İsrail-Suriya münasibətlərində uzun illərdən sonra ciddi dönüş mümkündür- RƏY
Suriyanın İsraillə danışıqları bərpa etməyə hazır olduğunu açıqlaması bölgədə gərginliyin diplomatik yollarla azaldılması ehtimalını yenidən gündəmə gətirib. Suriyanın xarici işlər naziri Əsəd əl-Şeybani bildirib ki, Dəməşq eskalasiyanın azaldılması üçün danışıqlara hazırdır, lakin bunun üçün İsrailin real siyasi iradə nümayiş etdirməsi vacibdir.
Bu açıqlama İsrailin avqustun 18-də Suriyanın Əbu Duhur hərbi aviabazasına zərbələr endirməsindən bir neçə gün sonra səslənib. İsrail hücumu Suriyada Türkiyə hərbi qüvvələrinin yerləşdirilməsi ehtimalı ilə əsaslandırsa da, Dəməşq belə bir planın olmadığını bildirib; hadisə Ankara ilə Təl-Əviv arasında da gərginliyi artırıb və ABŞ tərəflər arasında mümkün hərbi toqquşmaların qarşısını almaq üçün xüsusi əlaqələndirmə mexanizmi üzərində işləyir.
Məsələ ilə bağlı Crossmedia.az-a açıqlama verən siyasi şərhçi Xasay Gəraylı bildirib ki, Suriyanın bu mövqeyini hələlik yeni diplomatik mərhələnin başlanğıcı deyil, mühüm siyasi siqnal kimi qiymətləndirmək daha doğrudur:
“Suriyanın danışıqlara hazır olduğunu bəyan etməsini hələlik tammiqyaslı yeni diplomatik mərhələnin başlanğıcı kimi deyil, belə bir mərhələnin yaranması üçün mühüm siyasi siqnal kimi qiymətləndirmək daha doğru olar. Dəməşqin “real siyasi iradə” tələb etməsi göstərir ki, Suriya dialoqa qapını bağlamır, lakin İsrailin hərbi addımları ilə diplomatik proses arasında ciddi ziddiyyət görür. Xüsusilə son günlər İsrailin Suriyadakı hərbi zərbələri fonunda bu mövqe daha əhəmiyyətli görünür”.
Ekspertin sözlərinə görə, əsas problem tərəflərin danışıqlardan gözləntilərinin fərqli olmasıdır:
“Əsas problem tərəflərin danışıqlardan gözləntilərinin fərqli olmasıdır. Suriya təhlükəsizlik razılaşması çərçivəsində suverenliyinin qorunmasını, İsrail qüvvələrinin müəyyən mövqelərdən geri çəkilməsini və Suriya ərazisinə hərbi müdaxilələrin dayandırılmasını istəyir. İsrail isə Suriya ərazisindən yarana biləcək təhlükələrin məhdudlaşdırılmasını, xüsusilə İran və digər silahlı aktorların təsirinin qarşısının alınmasını və cənub sərhədlərində təhlükəsizlik təminatlarını önə çəkir”.
X.Gəraylı hesab edir ki, qısa müddətdə tam sülh və normallaşma sazişinin əldə olunması əvəzinə, mərhələli təhlükəsizlik razılaşmasının əldə edilməsi daha real ssenaridir:
“Bu səbəbdən qısa müddətdə tam sülh və normallaşma sazişinin əldə olunması real görünməsə də, mərhələli təhlükəsizlik razılaşması daha real ssenaridir. ABŞ-nin vasitəçiliyi ilə tərəflər əvvəlcə atəşkəs, sərhəd təhlükəsizliyi, hərbi qüvvələrin mövqeləri və qarşılıqlı təminatlar üzrə razılığa gələ bilsələr, bu, daha geniş siyasi razılaşmanın əsasını yarada bilər. 2026-cı ilin əvvəlində ABŞ-nin vasitəçiliyi ilə danışıqların bərpa olunması da diplomatik kanalın tamamilə bağlanmadığını göstərir”.
Siyasi şərhçi vurğulayıb ki, hazırkı mərhələdə əsas məsələ yalnız Dəməşqin deyil, İsrailin də siyasi iradə nümayiş etdirib-etdirməyəcəyidir:
“Nəticə etibarilə, bunu “sülhə aparan yeni mərhələnin başlanğıcı”ndan daha çox, həmin mərhələnin başlanması üçün yaranmış yeni imkan kimi qiymətləndirmək olar. Burada əsas məsələ yalnız Suriyanın danışıqlara hazır olması deyil, İsrailin də eyni siyasi iradəni nümayiş etdirib-etdirməyəcəyidir. Tərəflər hərbi qarşıdurmanı diplomatik mexanizmlərlə əvəz etməyə hazır olsalar, İsrail-Suriya münasibətlərində uzun illərdən sonra ciddi dönüş mümkündür. Əks halda, danışıqlar gərginliyi idarə edən, lakin fundamental problemləri həll etməyən taktiki proses olaraq qala bilər”.
Nigar Xəlilli
16:30 22.08.2026
Oxunuş sayı: 73
