Avropanın Ukraynaya yardımları niyə nəticə vermir?
Ukraynanın müharibədə məğlub olduğu və Avropanın real strategiyasının olmadığı barədə fikirlər müharibənin hazırkı mənzərəsinin yalnız bir hissəsini əks etdirir. Cəbhədə vəziyyət daha çox uzunmüddətli aşınma və qarşılıqlı tükənmə xarakteri daşıyır. Rusiya resurs üstünlüyünə malik olsa da, Ukrayna canlı qüvvə, hava hücumundan müdafiə və maliyyələşmə sahəsində ciddi çətinliklərlə üzləşir. Qarşıdakı qış ərəfəsində hava hücumundan müdafiə sistemləri və “Patriot” raketlərinin çatışmazlığı Kiyev üçün əlavə risklər yaradır. Bununla belə, Rusiyanın müharibədə həlledici strateji üstünlük qazandığını söyləmək də mümkün deyil. Ukrayna Rusiya ərazisinin dərinliklərinə zərbələr endirmək, enerji və yanacaq infrastrukturuna təzyiq göstərmək, həmçinin dron və pilotsuz yerüstü sistemlərdən istifadəni genişləndirməklə imkanlarını qorumağa çalışır. Bu şəraitdə əsas suallardan biri Avropanın Ukraynaya verdiyi dəstəyin vahid və nəticəyönümlü strategiyaya çevrilib-çevrilməyəcəyidir.
Mövzu ilə bağlı politoloq Yusif Bağırzadə Crossmedia.az-a açıqlamasında bildirib ki, Ukraynanın müharibəni uduzduğunu demək hələ tezdir:
“Ukrayna müharibəni uduzur, Avropanın isə real planı yoxdur” fikri müəyyən narahatlıqları əks etdirsə də, vəziyyətin tam mənzərəsini göstərmir. Hazırkı mənzərə daha çox uzunmüddətli aşınma və qarşılıqlı tükənmə müharibəsini xatırladır. Rusiya böyük resurs üstünlüyünə malikdir, Ukrayna isə canlı qüvvə, hava hücumundan müdafiə və maliyyələşmə baxımından ciddi problemlərlə üzləşir. Xüsusilə qarşıdakı qış öncəsi hava hücumundan müdafiə sistemləri və “Patriot” raketlərinin çatışmazlığı Kiyev üçün mühüm riskdir.
Lakin bunu Rusiyanın müharibədə həlledici üstünlük qazandığı kimi qiymətləndirmək də düzgün olmaz. Cəbhə xəttində böyük strateji üstünlük baş verməyib və Rusiya hələ də qarşısına qoyduğu maksimalist siyasi məqsədlərə nail olmayıb. Eyni zamanda, Ukrayna Rusiya ərazisinin dərinliklərinə zərbələr endirmək, enerji və yanacaq infrastrukturuna təzyiq göstərmək, dron texnologiyalarından geniş istifadə etmək imkanını qoruyur. Ukraynanın pilotsuz yerüstü sistemlərdən istifadəsini sürətlə artırması da onun insan resursu çatışmazlığını texnologiya ilə kompensasiya etməyə çalışdığını göstərir.
Odur ki, burada əsas məsələ Avropanın roludur. Bu baxımdan Avropanın heç bir planı yoxdur demək müəyyən mənada haqsızlıq olar. Avropa ölkələri Ukraynanın maliyyələşdirilməsini, silahlandırılmasını, hava müdafiəsini və gələcək təhlükəsizlik təminatlarını əhatə edən mexanizmlər formalaşdırıblar. Məsələn, Ukrayna üçün nəzərdə tutulan 90 milyard avroluq maliyyə paketinin icrası müzakirə olunur, Britaniya və digər ölkələr isə hava hücumundan müdafiə və uzaqmənzilli silah imkanlarını genişləndirirlər.
Problem isə bu təşəbbüslərin vahid siyasi-strateji nəticəyə çevrilməsindədir. Avropada Ukraynanı dəstəkləmək barədə geniş konsensus mövcuddur, lakin Rusiyaya qarşı təzyiqin hansı səviyyəyə qədər artırılacağı, müharibənin hansı şərtlərlə dayandırılacağı və sülhdən sonra Ukraynanın təhlükəsizliyinin necə təmin ediləcəyi məsələlərində tam birlik yoxdur. Üstəlik, ABŞ-nin mövqeyi Avropanın hesablamalarında hələ də əsas faktordur. Son diplomatik təmaslarda ciddi irəliləyiş əldə olunmaması da göstərir ki, danışıqlar masasında hər iki tərəfin mövqeləri hələ çox uzaqdır.
Deməli, Ukrayna hazırda zəif mövqedədir, amma buna baxmayaraq Rusiya da əvvəlki kimi toxunulmaz deyil. Ona görə də Ukraynanın məğlub olduğunu demək hələ tezdir. Ümumiyyətlə isə Avropanın planı var, lakin həmin plan hələ müharibənin nəticəsini müəyyənləşdirəcək qədər sürətli, vahid və qəti strategiyaya çevrilməyib desək daha düzgün olar. Əsl dönüş nöqtəsi Avropanın Ukraynaya nə qədər yardım edəcəyi deyil, bu yardımın müharibənin gedişinə təsir edəcək hərbi gücə və Rusiyanı real siyasi kompromisə sövq edəcək təzyiqə çevrilib-çevrilməyəcəyi olacaq.”
Zeynəb Həsən
17:00 11.09.2026
Oxunuş sayı: 43
