ABŞ-İran müharibəsi başlasa Azərbaycan necə davranacaq? - AÇIQLANDI
İsrail Vaşinqtonla sıx koordinasiyada, ABŞ-nin İrana mümkün hərbi zərbəsi fonunda öz ordusunun hazır vəziyyətdə olmasını təmin etmək məqsədilə geniş hazırlıq tədbirləri həyata keçirir. N12 televiziya kanalı və Ynet portalının məlumatına görə, İsrail həm müdafiə, həm də hücum ssenarilərinə qarşı yüksək döyüş hazırlığını qoruyur, Arxa Cəbhə Komandanlığı və digər təcili yardım xidmətlərini mümkün hərbi əməliyyatlara hazır vəziyyətə gətirib.
Eyni zamanda ölkənin siyasi-hərbi rəhbərliyi, Baş nazir Binyamin Netanyahunin iştirakı ilə İranın potensial raket zərbələrinə qarşı tədbirləri və ABŞ-nin yaxın günlərdə İrana hərbi əməliyyat başlada biləcəyi ehtimallarını müzakirə edir. Bu addımlar İsrailin strateji müdafiəsini gücləndirmək və gözlənilməz hərbi ssenarilərin qarşısını almaq məqsədini daşıyır.
Məsələ ilə bağlı politoloq Aytən Qurbanova Crossmedia.az-la öz fikirlərini bölüşüb:
— ABŞ-nin rana mümkün hərbi zərbəsi ssenarisində İsrailin yüksək döyüş hazırlığını qoruması regional təhlükəsizlik balansına necə təsir edə bilər?
— ABŞ ilə İran arasında mümkün hərbi qarşıdurma ssenarisində İsrailin yüksək döyüş hazırlığını qoruması Yaxın Şərqdə təhlükəsizlik balansına birbaşa və çoxşaxəli təsir göstərə bilər. İsrail İranın nüvə proqramını milli təhlükəsizliyinə fundamental təhdid kimi qiymətləndirir və bu səbəbdən preventiv təhlükəsizlik doktrinası çərçivəsində hər zaman yüksək hazırlıq səviyyəsini saxlayır. Bu kontekstdə İsrailin aktiv mövqeyi regionda çəkindirici faktor rolunu oynasa da, eyni zamanda eskalasiya riskini də artıran element kimi çıxış edə bilər. Belə bir vəziyyətdə regional balans daha kövrək hala gəlir və qarşılıqlı zərbələr zəncirvari reaksiyalara səbəb ola bilər.
— İsrail Arxa Cəbhə Komandanlığının tövsiyələrinin hələ sərtləşdirilməməsi ictimai sabitliyin qorunması strategiyası kimi qiymətləndirilə bilərmi?
— Bəli, bu amil böyük ölçüdə ictimai sabitliyin qorunması strategiyası kimi dəyərləndirilə bilər. İsrailin təhlükəsizlik institusiyaları, xüsusilə də Arxa Cəbhə Komandanlığı, yalnız real və yaxın təhlükə halında sərt məhdudiyyətlər tətbiq etməyə üstünlük verir. Tövsiyələrin sərtləşdirilməməsi bir tərəfdən risklərin hələ kritik səviyyədə qiymətləndirilmədiyini göstərə bilər, digər tərəfdən isə panikanın qarşısını almaq və iqtisadi-ictimai ritmi qorumaq məqsədi daşıyır. Bu, daha çox praqmatik və soyuqqanlı təhlükəsizlik idarəetməsi yanaşmasına uyğundur.
— Siyasi-hərbi kabinet iclasının təxirə salınması İsrailin strateji qərarvermə prosesində hansı ehtiyatlı yanaşmaların mövcudluğunu göstərir?
— Siyasi-hərbi kabinet iclasının təxirə salınması qərarvermə prosesində çoxsəviyyəli ehtiyatlılığın mövcudluğuna işarə edir. Bu, adətən kəşfiyyat məlumatlarının yenilənməsi, risklərin yenidən qiymətləndirilməsi və mümkün ssenarilərin dərin analiz edilməsi ilə bağlı olur. Eyni zamanda, hökumət daxilində fərqli mövqelərin mövcudluğu və konsensus axtarışı da belə qərarların təxirə salınmasına səbəb ola bilər. Bu hal göstərir ki, strateji qərarlar tələsik deyil, daha çox koordinasiyalı və uzunmüddətli nəticələr nəzərə alınaraq qəbul edilir.
— İranın mümkün cavab zərbəsi ehtimalının qapalı görüşlərdə müzakirə olunması Yaxın Şərqdə gərginliyin eskalasiya riskini nə dərəcədə artırır?
— İranın mümkün cavab zərbəsinin qapalı görüşlərdə müzakirə olunması eskalasiya riskinin real təhlükəsizlik gündəliyinə daxil olduğunu göstərir. İran rəsmi səviyyədə dəfələrlə mümkün hücumlara qarşı cavab verəcəyini bəyan edib və bu, deterrensiya siyasətinin tərkib hissəsidir. Qüvvələr balansı, hərbi resurslar və regional təsir imkanları baxımından tərəflər fərqli potensiala malik olsalar da, qarşılıqlı zərbə ehtimalı regionda gərginliyin sürətlə artmasına səbəb ola bilər. Xüsusilə proksi qüvvələrin iştirakı ehtimalı Yaxın Şərqdə genişmiqyaslı təhlükəsizlik böhranı riskini yüksəldən əsas faktorlardan biridir.
— Azərbaycan ABŞ–İran münasibətlərində vasitəçi ola bilərmi və müharibə başlayarsa ölkəmiz necə reaksiya verə bilər?
— Azərbaycanın xarici siyasət xətti balanslaşdırılmış və praqmatik yanaşmaya əsaslanır. İran Azərbaycanın qonşu dövlətidir və iki ölkə arasında tarixi, iqtisadi və humanitar əlaqələr mövcuddur. Digər tərəfdən, İsrail də Azərbaycanın mühüm strateji tərəfdaşlarından biridir. Bu çoxşaxəli münasibətlər fonunda Azərbaycan potensial olaraq dialoq platformasının təşviqi və yumşaq diplomatik vasitəçilik təşəbbüslərində rol oynaya bilər. Müharibə ssenarisi baş verərsə, Azərbaycanın əsas prioritetləri regional sabitliyin qorunması, sərhəd təhlükəsizliyi, enerji və nəqliyyat layihələrinin davamlılığı, həmçinin milli təhlükəsizlik maraqlarının müdafiəsi olacaq. Rəsmi Bakı ənənəvi olaraq birbaşa hərbi qarşıdurmalardan kənarda qalmağa, diplomatik həll yollarını dəstəkləməyə və neytral, lakin milli maraqlara əsaslanan siyasət yürütməyə üstünlük verə bilər. Bununla yanaşı, regionda genişmiqyaslı eskalasiya baş verərsə, iqtisadi, geosiyasi və təhlükəsizlik baxımından dolayı təsirlərin Azərbaycan üçün qaçılmaz olacağı da istisna edilmir.
Elmir Heydərli
12:03 23.02.2026
Oxunuş sayı: 982
