Uşaqların sosial mediaya girişi məhdudlaşır
Türkiyə 15 yaşdan kiçiklər üçün sosial media məhdudiyyətlərinin tətbiqini müzakirə edərkən, uşaqların sosial media istifadəsinə qoyulan məhdudiyyətlər qlobal miqyasda ciddi şəkildə araşdırılır.
Crossmedia.az bu barədə "HaberGlobal"-a istinadən xəbər verir.
Qaydalar yalnız məhdud sayda ölkədə tam tətbiq olunsa da, oxşar qaydalar sürətlə geniş yayılmaqdadır.
Ən diqqətəlayiq nümunə 16 yaşdan kiçiklər üçün sosial media istifadəsini qadağan edən Avstraliyadır; Fransada 15 yaşdan kiçiklər üçün qadağa qanuni olaraq qəbul edilib. Lakin texniki infrastruktur işləri səbəbindən tətbiq prosesi davam edir. Portuqaliyada 16 yaşdan kiçik istifadəçilər üçün valideyn razılığı məcburidir.
Oxşar qadağa Malayziyada da tətbiq edilib. Avropada İspaniya və Danimarkada 15-16 yaşdan kiçiklər üçün məhdudiyyətlər nəzərdən keçirilir və ya hazırlıq mərhələsindədir. Birləşmiş Krallıq və Norveçdə də yaş həddinin artırılması ilə bağlı müzakirələr davam edir.
Türkiyə də daxil olmaqla bir çox ölkə 15 yaşdan kiçiklər üçün sosial media qadağalarını müzakirə edərkən, beynəlxalq təşkilatlar da uşaqların qadağa səbəbindən "VPN"-lərə üz tutması barədə xəbərdarlıq edirlər.
Qaydaları qiymətləndirən hesabatlar "qaranlıq platformalar" riskini vurğulayır. Bununla belə, beynəlxalq tədqiqatlar qadağanın mümkünlüyü və dolayı nəticələri ilə bağlı əhəmiyyətli xəbərdarlıqlar ehtiva edir.
Açıqlanan təhlillərə görə, oxşar tədbirin tətbiq olunduğu Avstraliyada xeyli sayda uşaq qadağanı texniki vasitələrlə keçə bilib. Araşdırmalar göstərib ki, qadağandan sonra uşaqların təxminən 70%-i VPN kimi vasitələrdən istifadə edərək sosial mediaya daxil olmağa davam edib.
Bu, tətbiq olunacaq tənzimləmənin də eyni şəkildə keçilə biləcəyi ilə bağlı narahatlıqlar yaradır. Nəticələrə görə, təkcə texniki məhdudiyyətlər kifayət etməyə bilər və gənc istifadəçilər tez bir zamanda alternativ giriş metodlarına müraciət edə bilərlər. Tədqiqatda ən çox vurğulanan risklərdən biri uşaqların daha az tənzimlənən rəqəmsal mühitlərə keçməsidir. Münhen Texniki Universitetində aparılan bir araşdırmaya görə, hərtərəfli qadağalar uşaqları tənzimlənməmiş və yüksək riskli platformalara yönəldə bilər. Bu cür platformaların məzmuna zəif nəzarət səbəbindən nifrət nitqinə, zorakılığa və ekstremist məzmuna daha çox həssas olduğu məlumdur. Mütəxəssislərin fikrincə, bu, uşaqları qorumağa yönəlmiş qaydaların əks təsir göstərə biləcəyi ehtimalını artırır. Tədqiqata daxil edilmiş sahə məlumatları göstərir ki, xüsusilə valideynlər tənzimləməni qətiyyətlə dəstəkləyirlər.
Misal üçün, bu yaxınlarda tədbirin tətbiqinə qərar verən Yunanıstanda aparılan araşdırmalar göstərir ki, uşaqların xeyli hissəsi sosial mediadan çox erkən yaşlarında istifadə etməyə başlayır və kiberhücum hallarında artım müşahidə olunur. Digər tərəfdən, müəllimlər diqqət çatışmazlığı və yuxu problemlərinin şagirdlər arasında daha çox yayıldığını bildirərək bu qaydanı dəstəkləyirlər. Bununla belə, tədqiqatlar VPN istifadəsi və tənzimlənməmiş platformalara keçid kimi risklərin nəzərə alınmamalı olduğunu və qadağanın təcrid olunmuş şəkildə deyil, təhsil, ailə rəhbərliyi və platforma məsuliyyəti ilə birlikdə nəzərdən keçirilməli olduğunu vurğulayır.
02:30 16.04.2026
Oxunuş sayı: 45
