Bütün cütlükləri boşanmaya aparan o gizli səbəb
Evlilik hazırlığı deyəndə ilk ağıla toy tarixi, məkan, qonaq siyahısı və cehiz gəlir. Lakin iki insanın birlikdə həyata nə qədər hazır olduğu məsələsi çox vaxt bu hazırlıqların arasında arxa plana keçir. Halbuki ailə qurduqdan sonra tərəfləri qarşılayan məsələlər toy günündən tamamilə fərqlidir: gündəlik məsuliyyətlərin bölüşdürülməsi, maliyyə, iş, yaşayış yeri, övlad tərbiyəsi, şəxsi sərhədlər və hər iki tərəfin ailəsi ilə münasibətlər.
Bir çox fikir ayrılığı da məhz bu məsələlərin əvvəlcədən kifayət qədər danışılmaması ilə ortaya çıxa bilər. İnsanlar bir-birini sevsələr belə, mübahisə zamanı necə davrandıqlarını, stressli vəziyyətdə münasibətlərinin necə dəyişdiyini və fərqli düşündükləri məsələlərdə ortaq qərara necə gəldiklərini hər zaman evlilikdən əvvəl müzakirə etmirlər. Bəs cütlüklər ailə qurmazdan əvvəl münasibətlərində hansı məqamları nəzərdən keçirməli və psixoloji hazırlığa necə yanaşmalıdırlar?
Mövzu ilə bağlı psixoloq, Psixologiya Elmi-Tədqiqat İnstitutunun sədri Elnur Rüstəmov Crossmedia.az-a açıqlamasında bildirib ki, evliliyə hazırlaşan cütlüklər tibbi müayinədən keçirlər. Hesab edirəm ki, bununla yanaşı, evliliköncəsi psixoloji hazırlığa da daha sistemli yanaşmaq lazımdır:
"Çünki ailə həyatında yaranan çətinliklər çox vaxt tərəflərin bir-birini kifayət qədər tanımaması, gözləntilərini əvvəlcədən danışmaması və fikir ayrılıqlarını idarə etməkdə çətinlik çəkməsi ilə bağlı olur. Burada məqsəd cütlüyün «bir-birinə uyğun olub-olmadığı» barədə kənardan hökm vermək deyil. Psixoloji hazırlıq onlara vacib sualları evlilikdən əvvəl vermək imkanı yaratmalıdır: Biz narazılığımızı necə bildiririk? Mübahisə zamanı bir-birimizi dinləyə bilirikmi? Stressli dövrdə necə davranırıq? Maliyyə, iş, yaşayış yeri, övlad tərbiyəsi və ailələrimizin münasibətimizdəki rolu barədə gözləntilərimiz nədir? Fərqli düşündüyümüz məsələlərdə ortaq qərara necə gələcəyik?
Bu istiqamətdə mənim təklifim evliliköncəsi psixoloji hazırlıq və qiymətləndirmə üçün ayrıca metodologiyanın hazırlanmasıdır. Həmin metodologiya yalnız bir testdən ibarət olmamalıdır. Peşəkar söhbət, hər iki tərəfin fərdi və birgə iştirakı, ehtiyac olduqda etibarlı qiymətləndirmə vasitələri və nəticələrə uyğun məsləhət mərhələsi nəzərdə tutulmalıdır. Ünsiyyət, konfliktlərin həlli, emosiyaların və stressin idarə edilməsi, qarşılıqlı hörmət, şəxsi sərhədlər və ailə həyatına dair gözləntilər bu işin əsas mövzuları ola bilər. Xüsusilə vurğulamaq istəyirəm ki, psixoloji qiymətləndirmə «evlənməyə icazə» mexanizminə çevrilməməlidir. Nəticədə kiməsə bal verib onun evlənib-evlənməyəcəyini müəyyən etmək düzgün yanaşma olmaz. Məqsəd tərəflərin özlərini və bir-birini daha yaxşı tanıması, münasibətdə güclü tərəfləri və diqqət tələb edən məqamları görməsi, lazım gəldikdə vaxtında dəstək almasıdır. Bunun üçün proses məxfi, hörmətli və tərəflərin məlumatlı iştirakı əsasında qurulmalıdır.
Qiymətləndirmə zamanı ciddi psixi sağlamlıq çətinliyi, zərərli maddə istifadəsi və ya münasibətdə zorakılıq riski kimi narahatlıq doğuran hallar üzə çıxarsa, buna laqeyd qalmaq olmaz. Belə vəziyyətdə məsələni bir test nəticəsi ilə «diaqnoz» qoyaraq həll etmək yox, müvafiq mütəxəssisə yönləndirmək, təhlükəsizliyi nəzərə almaq və vaxtında yardım göstərmək lazımdır. Psixi sağlamlıq problemi olan insana avtomatik olaraq evlilik üçün «yararsız» kimi yanaşmaq da doğru deyil; hər bir vəziyyət ayrıca və peşəkar qaydada qiymətləndirilməlidir.
Əlbəttə, bu iş üçün elmi əsaslı və ölkəmizin dilinə, mədəni mühitinə uyğunlaşdırılmış vasitələr lazımdır. Xaricdə hazırlanmış bir sorğunu sadəcə tərcümə edib bütün cütlüklərə tətbiq etmək kifayət etmir. Metodologiyanın hazırlanması, sınaqdan keçirilməsi, mütəxəssislərin təlimi və nəticələrin necə izah ediləcəyinə dair aydın qaydalar olmalıdır. Psixoloji hazırlıq maarifləndirmə ilə də tamamlanmalıdır: cütlük çətin söhbətləri aparmaq və münaqişədən sonra münasibəti bərpa etmək kimi bacarıqları öyrənə bilər.
Məncə, gələcəkdə bu istiqamətdə peşəkar qurumların iştirakı ilə praktik bir model hazırlamaq mümkündür. Evliliyə hazırlıq yalnız toy mərasiminə hazırlaşmaq kimi başa düşülməməlidir. Bu, iki insanın birlikdə həyat qurmaq üçün bir-birini daha dərindən tanıması və mümkün çətinliklərə daha şüurlu yanaşması üçün fürsətdir”.
Zeynəb Həsən
12:30 23.09.2026
Oxunuş sayı: 58
