Ən ölümcül ilanlar torpaqda deyil – Dənizlərin qaranlıq sularında gizlənir
İnsanların çoxu “ən zəhərli ilan” deyəndə ağlına sıx meşələrdə, tropik ağacların kölgəsində gizlənmiş ilanlar gəlir. Lakin elm bu stereotipi illər əvvəl alt-üst edib. Araşdırmalar göstərir ki, planetin ən güclü zəhərinə sahib ilanları torpaqda yox, dərin və sakit görünən dənizlərin qaranlıq sularında axtarmaq lazımdır.
Dənizlərin səssiz qatili sayılan zeytun başlı dəniz ilanı (Aipysurus laevis), həm gücü, həm də ağıllı davranışı ilə diqqət çəkir. Bu ilan dünyada ən zəhərli dəniz ilanlarından biri hesab olunur. Onun zəhərinin gücü o qədər yüksəkdir ki, tək bir dişləmə eyni anda yüzlərlə insan üçün ölümcül ola bilər.
Dəniz ilanlarının zəhəri quru ilanlarının zəhərindən qat-qat güclüdür: insan bədəninə daxil olduqda həm sinir sisteminə, həm də əzələlərə eyni anda təsir edir və ovunu saniyələr ərzində immobilizə edə bilir.
Ən qorxulu xüsusiyyətlərindən biri dişləmə anının çox vaxt hiss olunmamasıdır. İnsan ilan tərəfindən dişlənəndə ağrı zəifdir və ya hiss olunmur, amma zaman keçdikcə baş ağrıları, əzələlərdə sərtlik, nəfəs alma çətinliyi, tərləmə və susuzluq kimi ciddi simptomlar ortaya çıxır. Daha ağır hallarda isə dilin şişməsi, əzələlərin parçalanması və iflic kimi həyati təhlükələr baş verə bilər. Hətta ilanın kövrək dişləri bədəndə qalarsa, vəziyyət daha da kritik olur.
Zeytun başlı dəniz ilanı yalnız güclü deyil, həm də ağıllıdır. Ov zamanı başını kiçik çatlara salaraq gizlənir, quyruğunu isə işığa həssas reseptorlarla qoruyur. Bu ona bütün bədənini, hətta quyruğunu belə açıq sulardan gizlətməyə imkan verir. İlan açıq sulara çıxmaqdan çəkinir və yalnız nəfəs almaq üçün səthə yaxınlaşır. Beləliklə, o həm səssiz, həm də son dərəcə təhlükəli bir ovçu olur.
Təbiətin bu səssiz qatili nadir hallarda insanlara hücum edir. Onun əsas təbii düşmənləri isə köpəkbalıqları və ospreylərdir. Buna baxmayaraq, sahildə və ya dənizdə hər kəsi xəbərdar etmək lazımdır. Dəniz ilanları quru ilanlarından fərqli olaraq daha aqressiv ola bilər və çox qısa zamanda ciddi fəsadlara səbəb ola bilərlər.
İlansız dənizlərin sakit görünməsi insanları yanıltmamalıdır. Onların dərinliklərində insan həyatını saniyələr içində alt-üst edə biləcək canlılar yaşayır. Zeytun başlı dəniz ilanı sübut edir ki, təhlükə hər zaman göz önündə olmur, bəzən səssizcə suyun altında gizlənir.
Maraqlı fakt: 2022-ci ilin sentyabrında Avstraliyanın Hervey Bay, Queensland sahillərində bir zeytun başlı dəniz ilanı sahilə çıxmışdı. İlan yaralı və zəif vəziyyətdə olsa da, mütəxəssislər tərəfindən reabilitasiya mərkəzinə aparılmış və insanlara yaxınlaşmamaq barədə xəbərdarlıq edilmişdi. Hadisə bir daha göstərdi ki, dənizlər sakit görünsə də, təhlükə hər zaman gözlənilməzdir.
Fatimə Məmmədova
14:47 07.01.2026
Oxunuş sayı: 1573
