Azərbaycanda yükdaşıma və logistika xidmətləri göstərən şirkətlər rəqabətqabiliyyətli deyillər- İqtisadçı
Qlobal iqtisadi münasibətlər sistemində təchizat zəncirlərinin yenidən formalaşdığı, logistika marşrutlarının və daşımalar üzrə prioritetlərin dəyişdiyi bir mərhələdə avtonəqliyyat vasitələri ilə yükdaşımalar strateji əhəmiyyət kəsb edən sahələrdən birinə çevrilib.
Xüsusilə pandemiyadan sonrakı dövrdə nəqliyyat sektorunda baş verən struktur dəyişiklikləri, tranzit imkanlarının genişlənməsi və regional dəhlizlərin rolunun artması bu sahəyə marağı daha da gücləndirib. Azərbaycan da coğrafi mövqeyi və həyata keçirdiyi irimiqyaslı nəqliyyat-logistika layihələri fonunda bu proseslərin fəal iştirakçısı kimi çıxış edir və mövcud dinamika sektorun real potensialı ilə yanaşı, qarşıda duran çağırışları da aydın şəkildə ortaya qoyur.
Məsələ ilə bağlı iqtisadçı ekspert Rəşad Həsənov Crossmedia.az-la öz fikirlərini bölüşüb:
"Son illərdə, xüsusilə də post-pandemiya dövründə avtonəqliyyat vasitələri ilə həyata keçirilən yükdaşımaların həcmində artım müşahidə olunmaqdadır. Belə ki, 2020-ci ildə bu göstərici 111 milyon tona qədər azalsa da, sonrakı illərdə kəskin eniş qeydə alınmamış, əksinə, mərhələli bərpa və artım prosesi baş vermişdir. Nəticədə 2024-cü ildə avtonəqliyyat vasitələri ilə daşınan yüklərin həcmi 143 milyon tona çatmışdır ki, bu da 2023-cü illə müqayisədə təxminən 7 faizə yaxın artım deməkdir.
Bununla belə, qeyd etmək lazımdır ki, 2025-ci ilə dair statistik məlumatlar hələlik dəqiqləşdirilməmişdir. Eyni zamanda, 2024-cü ilin sonuna avtonəqliyyat vasitələri ilə yükdaşımalar pandemiyadan əvvəlki səviyyəni tam bərpa etməmişdir. Belə ki, 2019-cu ildə 159 milyon tondan artıq yük daşınmışdısa, 2024-cü ilin göstəricisi bu rəqəmdən təxminən 16 milyon ton aşağı olmuşdur".
Ekspert, həmçinin digər mühüm məqamın isə tranzit daşımalarında müşahidə olunan əhəmiyyətli artımların olduğunu bildirib:
"Xüsusilə Orta Dəhlizin bu istiqamətdə rolu mərhələli şəkildə genişlənməkdədir. Düzdür, Orta Dəhliz üzrə hələ də bir sıra texniki və institusional problemlər mövcuddur, lakin avtonəqliyyat vasitələri ilə tranzit daşımaların həcmi son beş il ərzində təxminən beş dəfə artmışdır. Təkcə 2024-cü ildə tranzit daşımaların həcmi 7 milyon tondan artıq olmuşdur. Bununla belə, hələlik yerli şirkətlərin bu bazar imkanlarından tam və effektiv şəkildə faydalandığını demək çətindir.
Ümumilikdə müşahidələr göstərir ki, post-pandemiya dövründə bərpa prosesi hələ tam yekunlaşmayıb. Sahibkarlarla aparılan müzakirələr də onu deməyə əsas verir ki, bir sıra obyektiv və subyektiv amillər səbəbindən Azərbaycanda yükdaşıma və logistika xidmətləri göstərən şirkətlər hələlik tam rəqabətqabiliyyətli deyillər. Hətta yerli idxalçıların belə bəzi hallarda xarici ölkələrdə qeydiyyatdan keçmiş şirkətlərin xidmətlərindən istifadə etməsi bu reallığı açıq şəkildə ortaya qoyur.
Bu vəziyyət onu deməyə əsas verir ki, Azərbaycanda müvafiq sahədə xərclərin optimallaşdırılması, prosedurların sadələşdirilməsi, eləcə də vahid rəqəmsal sistemlərin və standartların tətbiqi istiqamətində əlavə addımlar atılmalıdır.
Nəzərə alsaq ki, Azərbaycan müstəqillik dövründə ölkənin mühüm nəqliyyat qovşağına çevrilməsi strategiyasını ardıcıl şəkildə həyata keçirir və Şimal–Cənub, Şərq–Qərb, eləcə də Orta Dəhliz kimi layihələrə uzunmüddətli investisiyalar yatırıb, bu investisiyaların iqtisadi səmərəsinin artırılması üçün sektorda rəqabətli biznes mühitinin formalaşdırılması zəruridir. Yerli şirkətlərin xarici rəqiblərlə bərabər və əlverişli şərtlər daxilində fəaliyyət göstərməsi təmin edilməli, onlar bu proseslərin fəal və aparıcı iştirakçılarına çevrilməlidirlər".
Elmir Heydərli
10:25 14.01.2026
Oxunuş sayı: 1226
