Musa Yaqub – xalq ruhunun poeziyada təcəssümü
Bu gün Azərbaycan poeziyasının korifeylərindən olan, xalq ruhunun daşıyıcısı, söz sehrkarı Musa Yaqubun anım günüdür.
1937-ci il mayın 10-da İsmayıllının füsunkar Buynuz kəndində dünyaya gələn şair 2021-ci il mayın 7-də uzun sürən xəstəlikdən sonra əbədiyyətə qovuşdu.
Amma onun şeirləri, o torpaqdan qaynaqlanan təmiz, bulaq kimi axan misraları hələ də yaşayır, oxucunun qəlbini titrədir, yaddaşı canlandırır.
Musa Yaqub poeziyası ilk növbədə vətən torpağı ilə qaynayıb-qarışıb. Buynuz kəndi, İsmayıllının dərələri, meşələri, bulaqları onun şeirlərində sadəcə məkan deyil, canlı varlıqdır.
Şairin misralarında dağlar “qəribə olur gecələr”, yağış “sahildəki daşlara” düşür, dəyirman arxı gur axımla söz-söz, heca-heca yuyulur.
O, təbiəti romantik bir rəssam kimi çəkmir; onu daxili aləmi ilə birləşdirir. Təbiət onun üçün ruhun güzgüsüdür. Kənd uşağının əlləri ilə yer şumladığı, toxum səpdiyi, biçin vaxtı böyüklərə qoşulduğu həyat təcrübəsi onun poeziyasına torpaq qoxusu, çörək ətri, günəş işığı gətirir. Bu, urban poeziyadan fərqli olaraq, dərin kök salmış, xalqdan qidalanan bir sənətdir.
Onun yaradıcılığında xalq ruhu ən güclü motivlərdən biridir. Musa Yaqub sadə adamların hikmətini, kədərini, sevincini, dualarını və tərəddüdlərini şeirə çevirirdi. Onun şeirləri tez-tez dua kimi səslənir – ayrılıq belə müqəddəs bir müraciətə çevrilir.
Şair xalqın kollektiv yaddaşını fərdi təcrübə ilə birləşdirərək, poeziyanı xalqın mənəvi mirası edir.
Araşdırmaçılar qeyd edir ki, onun poeziyasında xalq ruhunun poetik inikası zəngindir: məhəbbət, vətənpərvərlik, həyatın keçiciliyi və əbədi dəyərlər. O, Səttar Bəhlulzadə kimi rəngarəng, əttar kimi hikmətli idi – sözləri rəsm əsəri kimi işləyirdi.
Musa Yaqubun poeziyası zaman anlayışı ilə də zəngindir. Keçmiş, indiki və gələcək onun şeirlərində qovuşur. Bir tərəfdən kənd həyatının ənənəvi ritmi, digər tərəfdən müasir dünyanın təlaşları…
Amma şairin səsi həmişə sakit, dərin və qətiyyətlidir. O, zamanı “meteor daşı”na çevirir – Yerə düşəndə iz qoyur. Şeirlərində taleyin qisməti, sevginin əbədiliyi, itkilərin acısı fonunda ümid işığı həmişə parıldayır.
Birinci Qarabağ müharibəsi iştirakçısı kimi vətən mövzusu da onun yaradıcılığında xüsusi yer tutur – amma bu, qışqırıqla deyil, daxili inamla, torpağa bağlılıqla ifadə olunur.
Bədii güc baxımından Musa Yaqub şeiri sadəliyi ilə mürəkkəbdir. Ritmi bulaq axını kimi təbii, dili xalq danışığına yaxın, amma zəngin təşbihlərlə doludur.
Qoşmaları, qəzəlləri, lirik etirafları oxuyanda sanki şairin özü ilə söhbət edirsən. “Yandırır məni qara kölgəsidir bütün bəşərin…” kimi misralar ürəyə işıq salır, “Bu baharla gölüm, gələn durnalara əl…” kimi sətirlər isə təbiətlə harmoniyanı xatırladır. Onun poeziyası ibadət kimi təmizdir; şair yaşam tərzi ilə də inam aşılayırdı.
Bu gün, anım günündə Musa Yaqubun məzarı başında qəbirüstü abidəsi ucaldılıb, xatirəsi əbədiləşdirilib. Amma əsl abidə onun kitablarındadır – oxucunun qəlbində yaşayan misralarda. O, Azərbaycan poeziyasının dağ çayı kimi təmiz, meşə kimi sıx, torpaq kimi sadiq səsi olaraq qalacaq.
Musa Yaqub getdi, amma Buynuzun bulaqları, İsmayıllının dağları, Azərbaycanın ürəyi hələ də onun şeirlərini pıçıldayır. Şairin sözü əbədidir.
Musa Yaqub, ruhun şad olsun! Sözün qalsın, xalqın yadında qalsın.
16:00 07.05.2026
Oxunuş sayı: 64
