ABŞ ilə Roma Papası arasında münasibət gərginləşir
ABŞ vitse-prezidenti Cey Di Vensin katolikliyə keçməsindən sonra Vatikanla arasında baş verən müharibə mübahisəsi müasir dövrdə ədalətli müharibə doktrinasının etibarlılığı ilə bağlı Katolik dünyasında müzakirələri yenidən alovlandırdı.
Crossmedia.az "HaberGlobal"-a istinadən xəbər verir.
Papa Leo müasir müharibənin dağıdıcılığı səbəbindən klassik doktrinanın əsasən etibarsız olduğunu iddia etsə də, Vens Kilsənin tarixi təlimlərindən tamamilə imtina edilməsinə qarşı çıxır.
Vensin katolikliyə keçməsi həmçinin Vatikanla Vaşinqton arasındakı müharibə müzakirəsini daha da gözə çarpan hala gətirdi.
Katolik "ədalətli müharibə" doktrinasına istinad edən vitse-prezident, Papanın müasir müharibə ilə bağlı sərt tənqidlərini şübhə altına aldı, xüsusən də Papa Leonun Fars müharibəsi ilə bağlı "Tanrı heç vaxt qılınc tutanların tərəfində deyil" ifadəsinə reaksiya verdi.
Digər tərəfdən, Papa müasir müharibənin dağıdıcılığı səbəbindən demək olar ki, heç bir münaqişənin müasir Katolik düşüncəsində getdikcə güclənən pasifist meyli təmsil edən ədalətli müharibə meyarlarına cavab vermədiyini iddia etdi. Vatikanda son müzakirələr əsrlər boyu Katolik düşüncəsinin mərkəzində olan ədalətli müharibə doktrinasının hələ də etibarlı olub-olmadığına yönəlib.
Vens, Papa Leonun sərt müharibə əleyhinə ritorikasının bu doktrinaya uyğun gəlmədiyini iddia edir və Müqəddəs Avqustin və Foma Akvinasdan qalma katolik ədalətli müharibə ənənəsini xatırladır.
Onun sözlərinə görə, tarixən Kilsə müharibənin müəyyən şərtlər altında qanuni ola biləcəyini qəbul edirdi; məsələn, İkinci Dünya Müharibəsi zamanı Nasist Almaniyasına qarşı Müttəfiqlərin mübarizəsi bu çərçivədə nəzərdən keçirilirdi. Lakin Vatikan iddia edir ki, müasir müharibə texnologiyaları, xüsusən də ötən əsrdə hazırlanmış texnologiyalar bu nəzəriyyəni demək olar ki, tətbiq olunmaz hala gətirib.
Papa Leo və əvvəlki papalar iddia edirlər ki, müharibə indi yalnız əsgərləri deyil, əsasən mülki şəxsləri də hədəf alır və bu da ədalətli müharibə meyarlarını, məsələn, "mütənasiblik" və "son çarə"ni etibarsız edir. Katolik Kilsəsinin klassik "ədalətli müharibə" nəzəriyyəsi Müqəddəs Avqustinin "sülh qayda, müharibə istisnadır" ideyasına əsaslanırdı. Daha sonra Foma Akvinas tərəfindən sistemləşdirildi. Bu yanaşma müharibəni yalnız qanuni hakimiyyət, ədalətli səbəb və son çarə şərtləri altında təsəvvür edirdi. Lakin, 20-ci əsrdən etibarən papaların müzakirəsi tədricən fərqli bir istiqamət aldı. Xüsusilə İkinci Dünya Müharibəsindən sonra sənaye və nüvə müharibəsi təcrübəsi papanın daha güclü pasifizmə doğru apardı. Papa Fransiskinin "Fratelli tutti" ensiklikasında müasir müharibənin dağıdıcı təbiətinə görə ədalətli müharibə nəzəriyyəsinin tətbiqinə ciddi şübhələr bildirilmişdir. Papa Leo bu xətti davam etdirir, tez-tez müharibənin "bəşəriyyətin məğlubiyyəti" olduğunu vurğulayır və diplomatiyaya qayıtmağa çağırır. Vatikan mənbələrinə görə, Papa müasir müharibələrdə mülki şəxslərə qeyri-mütənasib zərərin ədalətli müharibə üçün klassik meyarların pozulması hesab edir.
Vens iddia edir ki, Papanın "Tanrı heç vaxt qılıncın tərəfində deyil" ifadəsi müharibənin müəyyən şərtlər altında qanuni ola biləcəyinə dair katolik ənənəsini kölgədə qoyur. Onun sözlərinə görə, Kilsə tarixən müdafiə müharibələrini "ədalətli" hesab edirdi və bu ənənədən tamamilə imtina edilməməlidir. Vens həmçinin iddia edir ki, müasir papaların müzakirəsi siyasi şərhlərə çox yaxınlaşıb və bu da teoloji balanssızlıq yarada bilər. Lakin Vatikandakı bəzi ilahiyyatçılar bildirirlər ki, Papa ədalətli müharibə nəzəriyyəsini tamamilə rədd etməyib, əksinə onu müasir şərtlər işığında yenidən şərh edib. Bu yanaşmaya görə, Kilsə müharibənin "qanuni" ola biləcəyi dairəni getdikcə daha da daraldır və bütün hallarda sülhün üstün tutulmalı olduğunu vurğulayır.
04:35 30.04.2026
Oxunuş sayı: 46
