Geosiyasi

ABŞ ilə İran arasında "centlmen razılığı" mümkündür - ŞƏRH

ABŞ Prezidenti Donald Tramp jurnalistlərə açıqlamasında bildirib ki, Yaxın Şərqdəki münaqişənin həlli başa çatmaq üzrədir.

"Biz nüvə silahının mövcudluğuna heç bir halda yol verməyəcək çox yaxşı sazişin bağlanmasının yekun mərhələsindəyik. Boğaz dərhal açılacaq. O, saziş imzalandıqdan dərhal sonra açılacaq ki, bu da iki-üç gündən sonra baş verə bilər", - Tramp qeyd edib.

Məlum olduğu kimi, iyunun 7-8-də İranla İsrail arasında yenidən hərbi toqquşma yaşandı. Temp tərəflərə çağırış edərək gərginliyin dayandırılmasını tələb etdi. Ardınca isə Tramp İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahunu ölkəsini İrana qarşı tək qoymaqla hədələdi. ABŞ-nin Vitse-prezidenti Cey Di Vens "Fox News" telekanalına müsahibəsində bildirdi ki, ABŞ İsrailin etirazlarına baxmayaraq, İranla danışıqları davam etdirəcək.

Belə məlum olur ki, Vaşinqtonla Təl- Əviv arasında münasibətlər heç də bəzən göstərildiyi, xüsusilə ikincinin iddia etdiyi qədər yaxşı səviyyədə deyil. O da məlumdur ki, ABŞ İsrailin eskalasiya siyasətinə qarşıdır.

Ümumiyyətlə, hazırkı mənzərə onu deməyə əsas verir ki, İsrail bütün imkanları ilə Yaxın Şərqdə “suları bulandırmağa” çalışır. Fikrimcə, burada iki əsas məqsəd var. Birincisi, ABŞ-ni onu dəstəkləməyə sövq etmək və dolayısı ilə İranla danışıqlara mane olmaq. İkincisi isə baş nazir Benyamin Netanyahunun özünün hakimiyyətinin davamlılığını təmin etmək. Düşünürəm ki, xüsusilə Qəzzada baş verənlərdən sonra xalq Netanyahudan bezib və onun hakimiyyəti bütünlükdə hərbi – siyasi gərginliklərdən asılı vəziyyətə düşüb.

Üstəlik, belə anlaşılır ki, İsrailə beynəlxalq təzyiq lazımi səviyyədə deyil, ABŞ isə onun “şıltaqlıqlarına” dözür. Bu konteksdə proqnozlaşdırmaq olar ki, İsrail aqressiv ritorikasını dayandırmasa, ABŞ ilə münasibəltər daha da pisləşə bilər.

Trampın səsləndirdiyi fikirlərə gəldikdə isə bildirməliyik ki, ABŞ İranla müharibə istəmir. Çünki bu ilin fevralında başlayan və 40 gün davam edən savaş heç də ABŞ-nin arzuladığı kimi nəticələnmədi. Bundan başqa, İranla eskalasiya ABŞ siyasi elitasında da fikir ayrılıqlarına səbəb olur. Noyabrda keçiriləcək aralıq seçkiləri ərəfəsində İranla növbəti eskalasiya Trampın reytinqinə mənfi təsir göstərə bilər. Əslində belə bir ssenari İranın da ürəyincə deyil. Çünki İran da ciddi itkilər verib. Ümumiyyətlə, 40 günlük müharibə “Pir qələbəsini” xatırladır.

Bu mənada düşünürmək olar ki, həm Vaşinqton, həm də Tehran konstruktiv mövqedə maraqlıdırlar və razılığa gələ bilərlər. Hərçənd bunun Ağ Ev rəhbərinin elan etdiyi qədər tez müddətdə baş verəcəyini düşünmürəm. Bunun üçün ciddi danışıqlara ehtiyac var.

Donald Trampın pafoslu vədlərinin, bir – birini təkzib edən bəyanatlarının əvvəllər də şahidi olmuşuq. Şərqi Avropada müharibəni üç günə bitirmək iddiasında olan, amma bunu bacarmayan Tramp Yaxın Şərqdə iki – üç günə “daşları yerinə otuzdura biləcəkmi?”. İnandırıcı görünmür. Xüsusilə İsrail faktorunu, ehtimal olunan növbəti “sürprizləri” nəzərə alsaq. Amma Vaşinqton bunun üçün çalışacaq. Bəlkə də, İranla “centlmen sazişi” əldə oluna bilər.

🖨 Çap et

11:29 09.06.2026

Oxunuş sayı: 74