Risk və məsuliyyət balansı - minatəmizləyənlərin ailələrinə necə dəstək göstərilməlidir?
Azərbaycan cəmiyyətində sosial müdafiə tədbirlərinin gücləndirilməsi istiqamətində atılan addımlar, xüsusilə həssas kateqoriyalara aid olan ailələrin rifahının yaxşılaşdırılmasına yönəlib.
Dövlət tərəfindən həyata keçirilən bu kimi təşəbbüslər vətəndaşların sosial təminatının artırılması ilə yanaşı, onların həyat keyfiyyətinin yüksəldilməsinə də xidmət edir.
Bu baxımdan, peşə fəaliyyəti zamanı həyatını itirən şəxslərin ailələrinə göstərilən diqqət və qayğı dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən biri kimi çıxış edir.
Xüsusilə, minatəmizləmə fəaliyyəti kimi yüksək riskli sahədə çalışan şəxslərin ailə üzvlərinin sosial təminatı məsələsi daim aktuallığını qoruyur. Bu sahədə çalışanların fədakarlığı nəzərə alınaraq, onların ailələrinin sosial rifahının yaxşılaşdırılması, o cümlədən təhsil imkanlarının genişləndirilməsi istiqamətində atılan addımlar həm humanist yanaşmanın, həm də sosial ədalət prinsipinin bariz nümunəsi kimi qiymətləndirilir.
Məsələ ilə bağlı Milli Məclisin deputatı Elnarə Akimova Crossmedia.az-la öz fikirlərini bölüşüb:
"Minatəmizləyənlər hər addımda ölümün gözünün içinə baxan, böyük risk hesabına torpağı yenidən həyata qaytaran insanlardır. Onların hər gün ayaq basdığı torpaq bizim sabahımıza açılan yoldur. Belə insanların itirdiyi həyatların arxasında isə yarımçıq qalan arzular, atasız və ya anasız böyüyən uşaqlar dayanır.
Bu uşaqların təhsil haqqının dövlət tərəfindən ödənilməsi sadəcə sosial dəstək deyil, bu, mənəvi borcun ödənilməsidir. Çünki o valideynlər öz övladlarının gələcəyini qorumaq üçün yox, bütöv bir xalqın gələcəyini qorumaq üçün canlarından keçiblər. Dövlətin bu addımı deməkdir ki, “sənin atan təkcə sənin üçün yox, bizim üçün də qəhrəman idi və biz bunu unutmayacağıq!”.
Dünya təcrübəsi də göstərir ki, belə yanaşma yalnız humanizm deyil, həm də güclü dövlətçilik ənənəsidir. Məsələn, bir çox Avropa ölkələrində və ABŞ-da hərbi qulluqçuların və həyatını riskə atan şəxslərin ailələri üçün xüsusi təhsil proqramları, təqaüdlər və sosial təminatlar mövcuddur. Bu, sadəcə yardım deyil — bu, dövlətin öz qəhrəmanına verdiyi sözün davamıdır.
Bu qərar barəsində ümumiyyətlə başqa nə demək olar? Əgər biz bu gün minatəmizləyənin övladının təhsilini təmin etməyi çox görürüksə, sabah kim bu riskli işi görmək istəyər? Kim bu torpağı ölüm tələlərindən təmizləməyə cəsarət edər?
Bu addım həm də gələcəyə verilmiş mesajdır: bu ölkədə qəhrəmanlıq unudulmur, fədakarlıq qiymətsiz qalmır. Bu, bir qanun deyil, bir mövqedir. Dövlət deyir ki, biz yalnız yaşayanlara yox, həyatını itirənlərin geridə qoyduğu ümidlərə də sahib çıxırıq. Və məhz bu yanaşma bir milləti güclü edən ən vacib sütunlardan biridir".
Məsələ ilə bağlı Milli Məclisin digər deputatı Vüqar Bayramov da öz fikirlərini bölüşüb:
"Minatəmizləmə fəaliyyətinin həm strateji əhəmiyyət daşıması, həm də yüksək risklə müşayiət olunması nəzərə alınaraq, Azərbaycanda bu sahədə çalışan vətəndaşların sosial təminatının gücləndirilməsi, eyni zamanda onların övladlarının təhsil hüquqlarının genişləndirilməsi dövlət siyasətinin əsas prioritetlərindən biri kimi çıxış edir.
Bu istiqamətdə bir müddət əvvəl cənab Prezident tərəfindən xüsusi təqaüdün təsis olunması minatəmizləyənlərin əməyinə verilən yüksək dəyərin bariz nümunəsidir. Sözügedən addım onların sosial rifahının yaxşılaşdırılmasına və ailələrinin maddi təminatının gücləndirilməsinə mühüm töhfə verir.
Bununla yanaşı, təhsil sahəsində nəzərdə tutulan yeniliklər həmin şəxslərin ailə üzvlərinin, xüsusilə də övladlarının təhsil imkanlarının genişləndirilməsinə xidmət edir.
Belə ki, əvvəllər ödənişli əsaslarla ali təhsil müəssisələrinə qəbul olunan, lakin təhsil haqqını ödəməkdə çətinlik çəkən ailələr üçün bu vəziyyət ciddi maliyyə yükü yaradırdı. Yeni mexanizmlər isə bu çətinliklərin aradan qaldırılmasına, gənclərin fasiləsiz təhsil almasına və onların gələcək inkişafına əlverişli şəraitin formalaşdırılmasına imkan yaradır".
Bakı Dövlət Universitetinin professoru Cahangir Məmmədli isə bu qanunun qəbul olunmasının olduqca təqdirəlayiq bir addım olduğunu qeyd edib:
"Nəzərə almaq lazımdır ki, bu sahədə çalışan şəxslərin fəaliyyəti son dərəcə ağır və yüksək risklidir. Onlar, sözün əsl mənasında, daim ön cəbhədə xidmət göstərirlər. Bu prosesdə həyatını itirən şəxslər mənəvi baxımdan şəhidlik zirvəsinə yüksəlmiş insanlar kimi dəyərləndirilə bilər. Məhz buna görə də onların övladlarına yönəlmiş belə sosial dəstək tədbirlərinin həyata keçirilməsi olduqca mühüm və alqışlanandır.
Bu addım eyni zamanda dövlətimizin öz vətəndaşlarına, xüsusilə də çətin və təhlükəli şəraitdə xidmət göstərən insanlara göstərdiyi diqqət və qayğının bariz ifadəsidir".
Azərbaycan Respublikası Elm və Təhsil Nazirliyi İqtisadiyyat İnstitutunun “İnklüziv sosial inkişaf” şöbəsinin müdiri, iqtisad elmləri doktoru, professor Rəsmiyyə Sabir (Abdullayeva) is bildirib ki, minatəmizləmə fəaliyyəti zamanı həlak olmuş minatəmizləyənlərin övladlarının mülkiyyət formasından asılı olmayaraq Azərbaycanın təhsil müəssisələrində ödənişli əsaslarla təhsil aldıqları müddətdə (əlavə təhsil istisna olmaqla) təhsil haqqının dövlət büdcəsi hesabına ödənilməsi mühüm və həssas məsələdir.
"Məlum olduğu kimi, minatəmizləyənlər çox riskli şəraitdə fəaliyyət göstərirlər. Təhsil haqqının dövlət tərəfindən ödənilməsi həlak olmuş minatəmizləyənlərin ailə üzvlərinin sosial rifahının yaxşılaşdırılmasına və onlara dövlət qayğısının artırılmasına xidmət edir.
Bu, eyni zamanda sosial müdafiənin gücləndirilməsinə və sosial ədalətin təmin olunmasına yönəlmiş mühüm addımdır.
İqtisadçı ekspert qeyd edib ki, bu təşəbbüs dövlətin minatəmizləyənlərin əməyinə və fədakarlığına verdiyi dəyərin, eləcə də humanist yanaşmanın bariz nümunəsidir.
Belə dəstək ailələrin sosial yükünü azaldır və övladların təhsildən kənarda qalmasının qarşısını alır. Bu yanaşma gələcəkdə daha savadlı, təminatlı nəslin və güclü insan kapitalının formalaşmasına xidmət edir. Bununla yanaşı, bu kimi sosial müdafiə tədbirləri cəmiyyətdə motivasiyaedici rol oynayır. Belə ki, riskli sahələrdə çalışan şəxslər dövlətin qayğısını hiss edirlər".
Elmir Heydərli
14:42 14.04.2026
Oxunuş sayı: 594
