Avropa
Dünyanı başqaları idarə edir: Əsas aktorlar dəyişib Əsas aktorlar dəyişib
Ukrayna ordusunun oktyabr ayında İlon Maskın "SpaceX" şirkətinə məxsus "Starshield" peyk rabitə sisteminə tətbiq edilən məhdudiyyətlər səbəbindən bəzi yüksək sürətli dronların idarə olunmasında və cəbhə xəttindəki operativ rabitədə ciddi problemlərlə üzləşməsi müasir müharibələrin çirkin pərdəarxasını bir daha ifş elədi. Cəbhədə böhran yaradan bu hadisə müasir hərbi münaqişələrdə peyk texnologiyalarının və müstəqil adlandırılan özəl korporasiyaların rolunu yenidən dünya gündəminin baş sırasına çıxarıb. Hərbi təchizatda xarici dövlətlərdən və özəl şirkətlərdən asılılığın strateji fəsadları bütöv bir ordunun döyüş qabiliyyətini bir anda iflic edə biləcəyini nümayiş etdirib.
Mövzu ilə bağlı Crossmedia.az-a açıqlama verən hərbi ekspert Emin Həsənli orduların milli texnoloji müstəqilliyinin vacibliyini, özəl hərbi-texniki şirkətlərin arxasındakı geostrateji maraqları və müasir müharibə reallıqlarını ətraflı şərh edib:
"Hər bir dövlət çalışmalıdır ki, özünün güclü ordusu olsun və ordunun istifadə etdiyi bütün texnologiyalar birbaşa özünə bağlı qalsın. Ən ideal hal odur ki, ölkə istifadə etdiyi silahları özü istehsal etsin. Amma indiki dünyada bu imkan çox nadir dövlətlərə nəsib olur. Ölkələr adətən bir neçə xarici dövlətdən silah və texnologiya almaq məcburiyyətində qalırlar. Lakin dəfələrlə müharibələrdə sübut olunub ki, bəzi ölkələrin verdiyi silahların sonradan təminatı saxlanılmır və ya texnoloji cəhətdən elə bir vəziyyət yaradılır ki, həmin sistemlər yararsız hala düşür. Məişət cihazlarından tutmuş hərbi texnologiyalaradək hər şeyin sürətlə yeniləndiyi bu dövrdə xüsusi diqqətli olmaq lazımdır. Yeni cihazlar və kritik detallar ya birbaşa ölkənin özü, ya da etibarlı tərəfdaşlar tərəfindən təmin edilməlidir ki, sonradan cəbhədə belə kritik problemlər yaşanmasın".
Hərbi ekspert özəl texnologiya şirkətlərinin və transmilli korporasiyaların böyük dövlətlərin siyasi alətinə çevrilməsi məsələsinə də diqqət çəkib:
"Özəl şirkətlər məsələsinə gəlincə, həmin şirkətlər tam müstəqil deyillər. Onlar bu və ya digər formada böyük ölkələrin maraqlarına xidmət edirlər. Güclü dövlətlər gələcəkdə yarana biləcək hüquqi və siyasi məsuliyyəti özəl şirkətin üzərinə atmaq üçün məhz bu tip kanallardan istifadə edirlər. Artıq dünyada əsas aktorlar dəyişib; əvvəllər təkcə dövlətlər idisə, indi böyük korporasiyaların da rolu nəhəngdir. Amma onların hamısı aparıcı dövlətlərin təsir dairəsindədir. Siyasətdə müstəqil media, QHT və vətəndaş cəmiyyəti adından necə istifadə olunursa, hərbi sahədə də müstəqil şirkətlər adı altında öz geostrateji maraqlarını həyata keçirirlər".
Zeynəb Həsən
15:00 26.10.2026
Oxunuş sayı: 163
