Maestro Niyazi – Azərbaycan musiqi sənətinin əbədi simvolu
Bu gün, 20 avqust, Azərbaycanın böyük dirijoru, bəstəkarı və musiqi xadimi Maestro Niyazinin doğum günüdür. 1912-ci ildə Tiflisdə (indiki Tbilisi) dünyaya göz açan Niyazi Zülfüqar oğlu Tağızadə-Hacıbəyov, 114 il sonra da xalqımızın ürəyində yaşayır. Onun adı yalnız Azərbaycan musiqisinin deyil, bütün Şərq klassik musiqisinin qızıl səhifələrində əbədi qalacaq.
Niyazi, məşhur Hacıbəyovlar sülaləsinin layiqli nümayəndəsi idi. Atası bəstəkar Zülfüqar Hacıbəyov, əmisi isə Azərbaycan klassik musiqisinin banisi Üzeyir Hacıbəyli. Şuşanın musiqi ab-havasında boya-başa çatan gənc Niyazi kiçik yaşlarından skripka çalır, xalq mahnılarını və muğamları dərindən mənimsəyirdi. Moskva və Leninqrad musiqi məktəblərində təhsil alan, lakin sağlamlıq problemləri səbəbindən geri qayıdan gənc sənətkar tezliklə öz yolunu tapdı.
Azərbaycan dirijorluq məktəbinin əsl banisi olan Maestro Niyazi, 1938-ci ildən ömrünün sonuna qədər Azərbaycan Dövlət Simfonik Orkestrinin bədii rəhbəri və baş dirijoru olmuşdur. Onun idarəsi altında Bülbül, Rəşid Behbudov, Müslüm Maqomayev, Lütfiyar İmanov kimi böyük sənətkarlar səhnəyə çıxırdı. “Koroğlu”, “Nərgiz”, “Yevgeni Onegin”, “Karmen”, “La Boheme” kimi əsərlərin Azərbaycan tamaşaçısına çatdırılmasında onun əvəzsiz xidmətləri var.
Bəstəkar kimi də Niyazi özünəməxsus iz qoyub. “Xosrov və Şirin” operası, “Çitra” baleti (Rabindranat Taqorun əsəri əsasında), “Rast” simfonik muğamı – bunlar onun yaradıcılığının zirvələridir. Xüsusilə “Rast” simfonik muğamı dünyanın bir çox orkestrinin repertuarına daxil olub və Azərbaycan muğam sənətini klassik simfonik forma ilə sintez edərək beynəlxalq səviyyəyə yüksəldib.
Maestro Niyazi təkcə dirijor və bəstəkar deyildi. O, həm də stil sahibi idi – ağ boğazlı köynək üstündə frak geyinərək səhnəyə çıxması öz dövrünün dəbini dəyişmişdi. Onun dirijor çubuğu altında orkestr sanki nəfəs alır, musiqinin ruhu dinləyiciyə keçirdi. Xaricdə – Praqa, Berlin, Budapeşt, Paris, London, Nyu-York, İstanbul və digər şəhərlərdə verdiyi konsertlər Azərbaycan musiqisinin bayrağını ucaldırdı.
SSRİ Xalq artisti, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı, Dövlət mükafatları laureatı, Beynəlxalq Nehru mükafatı sahibi… Bu titullar onun böyüklüyünü təsdiqləyən formal nişanlardır. Əsl nişan isə xalqın ürəyindəki sevgi və hörmətdir.
1984-cü il avqustun 2-də Bakıda vəfat edən Maestro Niyazi Fəxri Xiyabanda dəfn olunub. Bu gün onun doğum günündə biz yalnız xatirəsini yad etmirik. Biz onun yolunu davam etdirən yeni nəsillərə baxırıq. Azərbaycan simfonik musiqisinin, dirijorluq məktəbinin və milli-klassik sintezin bu gün mövcud olması, ilk növbədə, Maestro Niyazinin sayəsindədir.
Doğum günün mübarək, əziz Maestro!
Sənin musiqin hələ də səslənir,
Sənin ruhun hələ də idarə edir orkestri.
Niyazi ölməzdir.
Zeynəb Həsən
12:30 20.08.2026
Oxunuş sayı: 45
