Böyük şahmat taxtasında Zelenskidən "qalaqurma" həmləsi: Yaxın Şərqdə gərginlik azalsa...
Yaxın Şərqdə gərginliyin davam etdiyi və regionda baş verən hadisələrin qlobal təhlükəsizlik mühitinə təsir göstərdiyi bir vaxtda Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenskinin açıqladığı yeni detal diqqət çəkib. O, Yaxın Şərq ölkələri ilə indiyədək ictimaiyyətə açıqlanmayan bir razılaşmanın mövcud olduğunu bildirib. Zelenskinin sözlərinə görə, həmin razılaşmanın həyata keçirilməsi regionda müharibənin tam başa çatmasından asılıdır. Prezident əlavə edib ki, söhbət Ukraynanın raketdən müdafiə imkanlarının gücləndirilməsi ilə bağlı əməkdaşlıqdan gedir.
Mövzunu Crossmedia.az-a şərh edən politoloq Rəşad Bayramovun sözlərinə görə, Zelenskinin təfərrüatlarını açıqlamadığı, lakin Yaxın Şərqdə müharibənin başa çatması ilə əlaqələndirdiyi mümkün razılaşma haqqında konkret məlumat olmasa da bu açıqlamalar göstərir ki, söhbət yalnız Ukrayna ilə bağlı ikitərəfli sənəddən deyil, daha geniş geosiyasi proseslərin tərkib hissəsi ola biləcək diplomatik formatdan gedir:
"İlk ehtimallardan biri ABŞ, Avropa müttəfiqləri və Ukrayna arasında təhlükəsizlik zəmanətlərinin yeni mərhələyə keçməsidir. Vaşinqton uzun müddətdir həm Ukraynaya hərbi dəstəyin davam etdirilməsi, həm də Yaxın Şərqdə müttəfiqlərinin təhlükəsizlik ehtiyaclarının qarşılanması arasında balans yaratmağa çalışır. Əgər Yaxın Şərqdə gərginlik azalarsa, ABŞ və bir sıra Avropa ölkələrinin hərbi, maliyyə və diplomatik resurslarının daha böyük hissəsini yenidən Ukrayna istiqamətinə yönəltməsi mümkün ola bilər. Bu baxımdan Zelenskinin iki münaqişə arasında əlaqə qurması müəyyən siyasi məntiqə söykənir.
Digər ehtimal Türkiyə, ABŞ və bəzi Avropa dövlətlərinin iştirak etdiyi çoxtərəfli diplomatik platforma ilə bağlıdır. Ankara həm Rusiya, həm Ukrayna, həm də Yaxın Şərq ölkələri ilə dialoq kanallarını qoruyan azsaylı aktorlardan biridir. Bu səbəbdən yeni təhlükəsizlik və ya vasitəçilik formatında Türkiyənin rolunun artması istisna edilmir. Eyni zamanda, Səudiyyə Ərəbistanı və Qətər kimi ölkələr də son illərdə həm məhbus mübadiləsi, həm humanitar məsələlər, həm də beynəlxalq vasitəçilik təşəbbüslərində fəal iştirak ediblər".
Müsahibimiz əlavə edib ki, Zelenskinin Yaxın Şərqdə müharibənin başa çatmasını xüsusi vurğulaması geosiyasi baxımdan təsadüfi görünmür:
"Son illərdə beynəlxalq gündəm eyni vaxtda bir neçə böyük böhranla yüklənib. Ukrayna müharibəsi ilə yanaşı, Yaxın Şərqdəki qarşıdurmalar Qərb ölkələrinin hərbi resurslarını, diplomatik diqqətini və maliyyə imkanlarını bölüşdürüb. Bu vəziyyət Kiyevdə müəyyən narahatlıq yaradıb, çünki beynəlxalq diqqətin zəifləməsi Ukraynaya dəstəyin intensivliyinə də təsir göstərə bilər. Məhz buna görə Zelenski Yaxın Şərqdə sabitliyin bərpasını Ukraynanın maraqları ilə əlaqələndirir".
R.Bayramovun fikrincə, bunun arxasında duran əsas geosiyasi məntiq ondan ibarətdir ki, qlobal güclər eyni anda bir neçə genişmiqyaslı münaqişəni uzun müddət eyni intensivliklə idarə etməkdə çətinlik çəkirlər:
" Münaqişələrdən birinin səngiməsi digər istiqamətdə siyasi təşəbbüslərin və resursların artırılmasına imkan yarada bilər. Bundan əlavə, enerji bazarlarında sabitliyin bərpası, logistika marşrutlarının təhlükəsizliyi və beynəlxalq maliyyə bazarlarındakı risklərin azalması da Ukrayna ilə bağlı qərarların qəbuluna dolayı təsir göstərə bilər.
Bununla belə, hazırkı mərhələdə Zelenskinin bəhs etdiyi razılaşmanın hansı ölkələri əhatə etdiyi və ya hansı format üzrə hazırlandığı barədə rəsmi təsdiqlənmiş məlumat yoxdur. Buna görə də konkret nəticələr çıxarmaq hələ tezdir. Lakin onun açıqlaması göstərir ki, Ukrayna rəhbərliyi müharibəyə yalnız hərbi müstəvidə deyil, qlobal geosiyasi proseslərin tərkib hissəsi kimi yanaşır. Bu isə onu deməyə əsas verir ki, qarşıdakı dövrdə Ukrayna məsələsi Yaxın Şərq, Avroatlantik təhlükəsizlik və beynəlxalq diplomatik təşəbbüslərlə daha sıx əlaqələndirilmiş şəkildə müzakirə oluna bilər".
Turqut Ansari
20:00 17.07.2026
Oxunuş sayı: 152
