Mədinə Gülgün: Azərbaycan poeziyasının parlaq simasının anım günü
Bu gün Azərbaycan ədəbiyyatınınparlaq simalarından biri, xalqımızın sevimli şairəsi Mədinə Gülgünün anadan olmasının ildönümüdür. 17 yanvar 1926-cı ildə Bakıda dünyaya gələn Mədinə Gülgün ömrünü poeziyaya, vətənə və insan taleyinə həsr etmişdir. Onun yaradıcılığı yalnız söz sənəti deyil, həm də xalqının azadlıq arzularının, milli həsrətinin və insana olan sevgisinin simvoludur. Bu gün biz onun ömür yolunu, yaradıcılığını və Azərbaycan ədəbiyyatına qoyduğu izləri xatırlayırıq.
Mədinə Gülgün uşaqlığını çətinliklər içində keçirib. 1938-ci ildə SSRİ vətəndaşı olmadığı üçün ailəsi Ərdəbilə deportasiya olunmuş və orada bir müddət yaşadıqdan sonra Təbrizə köçmüşdür. Atasının siyasi fəaliyyəti səbəbi ilə həbs olunması Mədinənin erkən yaşda çətinliklərlə üzləşməsinə səbəb olub.
Gənc yaşlarından poeziyaya maraq göstərən Mədinə, 1941-ci ildə “Ziddi-faşist” təşkilatına qoşulub, 1944-cü ildə isə ilk şeiri “Biz kimik?” ilə oxucu qarşısına çıxıb. Daha sonra onun şeirləri “Vətən Yolunda” və “Azərbaycan” qəzetlərində dərc olunub. O, öz təxəllüsünü Cəfər Cabbarlının “Od gəlini” pyesindəki Gülgün obrazından götürmüşdür.
Azərbaycan Milli Hökuməti dövrü: Jurnalist və aktrisa
1945-ci ildən Mədinə Gülgün Azərbaycan Demokrat Firqəsinin və partiyanın Qadınlar Təşkilatının üzvü olmuş, həmçinin “21 Azər” hərəkatında iştirak etmişdir. O, Azərbaycan Milli Hökuməti dövründə “Azərbaycan” qəzetində xüsusi müxbir və Təbriz Dram Teatrında aktrisa kimi fəaliyyət göstərmişdir. Yazdığı “Sənə gülmək yaraşır”, “Açıldı səhər”, “Təbriz” və “Sədadət bayrağı” şeirləri VI sinif dərsliklərinə daxil edilmişdir.
Mühacirət və təhsil: Bakıya yol
Azərbaycan Milli Hökuməti dağıldıqdan sonra Mədinə Gülgün Azərbaycan SSR-yə mühacirət etmiş və əvvəlcə Culfa şəhərində yaşamışdır. Orada demokratlar tərəfindən bərpa olunmuş Təbriz radiosunda fəaliyyət göstərmiş, Azərbaycan türkcəsində və farsca yayımlanan radionun hədəf kütləsi Cənubi Azərbaycan əhalisi olmuşdur. Daha sonra Bakıya köçərək 1948–1952-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun Dil və Ədəbiyyat Fakültəsində təhsil almışdır.
Yaradıcılığı: Şeir kitabları və mahnılar
Onun ilk şeir kitabı “Təbrizin baharı” 1950-ci ildə işıq üzü görmüş və 1945–1949-cu illərdə yazdığı şeirlərdən ibarət olmuşdur. Sonrakı illərdə isə Bakıda və Moskvada çoxsaylı əsərləri nəşr olunmuşdur. Bunlar arasında “Savalanın ətəklərində” (1950), “Sülhün səsi” (1951), “Yadigar üzük” (1953), “Təbriz qızı” (1956), “Firudin” (poema, 1963), “Çinar olaydı” (1968), “Dünyamızın sabahı” (1974), “Arzu da bir ömürdür” (1976), “Yora bilməz yollar məni” (1978), “Durnalar qayıdanda” (1983), “Könlümü ümidlər yaşadır” (1984) və “Dünya şirin dünyadır” (1989) xüsusi yer tutur.
Onun lirik şeirlərinə Ələkbər Tağıyev və Cavanşir Quliyev tərəfindən bəstələr yazılmış, 1949-cu ildə isə Cahangir Cahangirovun “Arazın o tayında” vokal-simfonik poemasının sözləri Mədinə Gülgün və Əli Tudəyə aid olmuşdur.
Mədinənin poeziyası insan taleyi, azadlıq hissi, Təbriz həsrəti və bir ana qəlbinin arzularını əks etdirir. O, ömrünü xalqına şərəflə və vicdanla xidmət etməyə həsr etmişdir. 1950-ci ildə Mədinə Gülgün Azərbaycan SSR xalq şairi və dramaturq Balaş Azəroğlu ilə ailə qurmuşdur. Onların Araz və Etibar adlı iki oğlu olmuşdur. Şairin ailə həyatı və vətən sevgisi yaradıcılığına güclü təsir göstərmişdir.
HƏYATDAN İSTƏYİM
Bircə içimlik su, bir ovuc torpaq,
Bir çinar kölgəsi bəs edər mənə.
Bir lətif bənövşə, bir yaşıl yarpaq,
Həzin bir ney səsi bəs edər mənə.
Bir sünbül dənəsi, bir aydın səma,
Bitməz bir xatirət bəs edər mənə.
Bir həsrətsiz ömür, bir sonsuz vəfa,
Bir ömürlük həyat bəs edər mənə.
Bir körpə gülüşü, bir toy sədası,
Bir dost sədaqəti bəs edər mənə.
Bir qaranquş səsi, bir yaz havası,
Bir də el şəfqəti bəs edər mənə.
Təltiflər və mükafatlar
Mədinə Gülgün həyatında göstərdiyi fəaliyyətinə görə bir sıra dövlət mükafatları və medallarla təltif olunmuşdur. Bunlar arasında “Şərəf nişanı” ordeni (1980), Leninin 100 illiyi yubiley medalı, “Əmək veteranı” medalı, “21 Azər” medalı və Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin fəxri fərmanları (1960, 1974, 1986) vardır. O, həmçinin SSRİ Yazıçılar İttifaqına üzv olmuş və Azərbaycan Yazıçılar Birliyi İdarə Heyətinin üzvü kimi fəaliyyət göstərmişdir.
Son Dövr və İrsi
Mədinə Gülgün 1990, 20 yanvar faciəsini dərin kədər və qəm ilə yaşamış, şəhidlərin dərdini öz ürəyinə çəkmişdir. 17 fevral 1991-ci ildə Bakıda vəfat etmiş və İkinci Fəxri Xiyabanda dəfn olunmuşdur. Onun əsərləri və həyatı Azərbaycan poeziyasında azadlıq və milli həsrət simvolu olaraq qalır.
Fatimə Məmmədova
09:01 17.01.2026
Oxunuş sayı: 1472
