulan və saxlanılan karbon qazının miqdarı çox vaxt materialın yığılması, emalı və daşınması zamanı yaranan ümumi emissiyaları üstələyir.
Tədqiqatlar, həmçinin göstərir ki, məhsulun becərmə dövrü bir çox standart sənaye məhsullarına nisbətən daha az kimyəvi maddə tələb edir. Çətənə bitkiləri 90-120 gün ərzində yetkinliyə çatır və bu da fermerlərə bitkiləri tez bir zamanda növbəli şəkildə əkməyə imkan verir və onun dərin kök sistemi torpağın üst qatını sabitləşdirməyə kömək edir.
Bir çox təcrübəli inşaatçı vurğulayır ki, material döşəmədən aşağı qoyulmuş təməllər üçün istifadə edilməməlidir. Yaş torpaqla uzun müddət birbaşa təmas əhəng bağlayıcısının düzgün havalandırılmasına mane olur və bu da zamanla üzvi çətənə liflərinin parçalanmasına səbəb ola bilər.
Bu materialın geniş yayılmasının qarşısını alan əsas maneə infrastruktur məhdudiyyətləri ola bilər. Çiy çətənə saplaqlarının emalı üçün lazım olan ixtisaslaşmış avadanlıqlar bir çox ölkədə çatışmır.
06:35 23.05.2026
Oxunuş sayı: 84
