Orta dəhliz daha əlverişli seçimə çevrilə bilər - Ekspert
Qlobal ticarət marşrutlarının yenidən formalaşdığı bir dövrdə Orta Dəhliz Avropa ilə Asiyanı birləşdirən strateji nəqliyyat xətti kimi əhəmiyyətini artırır. Azərbaycan və Gürcüstanın bu marşrutun əsas iştirakçıları olması regional əməkdaşlığın gücləndirilməsini və tranzit imkanlarının genişləndirilməsini zəruri edir. Təsadüfi deyil ki, iki ölkə arasında son müzakirələrdə Orta Dəhlizin rəqabət qabiliyyətinin artırılması əsas mövzulardan biri olub.
Marşrutun potensialından daha səmərəli istifadə etmək üçün infrastrukturun modernləşdirilməsi, daşınma xərclərinin azaldılması, sərhəd-keçid prosedurlarının sadələşdirilməsi və rəqəmsallaşmanın sürətləndirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bəs Orta Dəhlizin gücləndirilməsi regiona hansı iqtisadi və geosiyasi üstünlükləri qazandıra bilər və bu istiqamətdə hansı addımlar atılmalıdır?

Mövzu ilə bağlı Crossmedia.az-a açıqlama verən Cross Media Təhlil Mərkəzinin analitiki, iqtisad üzrə fəlsəfə doktoru Aqil Eyvazov qeyd edib ki, Orta Dəhlizin rəqabət qabiliyyətini artırmaq Azərbaycan və Gürcüstan üçün həm tranzit gəlirlərini artırmaq, həm də yerli istehsalçıların yeni bazarlara çıxışını asanlaşdırmaq imkanıdır: "Bu marşrut Asiya ilə Avropa arasında alternativ bağlantı yaradır. Daşınma daha sürətli və etibarlı olarsa, bölgədə anbar, yükdaşıma, qablaşdırma və emal sahələrinə sərmayə yatırmaq da daha cəlbedici olar. Dəhlizin iqtisadi faydası məhz bu xidmətlərin və istehsalın bölgədə nə qədər əlavə dəyər və iş yeri yaratmasından asılıdır.
Fikrimcə, ilk addım bütün marşrut üzrə daşınmanı daha proqnozlaşdırıla bilən etməkdir. Sahibkar yükün son məntəqəyə neçə günə və hansı ümumi qiymətə çatacağını əvvəlcədən bilməlidir. Bunun üçün Azərbaycan və Gürcüstan gömrük sənədlərinin elektron mübadiləsini genişləndirməli, daşıyıcılarla birlikdə tarifləri və qrafikləri əlaqələndirməlidir. Xəzərdən gələn gəminin qrafiki qatarın yola düşmə vaxtına uyğun gəlmirsə və ya yük sərhəddə gözləyirsə, ayrı-ayrı infrastruktur yatırımlarının faydası məhdud qalır".
Ekspert qeyd edib ki, Bakı–Tbilisi–Qars dəmir yolu və yeni liman layihələri də bu baxımdan bütöv marşrutun tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilməlidir: "İnvestisiyada üstünlük yükün ən çox harada və niyə gecikdiyini göstərən məlumatlara əsasən verilməlidir. Burada inkişafı, irəliləyişləri ölçmək üçün isə üç sadə göstərici var: yükün ümumi çatdırılma müddəti, daşınmanın tam qiyməti və yükün vəd olunan vaxtda çatma faizi. Bu göstəricilər yaxşılaşdıqca Orta Dəhliz həm beynəlxalq daşıyıcılar, həm də bölgədən ixrac edən müəssisələr üçün daha əlverişli seçimə çevrilə bilər".
Ayhan
16:22 19.11.2026
Oxunuş sayı: 56