Depressiyanın bu növünü çoxları bilmir: Əlamətləri nələrdir?
Alimlər insanın bioloji saatının pozulması ilə əlaqəli depressiya növünü müəyyən ediblər.
Crossmedia.az xəbər verir ki, bu barədə “New Scientist” nəşri araşdırmanın nəticələrinə istinadən məlumat yayıb.
Tədqiqatçılar sirkadiyal depressiyanın depressiya hallarının dörddə birindən çoxunu təşkil edə biləcəyini bildirirlər. Bu depressiya növü standart antidepressantlarla müalicəyə daha zəif cavab verir. Lakin melatonin qəbulu və səhər günəş işığına çıxmaq kimi davranış dəyişiklikləri simptomların yüngülləşməsinə kömək edə bilər.
Avstraliyanın Sidney Universitetinin alimləri ağır və təkrarlanan depressiyadan əziyyət çəkən 10 mindən çox şəxsi araşdırmaya cəlb ediblər. İştirakçılar yuxu rejimi, simptomların mövsümi dəyişməsi və digər xüsusiyyətlərlə bağlı sorğuları cavablandırıb, həmçinin DNT analizi üçün tüpürcək nümunələri təqdim ediblər.
Araşdırmanın nəticələrinə görə, iştirakçıların 23 faizində sirkadiyal depressiyanın əlamətləri aşkarlanıb. Bu şəxslərdə bioloji ritmin pozulmasını göstərən altı əlamətdən ən azı üçü müşahidə olunub.
Həmin əlamətlərə gecə saatlarında daha fəal olmaq, əksər insanlarla müqayisədə gec yuxuya getmək, yuxunun müddətindən asılı olmayaraq oyandıqdan sonra güclü yorğunluq hiss etmək, depressiya dövründə yuxululuğun artması, istirahət günlərində daha gec yatmaq və əhval-ruhiyyə, enerji, yuxu və iştahda mövsümi dəyişikliklərin kəskin olması daxildir.
Tədqiqat qrupunun üzvü Emiliana Tonini bildirib ki, burada əsas məsələ təkcə yuxunun müddəti deyil, həm də onun ritmi və müntəzəmliyidir.
Araşdırma zamanı sirkadiyal depressiyası olan şəxslərdə simptomların digər depressiya növləri ilə müqayisədə daha ağır olduğu da müəyyən edilib. Bu qrupda intihar düşüncələrinin daha tez-tez müşahidə olunduğu bildirilib. Simptomlar da daha erkən yaşlarda başlayıb: sirkadiyal depressiyası olan iştirakçılarda orta başlanma yaşı 18, digər qrupda isə 23 olub.
Tədqiqatçılardan İan Hiki depressiyanın yaranmasına müasir həyat tərzinin də təsir göstərə biləcəyini deyib. Onun sözlərinə görə, bioloji saatın 24 saatlıq ritmini qorumaq üçün hər səhər işıq təsiri vacibdir. Tarixən qaranlıqda olduğumuz saatlarda süni işığa məruz qalmaq isə bu ritmi poza bilər.
Araşdırmada sirkadiyal depressiyası olan iştirakçıların geniş istifadə edilən antidepressantların təsirini daha zəif hiss etdikləri və daha çox əlavə təsirlə qarşılaşdıqları da müəyyən olunub. Alimlər bunu həmin dərmanların əsasən serotonin neyromediatoru ilə əlaqəli depressiya mexanizmlərinə təsir göstərməsi ilə izah edirlər.
Tədqiqatçılar yuxu və oyaqlıq dövrlərini tənzimləyən melatonin hormonunun sintetik formasının bu depressiya növünün müalicəsində daha təsirli olub-olmadığını öyrənmək üçün klinik sınağa başlamağı planlaşdırırlar.
Əvvəlki araşdırmalarda melatoninin beyindəki təsirini təqlid edən aqomelatin adlı antidepressantın yuxunu yaxşılaşdırdığı və depressiyanın ümumi simptomlarını azaltdığı müəyyən edilib.
İan Hiki qaranlıq düşdükdən sonra ağır yeməklərdən, fiziki məşqlərdən və parlaq işığa məruz qalmaqdan çəkinməyi tövsiyə edib. Onun sözlərinə görə, bioloji saatın tənzimlənməsi depressiya əlamətlərinin yüngülləşməsinə, iltihabi proseslərin azalmasına və sağlam çəkinin qorunmasına da kömək edə bilər.
01:00 26.10.2026
Oxunuş sayı: 62
