Gün ərzində necə qidalanmalıyıq?
Bu gün bir çox xəstəliklərin yaranmasında əsas risk faktorlarından biri düzgün olmayan qidalanma hesab olunur. Həyat tərzinin dəyişməsi, hazır və emal olunmuş qidaların artması, tərkibində müxtəlif qatqı maddələri və konservantlar olan məhsulların geniş yayılması insan sağlamlığına birbaşa təsir göstərir. Bu səbəbdən artıq qidalanma yalnız aclığın qarşılanması deyil, həm də sağlamlığın qorunması və həyat keyfiyyətinin yüksəldilməsi baxımından mühüm bir amilə çevrilib.
Belə bir şəraitdə qida eksperti baxışından əsas sual ortaya çıxır: insan gün ərzində necə qidalanmalıdır? Yeməklər, şirniyyatlar və meyvələr hansı balansda qəbul olunmalıdır ki, orqanizmin ehtiyacları qarşılanmaqla yanaşı sağlamlıq da qorunsun? Müasir qidalanma sistemində bu məhsulların düzgün uyğunlaşdırılması, vaxtında və ölçülü şəkildə qəbul edilməsi nə dərəcədə vacibdir və gündəlik rasion necə formalaşdırılmalıdır?
Mövzu ilə bağlı qida eksperti Fərid Səfərov Crossmedia.az-a açıqlama verib: “Bu gün bir çox xroniki xəstəliklərin – piylənmə, 2-ci tip diabet, ürək-damar xəstəlikləri, yüksək təzyiq və bəzi həzm problemlərinin yaranmasında düzgün olmayan qidalanmanın mühüm rolu var. Lakin bütün xəstəliklərin yalnız qidalanmadan yarandığını demək düzgün olmazdı. Genetik faktorlar, fiziki aktivlik, stress, yuxu rejimi və ətraf mühit də sağlamlığa ciddi təsir göstərir. Müasir dövrdə qidalarda müxtəlif qatqı maddələrinin olması insanları narahat etsə də, sağlam qidalanmanın əsas prinsipi bütün qatqılardan tamamilə qaçmaq deyil, daha çox təbii və az emal olunmuş məhsullara üstünlük verməkdir. Gün ərzində qidalanmanın təməlini tərəvəzlər, meyvələr, tam taxıllar, paxlalılar, süd məhsulları, yumurta, balıq və yağsız ətlər təşkil etməlidir. Hər boşqabın təxminən yarısının tərəvəzlərdən ibarət olması, zülal və karbohidrat mənbələrinin isə balanslı şəkildə bölüşdürülməsi faydalıdır”.
Ekspert əlavə edib ki, meyvələr sağlam qidalanmanın vacib hissəsidir və gündə 2–3 porsiya meyvə qəbul etmək əksər insanlar üçün uyğun hesab olunur: “Meyvələri şirə şəklində deyil, bütöv şəkildə yemək daha məqsədəuyğundur, çünki bu zaman liflər qorunur və qan şəkərinin sürətli yüksəlməsinin qarşısı alınır. Şirniyyatlara gəldikdə isə, onları tamamilə qadağan etmək əvəzinə miqdarına nəzarət etmək daha real yanaşmadır. Əgər insanın şəkərli diabet və ya başqa tibbi məhdudiyyəti yoxdursa, şirniyyatlar gündəlik qidalanmanın kiçik hissəsi kimi qəbul edilə bilər. Əsas məsələ onların əsas qida mənbəyinə çevrilməməsidir. Qida seçimində vacib olan yalnız nə yediyimiz deyil, həm də nə qədər yediyimizdir. Həddindən artıq kalori qəbulu, hətta faydalı qidalardan olsa belə, sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər. Nəticə etibarilə, sağlam qidalanmanın ən düzgün modeli müxtəliflik, balans və ölçülülük prinsipinə əsaslanır. Daha çox təbii qidalar, kifayət qədər su, müntəzəm fiziki aktivlik və keyfiyyətli yuxu sağlam həyat tərzinin əsas sütunları hesab olunur. Qidalanmada məqsəd qadağalar yaratmaq deyil, orqanizmin ehtiyaclarını düzgün və davamlı şəkildə qarşılamaqdır”.
Ayhan
15:34 08.06.2026
Oxunuş sayı: 47
