Pərandzem: Ermənistan tarixinin ən faciəli taleyə sahib kraliçası
Erməni tarixşünaslığında ölümü ən faciəli və qəddar hadisələrdən biri kimi təsvir olunan Ermənistan kraliçası Pərandzem haqqında məlumatlar olduqca məhduddur.
Crossmedia.az bu barədə xarici mediaya istinadən xəbər verir.
Tarixi mənbələrdə onun həyatı sonrakı dövrlərdə yaranmış çoxsaylı əfsanə və bədii yozumlarla qarışıb.
Pərandzem IV əsrdə yaşamış nüfuzlu erməni knyazlıq nəslindən olan Sünilər sülaləsinin nümayəndəsi olub. Onun atası knyaz Andovk Süni idi. Tarixi mənbələrdə qardaşı Babik Süni haqqında da məlumat var, lakin anasının və bacısının adları zamanla itib.
Bu dövr Ermənistan tarixində mühüm mərhələ hesab olunur. Məhz həmin illərdə kral III Tiridat xristianlığı dövlət dini elan etmişdi. Lakin tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, xristianlığın yayılması uzun proses olub və hətta zadəganlar arasında belə yeni din tam şəkildə mənimsənilməmişdi.
Pərandzem haqqında əsas məlumatlar tarixçilərin istinad etdiyi Favstos Buzand və Movses Xorenatsinin əsərlərində yer alır. Lakin alimlər bu mənbələrdə tarixi faktlarla əfsanəvi elementlərin qarışdığını vurğulayırlar.
Pərandzemin şəxsi həyatı da mürəkkəb hadisələrlə yadda qalıb. O, əvvəlcə Ermənistan kralı II Arşakın qardaşı oğlu Gnel ilə evlənib. Lakin Gnelin qohumu Tirit də Pərandzemə sahib olmaq istəyib və onu aradan götürmək üçün kralı qohumuna qarşı qızışdırıb.
Tarixi rəvayətlərə görə, II Arşak Gnelə qarşı sui-qəsd təşkil edib və onun ölümündən sonra Pərandzem kralın həyat yoldaşı olaraq kraliça titulunu alıb. Daha sonra onun II Arşakdan oğlu dünyaya gəlib. Bu uşaq gələcəkdə Ermənistan kralı Pap kimi tanınıb.
Pərandzemin həyatındakı ən mühüm hadisə Sasani İranı ilə müharibə zamanı baş verib. İran şahı II Şapurun Ermənistan üzərinə yürüşü zamanı kraliça ölkənin müdafiəsinə rəhbərlik edib və müttəfiqləri ilə birlikdə Artagers qalasını təxminən bir il müdafiə edib.
Tarixi mənbələrə görə, yalnız aclıq və taun xəstəliyinin yayılması müdafiəçiləri təslim olmağa məcbur edib. Pərandzem əsir götürülərək İran sarayına aparılıb.
Bəzi qədim mənbələrdə onun ölümünün son dərəcə qəddar formada həyata keçirildiyi yazılır. Bildirilir ki, II Şapur kraliçanı alçaltmaq və Ermənistanın müqavimətini simvolik şəkildə qırmaq məqsədi güdüb. Lakin tarixçilər bu hadisələrin bəzi detalları barədə mənbələrin etibarlılığına ehtiyatla yanaşmağın vacibliyini qeyd edirlər.
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, Pərandzemin taleyi yalnız bir şəxsin faciəsi deyil, həm də həmin dövrdə siyasi güc nümayişinin nümunəsi idi. Kralların və zadəganların əsir alınması çox vaxt düşməni alçaltmaq və üstünlüyü göstərmək vasitəsi kimi istifadə olunurdu.
Tarixçilərin fikrincə, Pərandzem Ermənistanın İran işğalına qarşı müqavimətində mühüm rol oynayan qadın hökmdarlardan biri olub. O, yalnız kralın həyat yoldaşı kimi deyil, həm də hərbi və siyasi lider kimi yadda qalıb.
Bununla belə, onun haqqında məlumatların böyük hissəsi ona qarşı mənfi mövqedə olan mənbələrdən gəldiyi üçün Pərandzemin həyatı və fəaliyyəti tarixçilər üçün hələ də müzakirə mövzusu olaraq qalır.
Pərandzemin hekayəsi bu gün də Ermənistan tarixində qadın liderliyinin, siyasi mübarizənin və faciəli taleyin simvollarından biri kimi qiymətləndirilir.
03:35 27.07.2026
Oxunuş sayı: 110
