İftar və imsak duasını səhv oxumaq orucu pozurmu? – İlahiyyatçıdan açıqlama
Ramazan ayının ortalarına gəldik. Lakin bəzən insanlar iftar zamanı və ya imsakda yanlış dua oxumağın oruclarını pozduğunu düşünür.
Lakin dini qaydalara görə, orucun pozulması yalnız müəyyən hallar zamanı baş verir. Əksər hallarda, dua oxumaqla bağlı səhvlər oruca təsir etmir. Mütəxəssislər isə bunu düzgün anlamağı və insanların narahat olmamasını tövsiyə edirlər.
Mövzu ilə bağlı Crossmedia.az-a açıqlama verən ilahiyyatçı Əkrəm Həsənov bir daha xatırladıb ki, ramazan orucu yalnız aclıq və susuzluqdan ibarət bir ibadət deyil. O, insanın Allahla olan daxili əlaqəsini gücləndirən, qəlbi və düşüncəni tərbiyə edən bir ibadətdir:
"Buna görə də iftar və imsak vaxtlarında edilən dualar da orucun ruhunu tamamlayan mənəvi bir tərəf kimi qəbul olunur. Lakin burada mühüm bir məsələni düzgün anlamaq lazımdır. Orucun qəbul olunması həmin duaların mütləq müəyyən bir mətndə oxunmasına bağlı deyil.
Quranda orucun əsas hökmü çox açıq şəkildə bildirilib.
Bəqərə surəsinin 187-ci ayəsində buyurulur ki, gecə vaxtı yeyin, için, ta ki sübhün ağ ipi qara ipdən seçilənədək, sonra axşama qədər orucu tamamlayın.
Bu ayədə orucun vaxtı və mahiyyəti izah edilir, lakin müəyyən bir dua mətninin oxunması vacib şərt kimi göstərilmir. Bu da göstərir ki, orucun əsas şərti niyyət və gün ərzində orucu pozan hallardan çəkinməkdir.
Peyğəmbərimiz Məhəmməd (s.ə.s) iftar vaxtının xüsusi bir dua vaxtı olduğunu bildirərək belə buyurub: Oruc tutanın iftar vaxtında etdiyi dua geri qaytarılmaz. Bu hədis Tirmizi və İbn Macə kimi hədis mənbələrində qeyd olunur.
Digər bir rəvayətdə isə Peyğəmbərin (s.ə.s) iftar edərkən belə dua etdiyi nəql edilir: Allahım, Sənin üçün oruc tutdum, Sənin verdiyin ruzi ilə iftar etdim. Hədis alimləri bu duanın Peyğəmbərdən nəql edilən nümunələrdən biri olduğunu qeyd edirlər. Lakin fiqh alimləri bu mətnin vacib deyil, müstəhəb olduğunu vurğulamışlar".
İlahiyyatçı, həmçinin, qeyd edib ki, İslam hüququnun klassik alimləri bu məsələdə olduqca aydın mövqe ortaya qoyublar:
"İmam Nəvəvi yazır ki, iftar zamanı edilən dua xüsusi bir mətndə məhdudlaşdırılmır. İnsan Allahdan nə istəsə, hansı dildə istəsə dua edə bilər. Hənəfi fiqhinin böyük alimlərindən İbn Abidin də qeyd edir ki, duaların müəyyən mətnlərlə məhdudlaşdırılması dinin ruhuna uyğun deyil, əsas olan insanın səmimi şəkildə Allaha yönəlməsidir.
Əslində bu məsələnin hikmətini başa düşmək çətin deyil. Dua ibadətin ruhudur. Dua insanın qəlbindəki hisslərin dilə gəlməsidir. Əgər dua yalnız müəyyən sözlərin təkrarına çevrilsə, onun mənəvi dərinliyi zəifləyər.
Quranda buyurulur ki, qullarım səni Məndən soruşduqda de ki, Mən onlara çox yaxınam və dua edənin duasını qəbul edərəm. Bu ayə göstərir ki, Allah üçün əsas olan insanın səmimi müraciətidir.
Müasir dini düşüncə baxımından da bu məsələ çox aydındır. İbadətin mahiyyəti formal sözlərdə deyil, niyyət və mənada gizlidir. İnsan bəzən hazır dua mətnlərini bilməyə bilər, lakin qəlbindən gələn sözlərlə Allaha müraciət edə bilər. Bu, ibadətin qəbuluna heç bir maneə yaratmır. Əksinə, bir çox alimlər səmimi və şəxsi duanın daha təsirli olduğunu qeyd edirlər.
Psixoloji baxımdan da dua insanın daxili rahatlıq tapmasına kömək edən bir haldır. Müasir tədqiqatlar göstərir ki, səmimi dua və meditativ düşüncə insanın stressini azaldır, daxili sabitlik yaradır.
Buna görə də, iftar və imsak vaxtlarında edilən dua yalnız dini bir ənənə deyil, həm də insanın mənəvi dünyasını gücləndirən bir haldır.
Bu səbəbdən oruc tutan insan iftar və imsak vaxtında Peyğəmbərdən nəql olunan duaları oxuya bilər. Bu çox gözəl və savab bir əməldir. Lakin həmin duaları bilməyən və ya başqa sözlərlə dua edən insanın orucu tam şəkildə keçərlidir. İslam alimlərinin böyük əksəriyyəti bu məsələdə həmfikirdir. Çünki orucun qəbulunun əsas şərti səmimi niyyət və orucun hökmlərinə riayət etməkdir.
Bir sözlə iftar və imsak duaları ibadətin gözəl bir hissəsidir, lakin orucun keçərli olması həmin duaların mütləq müəyyən bir formada oxunmasına bağlı deyil. İnsan qəlbindən gələn sözlərlə Allaha dua edə bilər. İslamın ruhu da məhz bu səmimiyyət və daxili bağlılıq üzərində qurulub. Orucun məqsədi də insanın qəlbini Allaha yaxınlaşdırmaqdır. Dua isə bu yaxınlığın ən sadə və ən səmimi ifadəsidir".
Fatimə Məmmədova
17:36 10.03.2026
Oxunuş sayı: 67
