Avropa
Proses Serbiyadan başladı: Avropanı nə gözləyir?
Oktyabrın 25-də Serbiyada keçirilən növbədənkənar parlament seçkilərində prezident Aleksandar Vuçiç rəhbərlik etdiyi siyasi blokun məğlubiyyətini rəsmən etiraf edib. İlkin nəticələrə görə, gənclərin və vətəndaş cəmiyyətinin dəstəklədiyi "Tələbə siyahısı" 52,65 faiz səs toplayaraq tarixi qələbə qazanıb. Vuçiçin rəhbərlik etdiyi siyasi blok isə 39,22 faiz səslə ikinci pillədə qərarlaşıb. Bu nəticə Serbiyanın siyasi həyatında on ildən artıqdır mövcud olan hakimiyyət modelinin ciddi sınaqla üzləşdiyini və ölkədə dərin siyasi dəyişikliklərin başladığını göstərir.
Mövzu ilə bağlı Crossmedia.az-a açıqlama verən politoloq Rəşad Bayramov Serbiyada baş verən siyasi dönüşün pərdəarxasını, tələbə hərəkatının qələbə faktorlarını və ölkənin gələcək daxili-xarici siyasət kursunu ətraflı şərh edib:
"Serbiyada keçirilən növbədənkənar parlament seçkilərinin ölkənin siyasi tarixində dönüş nöqtəsi yaratdığı şübhəsizdir. Əsas diqqət çəkən məqam budur ki, tələbə hərəkatı ənənəvi müxalifət partiyalarından fərqli olaraq, cəmiyyətdəki narazılığı vahid siyasi platforma ətrafında birləşdirə bildi. 2024-cü ildə Novi-Sad şəhərində dəmir yolu stansiyasının örtüyünün çökməsi və 16 nəfərin ölümü ilə nəticələnən faciədən sonra başlayan etirazlar korrupsiya, dövlət institutlarının hesabatlılığı və hakimiyyətin idarəçilik üsulları ilə bağlı daha geniş narazılığa çevrilmişdi. Nəticədə küçə etirazları seçki qələbəsi ilə siyasi legitimlik qazandı".
Politoloq yeni siyasi qüvvənin qarşısında duran daxili idarəçilik sınaqlarına diqqət çəkib:
"Daxili siyasətdə əsas gözlənti dövlət institutlarının fəaliyyətinin yenidən nəzərdən keçirilməsi, korrupsiya iddialarının araşdırılması, məhkəmə sisteminin müstəqilliyinin və media mühitinin yaxşılaşdırılması ilə bağlıdır. Bununla belə, etiraz hərəkatının seçkidə qələbə qazanması ilə dövlət idarəçiliyini uğurla həyata keçirməsi eyni məsələ deyil. Yeni siyasi qüvvə iqtisadiyyat, sosial siyasət və dövlət idarəçiliyi sahələrində konkret proqram təqdim etməli, müxtəlif sosial qrupların gözləntilərini uzlaşdırmalıdır. Hərəkatın daxilində fərqli baxışların mövcudluğu da gələcək qərarların qəbuluna təsir göstərə bilər".
Rəşad Bayramov Serbiyanın Brüssel və Moskva arasında tərəddüd edən xarici siyasət kursunun gələcəyini də şərh edib:
"Xarici siyasətdə isə ən mühüm sual Belqradın Avropa İttifaqı və Rusiya ilə münasibətlərinin hansı istiqamətdə inkişaf edəcəyidir. Serbiya uzun müddətdir Avropa İttifaqına üzvlük məqsədini bəyan edir, eyni zamanda Moskva ilə siyasi, enerji və tarixi əlaqələrini qoruyur. Yeni siyasi qüvvənin hakimiyyətə gəlməsi Brüssel ilə münasibətlərdə islahatlar və demokratik institutların gücləndirilməsi istiqamətində yeni imkanlar yarada bilər. Lakin bu, Serbiyanın dərhal Qərbyönümlü xarici siyasətə keçəcəyi və Rusiya ilə əlaqələrini məhdudlaşdıracağı anlamına gəlmir. Kosovo məsələsi, enerji təhlükəsizliyi və ölkənin geosiyasi mövqeyi gələcək hökumətin seçimlərini müəyyənləşdirən əsas amillər olaraq qalacaq".
Ekspert bu seçkinin bütün Balkan regionu üçün mühüm presedent yaratdığını bildirərək fikrini belə tamamlayıb:
"Regional baxımdan bu seçkinin əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, gənclərin rəhbərlik etdiyi ictimai hərəkat hakimiyyətə qarşı narazılığı seçki nəticəsinə çevirə bildi. Bu, Balkanlarda və Avropanın digər hissələrində oxşar sosial-siyasi proseslər üçün diqqətəlayiq nümunədir. Bununla belə, Serbiya təcrübəsini bütün regiona şamil etmək olmaz, çünki hər ölkənin siyasi sistemi, iqtisadi vəziyyəti və seçici davranışı fərqlidir. Ümumilikdə isə Serbiyada baş verənlər təkcə hakimiyyət dəyişikliyi deyil, həm də ictimai hesabatlılıq və siyasi təmsilçilik tələblərinin güclənməsinin göstericisidir. İndi əsas məsələ tələbə hərəkatının seçki qələbəsini institusional islahatlara çevirə bilməsidir".
Zeynəb Həsən
18:00 26.10.2026
Oxunuş sayı: 271
