Hidrotəyyarələrin tarixi: Rusiya dəniz aviasiyasının formalaşması
Rusiyanın dəniz aviasiyasının əsası XX əsrin əvvəllərində qoyulub. 1909-cu ildə Qara Dəniz Donanmasının leytenantı Stanislav Dorojinski Fransaya göndərilərək ilk hərbi təyyarəni alıb və pilot hazırlığı keçib. 1910-cu ildə isə Sevastopol yaxınlığında ilk sınaq uçuşlarını həyata keçirib.
1911-ci ildə Baltik Donanmasında ilk aviasiya bölmələri yaradılıb. Pilotların əsas vəzifəsi gəmilərlə sahil arasında əlaqə yaratmaq və üfüqdən kənarda kəşfiyyat aparmaq idi. Həmin illərdə Rusiya Fransa və ABŞ istehsalı olan dəniz təyyarələrini silahlanmaya qəbul edib.
Crossmedia.az xəbər verir ki, sonradan rus mühəndisləri öz hidrotəyyarələrini hazırlamağa başlayıblar. Yakov Qakkel həm qurudan, həm də sudan qalxa bilən amfibiya təyyarəsi yaradıb. Dmitri Qriqoroviç isə qayıq formalı gövdəyə malik "uçan qayıqlar" layihələndirib. Aviasiya tarixçilərinin fikrincə, onun hazırladığı modellər 1915–1916-cı illərdə bir çox xarici analoqlarını üstələyirdi.
Birinci Dünya müharibəsinin başlanğıcında Rusiya Qara və Baltik dənizlərində cəmi bir neçə dəniz təyyarəsinə malik idi. Buna baxmayaraq, onlar kəşfiyyat və döyüş tapşırıqlarında fəal istifadə olunurdu. 1914-cü ilin noyabrında yeddi rus təyyarəsi Sevastopola yaxınlaşan Almaniyanın "Breslau" yüngül kreyserinə hücum edərək onu geri çəkilməyə məcbur etmişdi.
1915-ci ildə leytenant Aleksandr Prokofyev-Severski alman esminesinə hücum zamanı ağır yaralansa da, ayağı amputasiya edildikdən sonra yenidən döyüşə qayıdıb və dünyanın ilk amputasiya olunmuş hərbi pilotu kimi tarixə düşüb.
Müharibə illərində Rusiya dəniz aviasiyası sürətlə inkişaf edib. Qriqoroviçin hazırladığı **M-5** və daha sonra **M-9** hidrotəyyarələri seriyalı istehsala buraxılıb. M-9 modeli pulemyot, top, radio və bomba daşımaq imkanına malik idi və həmin dövrün ən qabaqcıl dəniz təyyarələrindən hesab olunurdu.
1916-cı ildə isə rus dəniz aviasiyası ilk iri strateji əməliyyatlarından birini həyata keçirərək Osmanlı imperiyasının Zonguldak limanını bombalayıb. Hava hücumu zamanı liman infrastrukturu və bir sıra gəmilər ciddi zərər görüb.
Beləliklə, XX əsrin ilk onilliyində formalaşan Rusiya dəniz aviasiyası qısa müddətdə kəşfiyyat vasitəsindən mühüm zərbə qüvvəsinə çevrilərək hərbi əməliyyatlarda əhəmiyyətli rol oynamağa başlayıb.
02:28 18.07.2026
Oxunuş sayı: 70
