"Ailə yaşı keçir" təzyiqi və onlayn tanışlıqlar: mütəxəssislərdən XƏBƏRDARLIQ
Son dövrlər cəmiyyətdə “ailə qurmaq yaşı keçir” kimi bir düşüncə getdikcə daha çox formalaşır. Xüsusilə gənclər və müəyyən yaş həddini keçdiyini düşünən insanlar bu ifadəni tez-tez eşidir, bəzən isə bu fikir onların həyat qərarlarına birbaşa təsir göstərir. Cəmiyyətin yazılmamış qaydaları, ailə və yaxın çevrənin gözləntiləri, sosial mühitdə aparılan müqayisələr bir çox insanı ailə qurmaq məsələsində tələskənliyə sürükləyir. Bu təzyiq fonunda insanlar artıq ənənəvi tanışlıq yolları ilə yanaşı, tanışlıq saytları və müxtəlif onlayn platformalara da üz tuturlar. Məqsəd isə əksər hallarda eynidir, qısa zamanda uyğun bir insanla tanış olmaq və ailə həyatı qurmaq. Lakin bu cür platformalar imkanlar yaratmaqla yanaşı, müəyyən riskləri və psixoloji təsirləri də özü ilə gətirir.
Bəzən ailə qurmaq arzusu insanları qarşı tərəfi yetərincə tanımadan emosional bağlar qurmağa, cəmiyyətin “gecikirsən” mesajı ilə hərəkət etməyə vadar edir. Bu isə sağlam qərar vermə prosesini çətinləşdirir. Ailə qurmaq yalnız yaşla ölçülən bir məsələ deyil, eyni zamanda məsuliyyət, psixoloji hazırlıq, emosional yetkinlik və qarşılıqlı anlaşma tələb edən ciddi bir mərhələdir.
Mövzu ilə bağlı Crossmedia.az-a açıqlama verən mütəxəssislər hesab edirlər ki, ailə institutuna həm sosioloji, həm də psixoloji baxımdan yanaşmaq vacibdir. Tanışlıq platformaları vasitəsilə qurulan münasibətlər, “ailə yaşı keçir” düşüncəsinin yaratdığı təzyiq və bu prosesdə sağlam seçimlərin necə edilməli olduğu mütəxəssislərin diqqət çəkdiyi əsas məqamlardandır.
“Çox istərdim ki, Azərbaycanda ailə qurmaq kimi ciddi bir məsələyə elə ciddi də yanaşılsın”. Bu sözləri açıqlamasında sosioloq Üzeyir Şəfiyev deyib: “Yəni adət-ənənələrimiz gözlənilməklə, indiyə qədər necə ki, Azərbaycanın adətləri, məsləhətləşmələr, Azərbaycanın arxitepləri var idi, ağsaqqal, ağbirçəklərin məsləhətləri də nəzərə alınırdı, gənclərin fikirləri də nəzərə alınırdı. Yəni nəsillərarası əlaqə gözlənilmək, onların hər birinin düşüncəsinə hörmət edilmək şərti ilə indiyə qədər necə adətlərimiz var idi, ailə qurmaq kimi ciddi məsələyə Azərbaycanın ənənəvi yanaşmaları da nəzərə alınsın. Bu o demək deyil ki, gənclərin fikirləri nəzərə alınmasın, ancaq ağsaqqal, ağbirçəklərin məsləhəti olmalıdır. Çünki bu çox ciddi bir məsələdir. Ailə təkcə gənclərə aid olan bir məsələ deyil, bu, cəmiyyətə aid olan bir məsələdir, nəsilə aid olan məsələdir, topluma aid olan məsələdir. Ona görə də çalışmaq lazımdır ki, sağlam əsaslar üzərində ailə qurulsun. Nəinki təsadüfi yanaşmalarla. Əlbəttə, belə təsadüfi yanaşmalarda da bəzən ciddi münasibətlər olur, amma çox yaxşı olar ki, məsləhətləşmələr olsun, bir-birini tanısınlar, xarakterlərini, adətlərini, psixoloji kimliklərini bilsinlər, şəxsiyyət kimliklərini bilsinlər. Yəni soyuqqanlı, anlayışla, sevgi əsaslı ailə qurulması daha məqsədəuyğundur. Ailə qurmaq məsələsinə bir çox aspektdən yanaşmaq olar. Fərdilik baxımından, övlad dünyaya gətirmək qabiliyyəti olan bir vəziyyətdə ailə qurulsa daha yaxşı olar. Bəzən olur ki, insanların özlərindən asılı olmayan səbəblərə görə bu imkanlar olmur və sonradan bununla bağlı problemlər yaşanır”.
Sosioloq hesab edir ki, hər kəs ailə qurmalı deyil. Çünki ailə qurmaq üçün birinci valideyn məsuliyyətini başa düşmək lazımdır: “Ata məsuliyyəti, ana məsuliyyəti, ailə institutunun mahiyyəti dərk olunmalıdır. Elə təkcə sevmək, bir-birindən xoşu gəlmək və ya "qoy desinlər, ailə qurduq" kimi yanaşma düzgün deyil.
Rasional şəkildə, sevgi əsaslı, anlaşma əsasında ailə qurulsa daha yaxşı olar. Həm də tərəflər bir-birinin xarakterini bilməlidir, bir-birini tanımalıdırlar. Maskalanmamalıdırlar, səmimi olmalıdırlar. Çünki bu, onun xəyalındakı xanımdır, yaxud da onun xəyalındakı kişidir deyə emosional, avam bir seçim olmamalıdır. Əgər maskalanma varsa, bu iki ildən sonra da, üç ildən sonra da, beş ildən sonra da özünü göstərəcək və növbəti bir ailə dramı yaşanacaq, boşanma ilə nəticələnə bilər”.
Ailə və uşaq psixoloqu Aysu Həsənli bu barədə bildirib ki, “ailə qurmaq yaşı keçir” fikri əslində daha çox cəmiyyətin yaratdığı sosial və mədəni təzyiqlərlə bağlıdır: "Bu düşüncə, insanların bioloji yaşlarına deyil, toplumun müəyyən yaş hədlərinə yüklədiyi anlamlarla əlaqəlidir. Halbuki hər kəsin emosional, sosial və psixoloji inkişaf tempi fərqlidir. Ailə qurmağa hazır olmaq təkcə yaşla ölçülməməlidir.Bu emosional yetkinlik, özünü tanıma və qarşılıqlı münasibətlərə sağlam yanaşma ilə bağlıdır.Tanışlıq platformalarına gəlincə,müasir dövrdə texnologiyanın həyatımıza daxil olması ilə insanlar artıq fərqli yollarla ünsiyyət qurmağa başlayıblar. Bu cür platformalar düzgün istifadə edildikdə, insanlara özlərinə uyğun biri ilə tanış olmaq, əlaqə qurmaq və eyni hədəfləri paylaşan biriylə ünsiyyətə girmək imkanı yarada bilər.Amma burada psixoloji risklər də az deyil. Məsələn:insanlar özlərini idealizə edə və ya qarşı tərəfdən real olmayan gözləntilər formalaşdıra bilər.Etibarsız münasibətlər, duyğusal manipulyasiya və ya rədd edilmə halları fərdin özgüvənini zədələyə bilər".
Psixoloq qeyd edib ki, tanımadığı biri ilə tez bir emosional bağ qurmaq tələsik və sağlam olmayan qərarlara səbəb ola bilər: "Ən əsası isə bu platformalarda ünsiyyət qurarkən sərhədləri qorumaq, emosional təhlükəsizlik hissinə diqqət yetirmək və qarşı tərəfi zamanla tanımaq vacibdir. Ailə qurmaq istəyi ilə bu platformalara daxil olmaqda heç bir problem yoxdur, amma niyyət aydın olmalı və münasibətlərin sağlam şəkildə qurulmasına şərait yaradılmalıdır".
Fatimə Məmmədova
09:27 15.01.2026
Oxunuş sayı: 1881
