Neftin bahalaşması Türkiyə üçün nə vəd edir?
"Brent" markalı xam neftin qiymətlərinin barel üçün 120 dollar həddini keçməsi qlobal enerji bazarlarında narahatlıq doğurur. Bu vəziyyət Türkiyə üçün yeni bir təzyiq nöqtəsi təşkil edir və inflyasiyaya, cari hesab kəsirinə və istehsal xərclərinə təsir göstərir.
Crossmedia.az bu barədə "HaberGlobal"-a istinadən xəbər verir.
Analitiklər hesablayırlar ki, "Brent" markalı neftin qiymətlərində müharibədən əvvəlki səviyyələrlə müqayisədə 52 dollarlıq fərq Türkiyə üçün əlavə illik təxminən 20,8 milyard dollar xərcə çevrilir. Bu hesablama neft qiymətlərindəki hər 1 dollar artımın Türkiyənin enerji xərclərinə ildə təxminən 400 milyon dollar əlavə etdiyi fərziyyəsinə əsaslanır. 450 milyon dollarlıq çarpan istifadə edildikdə, eyni fərqin illik təsiri 23,4 milyard dollara qədər yüksəlir.
Bundan əlavə, Hörmüz boğazı gərginliyindən Türkiyəyə potensial yük enerji idxal rəqəmləri ilə birlikdə nəzərdən keçirildikdə daha aydın olur. Türkiyənin enerji idxal xərcləri 2026-cı ilin yanvar ayında 5,13 milyard dollar, fevral ayında isə 4,914 milyard dollar olaraq qiymətləndirilir; ilin ilk iki ayında enerji idxalı üçün təxminən 10 milyard dollar ödənilib.
Fevral ayında ümumi idxalın 30,08 milyard dollara çatdığını nəzərə alsaq, idxal xərclərinin təxminən altıda birinin enerji ilə əlaqəli olduğu müşahidə edilib.
Analitiklər qeyd edirlər ki, neft qiymətlərindəki hər bir davamlı artım təkcə yanacaq qiymətlərinə deyil, həm də xarici ticarət balansına, valyuta ehtiyaclarına və inflyasiya proqnozuna birbaşa təsir göstərir.
Enerji Bazarı Tənzimləmə Orqanının 2025-ci ilin dekabr ayına aid Neft Bazarı Sektoru Hesabatı da göstərir ki, Türkiyənin neft və neft məhsulları üçün xarici mənbələrdən asılılığı davam edir.
Hesabata görə, Türkiyənin ümumi neft və neft məhsulları idxalı illik müqayisədə 8,2 faiz artaraq 4.539.836 tona çatıb. Xam neft idxalı 18 faiz artaraq 2.923.092 tona, dizel yanacağı idxalı isə 7,6 faiz artaraq 1.240.030 tona çatıb. Rusiya 2.158.624 tonla ən çox xam neft və neft məhsullarının idxalçısı olub, ardınca 852.937 tonla İraq və 426.754 tonla Qazaxıstan gəlir.
Marketinq-Biznes və Logistika üzrə Mütəxəssis Volkan Soykan vurğulayıb ki, neft qiymətlərinin artması təkcə enerji idxalı hesablarında deyil, həm də şəhər logistikasından tutmuş qida daşınmalarına, sənaye istehsalına və ixrac xərclərinə qədər geniş bir zəncirdə hiss olunacaq. Soykan bildirib ki, xam neft bahalaşdıqca, neft emalı zavodlarının xərcləri, dizel və benzin qiymətləri, yol nəqliyyatı və paylama xərcləri eyni zəncir daxilində yuxarıya doğru təzyiq altındadır. Türkiyə iqtisadiyyatı ilə bağlı vətəndaşlara təsir edən digər vacib mövzu bank sektoru ilə bağlı son proqnozlarda və məlumatlarda öz əksini tapıb. Fitch-in Türkiyə banklarına dair qiymətləndirməsi diqqətəlayiqdir. Bu qiymətləndirmədə 2026-cı ilin sonu üçün 49,5 ABŞ dolları/TRY baza ssenarisi və 3,4 faiz problemli kredit nisbəti istifadə olunur.
06:40 02.05.2026
Oxunuş sayı: 36
