Cənubi Qafqazda yeni logistika dövrü – Bakı-Tbilisi xəttinin əhəmiyyəti
Bakı-Tbilisi dəmiryolu layihəsinin yeni mərhələsinin açılması Cənubi Qafqaz regionunda nəqliyyat və iqtisadi inteqrasiyanın dərinləşməsi baxımından mühüm hadisə kimi qiymətləndirilir.
Bu layihə təkcə iki ölkə arasında fiziki bağlantının gücləndirilməsi deyil, eyni zamanda regionun tranzit imkanlarının genişlənməsi və Avrasiya məkanında logistik əlaqələrin daha da intensivləşməsi baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır.
Gürcüstan tərəfinin bu prosesdə öz siyasətinin həlledici rol oynadığını vurğulaması müəyyən diplomatik narrativin tərkib hissəsi kimi dəyərləndirilə bilər.
Lakin ümumi regional dinamika göstərir ki, bu cür iri infrastruktur layihələri bir tərəfin deyil, qarşılıqlı əməkdaşlıq və ortaq maraqlar əsasında formalaşan uzunmüddətli danışıqların və razılaşmaların nəticəsidir.
Xüsusilə, Azərbaycan tərəfinin irəli sürdüyü təşəbbüslər və regionda sabit, əməkdaşlığa yönəlmiş siyasət bu prosesin əsas hərəkətverici elementlərindən biri kimi çıxış edir.
Bu kontekstdə Azərbaycan Prezidentinin apardığı praqmatik və müdrik xarici siyasət xətti regional əməkdaşlıq mühitinin formalaşmasına, qarşılıqlı iqtisadi əlaqələrin genişlənməsinə və strateji layihələrin reallaşmasına mühüm töhfə verib.
Nəticə etibarilə Bakı-Tbilisi dəmiryolu kimi layihələr təkcə infrastruktur təşəbbüsü deyil, həm də regionda uzunmüddətli sabitlik, əməkdaşlıq və qarşılıqlı asılılığın güclənməsinə xidmət edən strateji bir platforma kimi dəyərləndirilə bilər ki, bu da müzəffər Ali Baş Komandanımız tərəfindən böyük uğurla həyata keçirilir.
Məsələ ilə bağlı Milli Məclisin deputatı Hikmət Babaoğlu Crossmedia.az-a açıqlamasında Azərbaycan dövlətinin öz vətəndaşlarına və soydaşlarımıza münasibətdə bir nömrəli vəzifəsi onların təhlükəsizliyini təmin etmək olduğunu qeyd edib:
"Nə qədər ki, müxtəlif faktorlarla izah olunan təhlükələr mövcud idi, bir o qədər də quru sərhədlər bağlı saxlanılırdı. Hazırda isə Azərbaycan dövlətinin Gürcüstanla dəmir yolu kommunikasiyasını bərpa etməsi, sərnişin qatarlarının qarşılıqlı şəkildə hərəkəti ilə bağlı qrafikin müəyyənləşdirilməsi, şübhəsiz ki, həm Gürcüstanda yaşayan soydaşlarımızın, həm də qonşu ölkənin digər vətəndaşlarının uzun müddətdir gözlədiyi bir hadisə idi.
Demək olar ki, beş illik fasilədən sonra bu addımın atılması, ilk növbədə, soydaşlarımızla aramızdakı əlaqələrin daha da güclənməsinə xidmət edəcək, eyni zamanda Azərbaycan-Gürcüstan qonşuluq münasibətlərinin yenidən canlanmasına töhfə verəcəkdir.
Bununla yanaşı, qarşılıqlı turizm mübadiləsinin genişlənməsinə də mühüm təsir göstərəcəkdir. Hazırkı mərhələdə bunlar kifayət qədər vacib məsələlərdir.
Azərbaycan Gürcüstanı hər zaman etibarlı tərəfdaş kimi görüb və Gürcüstan da bu etimadı daim doğruldub. Bu baxımdan, region ölkələri arasında ilk növbədə məhz Gürcüstanla əlaqələrin yenidən bərpa olunması Azərbaycanın qonşuluq münasibətlərinə verdiyi önəmin göstəricisidir.
Eyni zamanda, nəzərə almaq lazımdır ki, yüz minlərlə soydaşımız Gürcüstanda yaşayır və Azərbaycanla Gürcüstan arasında yaşayan insanlar arasında sıx qohumluq, dostluq və qardaşlıq əlaqələri mövcuddur. Bu isə öz növbəsində ailə münasibətlərinin, qarşılıqlı gediş-gəlişin və mənəvi bağların daha da möhkəmlənməsi deməkdir.
Nəticə etibarilə, biz ayrı-ayrı ölkələrdə yaşasaq da, eyni xalqın övladları olaraq həm mənəvi tellərlə, həm də qohumluq əlaqələri ilə bir-birimizə sıx bağlıyıq. Ona görə də, hesab edirəm ki, bu addım iki ölkə arasında ticarət əlaqələrinin inkişafına, turizm sahəsində əməkdaşlığın yenidən genişlənməsinə və ümumilikdə münasibətlərimizin daha da möhkəmlənməsinə mühüm töhfə verəcəkdir".
Ağ Partiyanın sədri Tural Abbaslı isə açıqlamasında bəzi hallarda Gürcüstan tərəfi bu təşəbbüsün onların siyasətinin nəticəsi kimi təqdim olunmasına dair iddialar səsləndirilsədə reallığın Azərbaycan tərəfinin bu prosesdə iştirak etməsəydi, ümumiyyətlə belə bir dəmiryolu layihəsinin reallaşması və fəaliyyəti mümkün olmayacağı olduğunu bildirib:
"Çünki bu tip infrastruktur layihələri birtərəfli qərarlarla həyata keçirilə bilməz; onlar yalnız ikitərəfli razılaşmalar və qarşılıqlı siyasi iradə nəticəsində mümkün olur. Burada isə həlledici mövqe və strateji təşəbbüslərin əsas hissəsi Azərbaycan tərəfindən irəli sürülmüşdür.
Keçmiş dövrlərdə də Gürcüstan tərəfindən dəmiryolunun açılacağı ilə bağlı müxtəlif məlumatlar yayılsa da, Azərbaycan tərəfi bu məsələyə rəsmi mövqe bildirmədiyi üçün həmin təşəbbüslər reallaşmamışdır. Bu da göstərir ki, regional layihələrin həyata keçirilməsi yalnız qarşılıqlı razılaşma və real siyasi iradə olduqda mümkündür.
Ümumilikdə belə mübahisələrin gündəmə gətirilməsi daha çox siyasi yanlış yanaşmalardan irəli gəlir. Regionun inkişafı baxımından isə əsas məqsəd əməkdaşlığın genişləndirilməsi və qarşılıqlı faydalı layihələrin həyata keçirilməsidir.
Şübhəsiz ki, Azərbaycan Cənubi Qafqazın ən böyük dövləti olmaqla yanaşı, həm iqtisadi potensialı, həm də strateji mövqeyi baxımından regionun aparıcı aktorudur. Təbii resurslar, iqtisadi güc və geosiyasi yerləşmə Azərbaycanın bu statusunu daha da möhkəmləndirir.
Azərbaycanın iştirakı olmadan regionda heç bir iri miqyaslı layihənin davamlı şəkildə həyata keçirilməsi mümkün deyil. Bu, Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəməri və Bakı-Tbilisi-Qars dəmiryolu kimi layihələrdə də öz təsdiqini tapmışdır.
Eyni zamanda, uzun illər ərzində mövcud olmuş gərginliklər və qeyri-stabil münasibətlər regional iqtisadi inteqrasiyaya ciddi təsir göstərmişdir. Lakin əməkdaşlıq və normallaşma istiqamətində atılan addımlar yeni investisiya və inkişaf imkanlarını da genişləndirmişdir.
Nəticə etibarilə, Azərbaycan regionda həm siyasi, həm iqtisadi, həm də geostrateji baxımdan aparıcı mövqeyə malikdir və bu reallıq obyektiv şəkildə qəbul edilməlidir".
Politoloq Qabil Hüseynli isə bu qərarın hər iki tərəfin qarşılıqlı razılığı əsasında əldə olunduğunu qeyd edib:
"Azərbaycan bu məsələni gündəmə gətirməsə və belə bir təşəbbüs göstərməsəydi, təbii ki, prosesin reallaşması mümkün olmazdı. Belə həssas məsələlərdə hansısa addımı yalnız bir tərəfin adına yazmaq və qarşı tərəfin rolunu kölgədə qoymaq düzgün yanaşma deyil. Bu cür münasibət ikitərəfli əlaqələrə də mənfi təsir göstərə bilər.
Ümumilikdə isə, hər iki dövlətin bu istiqamətdə ortaq mövqe nümayiş etdirməsi, yolların açılması və logistika imkanlarının genişləndirilməsi olduqca müsbət hadisədir. Bu addım həm regional əməkdaşlığın inkişafına, həm də iqtisadi əlaqələrin daha da güclənməsinə xidmət edir".
Cross Media Təhlil Mərkəzinin analitiki, iqtisad üzrə fəlsəfə doktoru Aqil Eyvazov isə Bakı-Tbilisi sərnişin qatarının 6 ildən sonra yenidən fəaliyyətə başlaması təkcə nəqliyyat məsələsi deyil, həm də Azərbaycan-Gürcüstan münasibətlərində iqtisadi və regional inteqrasiya baxımından mühüm addım kimi qiymətləndirilə biləcəyini qeyd edib:
"Xüsusilə, Bakı-Tbilisi-Qars xəttinin tam istifadəyə verilməsi fonunda bu qərar regionda nəqliyyat əlaqələrinin canlanmasına və Orta Dəhliz boyunca mobilliyin artmasına xidmət edir.
İqtisadi baxımdan ilk təsir turizm və xidmət sektorunda hiss oluna bilər. Dəmir yolu ilə sərnişin daşımalarının bərpası həm Azərbaycandan Gürcüstana, həm də əks istiqamətdə turist axınını artıracaq.
Bu isə hotellər, restoranlar, nəqliyyat və ticarət sektoru üçün əlavə gəlir deməkdir. Xüsusilə, nəzərə almaq lazımdır ki, son illərdə regionda daha ucuz və rahat səyahət imkanlarına maraq artıb və dəmir yolu burada alternativ nəqliyyat vasitəsi kimi ön plana çıxır.
Digər tərəfdən, bu addım regional logistika və nəqliyyat əməkdaşlığı baxımından da əhəmiyyət daşıyır. Bu, uzunmüddətli perspektivdə regionun tranzit potensialının güclənməsinə və iqtisadi inteqrasiyanın dərinləşməsinə xidmət edir.
Azərbaycan tərəfi isə məsələyə daha çox təhlükəsizlik, sərhəd rejimi və texniki-hazırlıq prizmasından yanaşıb. Son illərdə quru sərhədlərin bağlı qalması fonunda Azərbaycanın bu məsələdə daha ehtiyatlı davranması müəyyən qədər başadüşüləndir.
Bununla belə, yekun nəticədə tərəflərin razılığa gəlməsi göstərir ki, həm Bakı, həm də Tbilisi regional nəqliyyat əlaqələrinin bərpasında və iqtisadi əməkdaşlığın genişlənməsində maraqlıdır.
Xüsusilə, indiki geosiyasi şəraitdə Cənubi Qafqazın tranzit və logistika əhəmiyyətinin artması belə layihələrin strateji rolunu daha da gücləndirir".
11:13 21.05.2026
Oxunuş sayı: 508
