Kombi dövrü başa çatdı - yeni istilik sistemi gündəmdə
Enerji səmərəliliyinin artırılması və ekoloji cəhətdən daha təmiz texnologiyalara keçid yaşayış sektorunda istilik sistemlərinin gələcəyini də gündəmə gətirir. 2035-ci ilədək mövcud yaşayış və kommersiya binalarında qazla işləyən istilik avadanlıqlarının elektrik istilik nasosları ilə əvəzlənməsi hədəfi isə bu keçidin vətəndaşlar üçün hansı şərtlərlə həyata keçiriləcəyi sualını doğurur. Xüsusilə öz vəsaiti hesabına kombi sistemi quraşdıran ev sahiblərini mövcud avadanlıqların taleyi, yeni sistemə keçidin məcburi olub-olmayacağı və kommunal xərclərin dəyişməsi maraqlandırır. Əsas məsələ enerji səmərəliliyinə yönələn dəyişikliklərin ailələrin maliyyə imkanları nəzərə alınmaqla həyata keçirilməsi və uzunmüddətli qənaət yaratmasıdır.
İqtisadçı Asif İbrahimov Crossmedia.az-a açıqlamasında qazla işləyən kombilərin elektriklə işləyən istilik nasosları ilə əvəzlənməsi məsələsinin yalnız enerji siyasəti deyil, həm də əhalinin ailə büdcəsi baxımından qiymətləndirilməli olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, yeni texnologiyalara keçidin iqtisadi səmərəliliyi ilkin xərclər, kommunal ödənişlər və evlərin texniki vəziyyəti nəzərə alınmaqla hesablanmalıdır.
İqtisadçı vətəndaşların bu cür dəyişikliklərə ehtiyatla yanaşmasının əsas səbəblərindən birinin maliyyə yükü olduğunu qeyd edib:
“Ümumiyyətlə, Azərbaycanda vətəndaşlar bu dəyişikliklərə bir qədər ehtiyatla yanaşırlar. Orta statistik azərbaycanlının beynində “dəyişiklik” sözü yarananda avtomatik olaraq bir sual meydana çıxır: “Bu, mənə neçəyə başa gələcək?” Qazla işləyən kombilərin elektriklə işləyən istilik nasosları ilə əvəzlənməsi də birbaşa əhalinin ailə büdcəsinə təsir edən məsələlərdəndir. Burada əsas məsələ yeni texnologiyaya keçidin vətəndaşa neçəyə başa gələcəyi və nəticədə kommunal xərclərə necə təsir göstərəcəyidir”.
Asif İbrahimov istilik nasoslarının düzgün seçildiyi və quraşdırıldığı halda enerji sərfiyyatına qənaət etməyə imkan verdiyini, lakin nəticənin bütün evlərdə eyni olmadığını vurğulayıb:
“İstilik nasosları enerjidən daha səmərəli istifadə edən sistemlərdir. Düzgün seçildikdə və quraşdırıldıqda, xüsusilə yaxşı izolyasiya olunmuş evlərdə istilik xərclərini azaltmağa imkan verə bilər. Bu texnologiya dünyada da uğurla tətbiq olunur. Ancaq qənaət hər evdə eyni olmur. Evin sahəsi, tikilinin keyfiyyəti, yaşanılan ərazinin iqlimi və elektrik enerjisinin tarifi nəticəyə birbaşa təsir göstərir”.
Ekspert keçidin qarşısında dayanan əsas çətinliklərdən birinin ilkin investisiya xərcləri olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, bu məsələ xüsusilə aşağı və orta gəlirli ailələr üçün əlavə maliyyə yükü yarada bilər:
“Vətəndaş hazırda qaz kombisindən istifadə edirsə, istilik nasosuna keçmək üçün yeni avadanlıq almalı, quraşdırma işlərinə vəsait xərcləməlidir. Bəzi hallarda radiatorların və elektrik sistemlərinin də yenilənməsi tələb olunur. Bu isə xüsusilə aşağı və orta gəlirli ailələr üçün ciddi maliyyə yükü yarada bilər”.
Asif İbrahimov ailələrin mövcud xərclərini nəzərə almadan yeni texnologiyalara keçidin nəticələrini qiymətləndirməyin düzgün olmadığını düşünür:
“Hazırkı iqtisadi reallıqlar fonunda ailələrin büdcəsinə düşən yükü də nəzərə almaq lazımdır. Yeni texnologiyaların tətbiqi əlavə xərclər yarada bilər. Digər vacib məsələ elektrik enerjisinə tələbatın artmasıdır. İstilik nasosları səmərəli işləsə də, elektrik sərfiyyatını artıra bilər. Elektrik tarifləri, avadanlığın qiyməti və quraşdırma xərcləri düzgün hesablanmasa, vətəndaşın gözlədiyi qənaət əldə olunmaya bilər”.
İqtisadçı hesab edir ki, istilik nasoslarına keçidin iqtisadi səmərəliliyi yalnız avadanlığın texniki göstəriciləri ilə ölçülməməlidir:
“Bu keçidin iqtisadi səmərəliliyi qiymətləndirilərkən ailənin il ərzində çəkəcəyi ümumi xərclər nəzərə alınmalıdır. Azərbaycanın regionları arasında iqlim fərqləri də vacibdir. Məsələn, Bakı və Abşeronda yaşayan ailənin istilik ehtiyacları ilə dağlıq rayonlarda yaşayan ailənin ehtiyacları eyni deyil. Buna görə də vahid yanaşma bütün ərazilər üçün eyni nəticəni verməyə bilər”.
Asif İbrahimovun fikrincə, 2035-ci ilə qədər belə bir keçid nəzərdə tutulursa, dövlət əvvəlcədən real iqtisadi hesablamalar təqdim etməlidir:
“Soyuq bölgələrdə aşağı temperatur şəraitində səmərəli işləyən avadanlıqlar seçilməli, evlərin istilik izolyasiyası yaxşılaşdırılmalı və elektrik şəbəkələrinin əlavə yükə hazır olması təmin edilməlidir. Düşünürəm ki, 2035-ci ilə qədər belə bir keçid nəzərdə tutulursa, dövlət ilk növbədə əhali üçün açıq və real iqtisadi hesablamalar təqdim etməlidir. Bu proses texniki-iqtisadi əsaslandırma əsasında həyata keçirilməlidir”.
Nigar Xəlilli
17:30 26.10.2026
Oxunuş sayı: 249
