Fermerlərə subsidiya almağın YENİ ŞƏRTİ: Reytinq sistemi işə düşür
Azərbaycanda fermerlərə dövlət dəstəyinin bölüşdürülməsində yeni yanaşma tətbiq olunur. Bu ildən subsidiya ödənişləri zamanı fermerlərin reytinqi nəzərə alınacaq. Fermer reytinqinin hesablanmasında məhsulun iqtisadi faydası və dəyəri, tətbiq olunan aqrotexniki üsullar, təsərrüfatda müasir yanaşmalar və iqlimə dayanıqlı fəaliyyət kimi meyarlar əsas götürüləcək. Yeni mexanizmin məqsədi dövlət dəstəyinin daha nəticəyönümlü və ünvanlı bölüşdürülməsidir. Lakin reytinq əsasında subsidiya verilməsi ilə bağlı əsas məsələ onun hansı prinsiplərlə formalaşdırılacağıdır. Çünki kənd təsərrüfatında məhsuldarlıq yalnız fermerin fəaliyyətindən deyil, torpağın xüsusiyyətlərindən, su təminatından, iqlim şəraitindən və bazardakı qiymətlərdən də asılıdır. 2026–2030-cu illər üçün Dövlət Proqramında da aqrar sahədə məhsuldarlığın artırılması, müasir suvarma texnologiyalarının genişləndirilməsi, ixracyönümlü istehsalın təşviqi və rəqabətqabiliyyətliliyin yüksəldilməsi əsas hədəflər sırasında müəyyənləşdirilib.
Mövzu ilə bağlı iqtisadçı Xalid Kərimli Crossmedia.az-a açıqlamasında bildirib ki, fermerlərin reytinq əsasında qiymətləndirilməsi düzgün meyarlarla tətbiq olunarsa, dövlət subsidiyalarının daha səmərəli bölüşdürülməsinə imkan yarada bilər.
İqtisadçı qeyd edib ki, əsas məsələ reytinqin tətbiq olunmasında deyil, onun hansı meyarlarla müəyyənləşdirilməsindədir. Reytinq məhsuldarlıq, ixrac, su resurslarından səmərəli istifadə, müasir texnologiyaların tətbiqi, eləcə də kənd təsərrüfatı subyektinin vergi və borc vəziyyəti kimi obyektiv və ölçülə bilən göstəricilərə əsaslanarsa, müsbət nəticə verə bilər.
O bildirib ki, burada şəffaflıq xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Reytinq sistemi korrupsiyaya və subyektiv qərarlara zəmin yaratmamalı, eyni zamanda ayrı-ayrı təsərrüfatlara fərqli yanaşma imkanını minimuma endirməlidir. Reytinq meyarları hamı üçün aydın, ölçülə bilən və kənd təsərrüfatının inkişafına xidmət edən prinsiplər əsasında hazırlanmalıdır.
Xalid Kərimli vurğulayıb ki, kənd təsərrüfatında regionlar və rayonlar arasında ciddi fərqlər mövcuddur və fermerlərin fəaliyyətini qiymətləndirərkən bu amillər nəzərə alınmalıdır. Məsələn, torpaqlarda fəaliyyət göstərən təsərrüfatla suvarma imkanları olan ərazidə çalışan fermeri eyni göstəricilər əsasında müqayisə etmək düzgün yanaşma olmaya bilər. Yağıntının miqdarı, torpağın xüsusiyyətləri, su təminatı və digər regional fərqlər nəticələrə birbaşa təsir göstərir.
İqtisadçının sözlərinə görə, hava şəraiti və bazardakı qiymət dəyişiklikləri də fermerin nəticələrinə təsir edən mühüm amillərdəndir. Buna görə yalnız bir ilin göstəricilərinə əsaslanan qiymətləndirmə fermerin real fəaliyyətini tam əks etdirməyə bilər.
O qeyd edib ki, reytinq sistemi hazırlanarkən kiçik təsərrüfatların maraqları da qorunmalıdır. Obyektiv və şəffaf meyarlarla yanaşı, regional fərqləri nəzərə alan, uzunmüddətli göstəricilərə əsaslanan və kiçik fermerləri sıxışdırmayan model tətbiq olunarsa, yeni mexanizm kənd təsərrüfatında müsbət nəticə verə bilər.
Zeynəb Həsən
15:00 07.10.2026
Oxunuş sayı: 69
