Erməni dramı haqqında mif: Sözün əsl sahibi kimdir?
İlk öncə qeyd edək ki, Qafqaz torpaqlarına köçürülən Lom (Boşa) – qaraçı tayfası regionda heç bir tarixi izləri olmadığı üçün çalışıblar ki, Osmanlı, Yunan, Azərbaycan, Gürcü, Ərəb, Fars və digər xalqların sözlərini oğurlayıb özlərinə bir tarix yaratsınlar. Bugünkü Ermənistanın hər bir şeyi başqa xalqlardan götürülüb.
Torpaq Azərbaycandan, ad ərəb dilli xalqlardan, musiqi Qafqazdan, mətbəx Qafqazdan, geyim Qafqazdan, adlar türklərdən və farslardan götürülüb. Beləcə, ermənilərə aid olmayan “Dram” bu gün onların pul vahidinin adıdır.
“Dram” sözü ermənilərin ixtira etdiyi söz deyil; qədim yunan mənşəli olmaqla, ərəb, Fars və Qafqaz xalqlarının ümumi istifadə etdiyi söz və pul vahidi olub.
Ermənistan 1991-ci ildə müstəqillik qazandıqdan sonra milli valyutanın adı məsələsi ortaya çıxdı. Seçimlər arasında “Hayk”, “Stak” və ya “Ibar” var idi, lakin sonda “Dram” sözü seçildi. Bu, saxtakar millətin özlərinə uydurma bir keçmiş yaratmaq cəhdindən başqa bir şey deyil.
“Dram” sözü qədim yunan “draxma” sözündən gəlir. Bu eyni zamanda ərəb dilində “dirham”, Osmanlı/Türk dilində “dirham” və Fars dilində “deram/diram” kimi istifadə olunub. Azərbaycanda orta əsrlərdə dirham dövriyyədə olub və bu pul Şərqin bütün coğrafiyasında istifadə edilib. Buradan nəticə çıxır ki, “Dram” sözü regiona məxsus qədim pul terminidir, ermənilərin eksklüziv mülkiyyəti deyil.
Beynəlxalq istifadədə olan sözlər çox vaxt yeni dilin səs və qaydalarına uyğunlaşır. Ermənilər sadəcə xarici sözü götürməmiş, onu “1500 il əvvəlki” formada aparıb öz fonetikalarına uyğunlaşdırıblar. Bir sözlə, Şərqin tarixi pul vahidini erməniləşdiriblər.
Yunan dilində bu sözün aydın mənası və məntiqi var: o, əvvəlcə bir ovuc metal çubuq mənasını verdiyi üçün “tutmaq / tutmaq” felindən gəlir.
Erməni dilində “dram” kökü özlüyündə (pulla əlaqəsi olmadan) heç bir məna ifadə etmir. Müasir erməni pulu “dram” ilə qədim yunan “draxma” eyni kökdən gəlir, amma yunan dilində “dram” sözü bu formada yoxdur. Yəni ermənilər qədim bir mədəniyyətə məxsus sözü sadəcə oğurlayıb özününkü ediblər.
Erməni dilində “dram” kökü takdir. Hərəkət felləri arasında onun qohumluğu yoxdur; məsələn, “dram” sözünün əmələ gəlməsi üçün “tutmaq” və ya “ödəmək” mənasını verən erməni feli yoxdur. Sözün kökü páoooual (drássomai) feilinə gedib çıxır ki, yunanlar bunun elmi izahını “ovuclamaq”, “tutmaq”, “alıb götürmək” kimi edirlər ki, bu da təkcə lingvistik baxımdan deyil, tarixi baxımdan da dünya alimlərinin əsərlərində öz əksini tapıb.
Qafqaza köçürülən ermənilərin ilk mərkəzi sayılan kilsələrdə bu sözü xarici valyutanı təsvir etmək üçün istifadə edirdilər. O dövrdə ermənilər “dram”ın ya fars, ərəb və ya yunan sikkəsi olduğunu yaxşı bilirdilər. Kilsə bunu bilə-bilə zamanla dəstək olduqları yalançı erməni tarixinə bu sözü qədim sözləri kimi soxuşdurublar.
Erməni dilində “Dr-” ilə başlayan sözlərin demək olar ki, hamısı götürülmüşdür. Misal:
• Droş (bayraq) – fars dilindən.
• Dram (pul) – yunan/fars dilindən.
• Draft (cannat) – fars/yunan/ərəb dillərindən.
Əgər sizə mənbə lazımdırsa, buyurun:
Q. Açaryan, “Erməni dilinin etimoloji kök lüğəti”
Q. Chaukyan, “Erməni dilinin etimoloji lüğəti”
İranika ensiklopediyası
Henrix Hübşman, “Erməni qrammatikası”
Robert Dankoff, “Türk dilində erməni alınmaları”
Erməni dilinin rəqəmsal etimoloji lüğəti (DEDA) və s.
Beləliklə, “dram” sözünün erməni dilinə aid olması haqqındakı iddialar elmi əsaslara söykənmir. Etimoloji lüğətlər və beynəlxalq mənbələr birmənalı şəkildə təsdiq edir ki, bu söz yunan “draxma”sının ermənilər tərəfindən mənimsənilmiş formasıdır. Oğurlanmışdır.
Tarix və dil heç nəyi gizlətmir, sadəcə onlara düzgün mənalardan baxmaq kifayətdir.
Prof. Dr. Zaur Əliyev
20:00 12.01.2026
Oxunuş sayı: 1502
