Qəhvə ilə bağlı bunları bilmirdik
Onilliklərdir ki, alimlər qəhvə istehlakının uzunömürlülüyə kömək etdiyini və xroniki xəstəliklər riskini azaltdığını bilirirlər. Lakin bu faydaların arxasındakı dəqiq mexanizm hələ də aydın deyildi.
Crossmedia.az xəbər verir ki, Texas A&M Baytarlıq Tibbi və Biotibbi Elmlər Kollecinin veb saytına görə, yeni bir araşdırma buna işıq saldı.
Tədqiqatçılar qəhvədəki birləşmələrin bədəndə hüceyrə zədələnməsini azaltmağa kömək edən, iltihabı tənzimləyən və toxuma bərpasını dəstəkləyən bir növ "sensor" olan NR4A1 reseptorunu aktivləşdirdiyini aşkar etdilər. Bu proseslər yaşlanma və xroniki xəstəliklərin inkişafı ilə əlaqələndirilir.
"Nutrients" jurnalında dərc olunan yeni tədqiqatın nəticələri qəhvə ilə bu reseptor arasındakı ilk birbaşa əlaqələrdən birini nümayiş etdirir və içkinin geniş sağlamlıq faydaları üçün mümkün bir izahat təqdim edir.
"Qəhvənin tanınmış sağlamlıq faydaları var. Biz göstərdik ki, bu təsirlərdən bəziləri qəhvə birləşmələrinin bədəni stresslə əlaqəli zərərlərdən qorumaqda iştirak edən reseptorla necə qarşılıqlı əlaqədə olması ilə əlaqəli ola bilər", - kollecin Baytarlıq Toksikologiyası Departamentinin sədri Stiven Seif qeyd edib.
NR4A1 reseptoru ilə yaşlanma və xəstəlik arasında əlaqə nədir?
NR4A1, bədəndəki stress və zədələnməyə cavab olaraq gen fəaliyyətini tənzimləməyə kömək edən nüvə reseptorları ailəsinə aiddir. Əvvəlki işlərində Seife və həmkarları NR4A1-i "qida sensoru" — qidadakı birləşmələrə cavab verən və yaşlanma zamanı sağlamlığın qorunmasında rol oynayan reseptor kimi təsvir etmişdilər.
"Demək olar ki, hər hansı bir toxuma zədələndikdə, NR4A1 həmin zədəni azaltmaq üçün reaksiya verir. Bu reseptoru çıxarsanız, zədə daha da böyük olur", - deyə Seif izah etdi.
Tədqiqatlar göstərir ki, NR4A1 iltihab, maddələr mübadiləsi və toxuma bərpası da daxil olmaqla geniş bioloji proseslərdə iştirak edir. Bütün bu proseslər yaşla əlaqəli xəstəliklər, xüsusən də neyrodegenerativ xəstəliklər və metabolik pozğunluqlar ilə sıx bağlıdır.
Qəhvənin uzun müddətdir ki, Alzheimer, Parkinson və metabolik xəstəliklər riskini azaltması ilə əlaqəli olmasına baxmayaraq, əksər tədqiqatlar müşahidə xarakteri daşıyır və bu da alimləri bunun üçün aydın bioloji izahat axtarmağa vadar edir. İndi Seif komandası qəhvənin bəzi faydalı təsirlərinin NR4A1 ilə əlaqəli ola biləcəyi fərziyyəsini irəli sürüb.
Tədqiqat zamanı alimlər qəhvədəki bir neçə birləşmənin, xüsusən də polihidroksi və kofein turşusu kimi polifenolik maddələrin reseptora bağlandığını və onun fəaliyyətinə təsir etdiyini aşkar etdilər.
Seif deyir: "Biz iddia edirik ki, qəhvənin sağlamlıq üçün faydalarının ən azı bir hissəsi bu reseptora bağlanmaqdan və onu aktivləşdirməkdən irəli gələ bilər".
Komanda həmçinin aşkar edib ki, bu birləşmələr, xüsusən də hüceyrə zədələnməsini azaltmaqla, xəstəliklərdən qorunmanı təşviq edən şəkildə hüceyrə davranışına təsir göstərə bilər. Əhəmiyyətli olan odur ki, NR4A1 hüceyrələrdən çıxarıldıqda bu qoruyucu təsirlər yox oldu və bu da reseptorun qəhvənin təsirlərindəki rolunu daha da təsdiqlədi.
Mürəkkəb, lakin perspektivli bir mexanizm
Tapıntılara baxmayaraq, Safe qəhvənin təsirlərinin yalnız bir mexanizmlə məhdudlaşmadığını vurğulayıb.
"Bir çox reseptor və bir çox mexanizm var. Biz bunun vacib bir yol ola biləcəyini göstəririk. Hələ çox iş görülməlidir. Biz bir əlaqə qurmuşuq, amma bunun nə qədər vacib olduğunu daha yaxşı başa düşməliyik", - deyə alim bildirir.
Bu tədqiqatın nəticələri, pəhrizin, xüsusən də tərkibindəki bitki birləşmələrinin yaşlanma və xəstəlik proseslərinin tənzimlənməsində mühüm rol oynadığına dair artan dəlilləri bir daha artırır.
Qeyd edildiyi kimi, NR4A1 bir çox xəstəliklə əlaqəli olduğundan, bu tədqiqat yeni müalicələrin inkişafına da səbəb ola bilər. Seif komandası artıq müxtəlif xəstəliklər üçün terapiyalar hazırlamaq məqsədi ilə qidada olan təbii maddələrdən daha effektiv şəkildə bu reseptoru hədəf alan sintetik birləşmələri öyrənir.
Bu kəşf qəhvə həvəskarları üçün nə deməkdir?
Hazırda tədqiqatın nəticələri qəhvə istehlakı ilə bağlı mövcud tövsiyələri dəyişdirmir və bədənin reaksiyası insandan insana dəyişə bilər. Bununla belə, onlar alimlərin uzun müddətdir ehtiyac duyduğu bir şeyi təmin edir: qəhvənin uzunmüddətli sağlamlığı niyə dəstəklədiyi barədə daha aydın bir anlayış.
"Düşünürəm ki, bu, qəhvənin niyə bu cür təsirlərə malik olduğunu izah etməyə kömək edir. Bu, sadəcə bir müşahidə deyil - bunun arxasında spesifik bir mexanizm var", - deyə Seif yekunlaşdırıb.
23:45 01.05.2026
Oxunuş sayı: 88
