Hüquqşünas Cavid Rəhimli Bakı Arbitraj Mərkəzini Gürcüstan Arbitraj Günlərində təmsil edib
Bakı Arbitraj Mərkəzi (BAM) 15–16 oktyabr 2026-cı il tarixlərində Gürcüstanın Tbilisi şəhərində keçirilən Gürcüstan Arbitraj Günlərində (GIAC Arbitration Days) iştirak edib. Mərkəzi tədbirdə beynəlxalq hüquqşünas Cavid Rəhimli təmsil edib.
Crossmedia.az xəbər verir ki, Cavid Rəhimli tədbir çərçivəsində Qafqaz və Mərkəzi Asiya Arbitraj Seriyası (Caucasus and Central Asia Arbitration Series) tərəfindən Stokholm Ticarət Palatasının Arbitraj İnstitutu (SCC Arbitration Institute) və Gürcüstanda fəaliyyət göstərən Andersen şirkəti ilə birgə təşkil edilmiş “Building Bridges: Institutional Cooperation Across Regions” adlı panel müzakirəsində çıxış edib.
Paneldə beynəlxalq arbitraj sahəsinin tanınmış mütəxəssisləri arbitraj institutlarına etimadın gücləndirilməsi, arbitraj qərarlarının tanınması və icrası, məhkəmə-hüquq islahatları, arbitrajın effektivliyinin artırılması və regionda arbitraj institutları arasında əməkdaşlığın inkişafı məsələlərini müzakirə ediblər.
Azərbaycanın arbitraj təcrübəsi və hüquqi islahatlar
Cavid Rəhimli çıxışında Azərbaycanın arbitraj sahəsindəki hüquqi inkişafına, ölkədə həyata keçirilən məhkəmə-hüquq islahatlarına və xarici arbitraj qərarlarının tanınması və icrası ilə bağlı hüquqi çərçivəyə diqqət çəkib.
O, 2024-cü ildə qəbul edilmiş “Arbitraj haqqında” Qanunun Azərbaycanın arbitraj sisteminin müasirləşdirilməsi baxımından mühüm addım olduğunu qeyd edib. Bununla yanaşı, arbitraj qanunvericiliyinin effektivliyinin yalnız qanunvericilik səviyyəsində deyil, həm də məhkəmələrin hüquqi normaları necə tətbiq etməsindən asılı olduğunu vurğulayıb.
Çıxışın əsas məqamlarından biri Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin 8 avqust 2025-ci il tarixli qərarı olub. Qərar Almaniya şirkəti ilə Azərbaycan dövlət qurumu arasında su təchizatı və kanalizasiya infrastrukturu işləri ilə bağlı müqavilədən irəli gələn arbitraj qərarının tanınması və icrası məsələsini əhatə edib.
Cavid Rəhimli qeyd edib ki, Ali Məhkəmənin ictimai qayda (public policy) istisnasını dar çərçivədə şərh etməsi və arbitraj qərarının mahiyyəti üzrə yenidən baxılmasının yolverilməzliyini vurğulaması arbitrajın müstəqilliyi və hüquqi müəyyənliyin təmin olunması baxımından əhəmiyyətli inkişafdır.
Onun sözlərinə görə, arbitraj qərarlarının tanınması və icrası prosesində ictimai qayda istisnası tərəflərdən birinin hüquqi və ya faktiki arqumentlərinin yenidən qiymətləndirilməsi üçün istifadə edilməməlidir. Bu istisna yalnız hüquq sisteminin fundamental prinsiplərinin qorunmasına xidmət etməlidir.
Cavid Rəhimli həmçinin Azərbaycan Arbitraj Assosiasiyasının Ali Məhkəməyə təqdim etdiyi amicus curiae rəylərinin əhəmiyyətini vurğulayıb. O qeyd edib ki, arbitraj sahəsində ixtisaslaşmış hüquqi ekspertizanın təqdim edilməsi və bu rəylərin Ali Məhkəmə tərəfindən nəzərə alınması arbitrajla bağlı hüquqi məsələlərin daha dərindən təhlilinə və məhkəmə təcrübəsinin inkişafına töhfə verir.
Bu yanaşma beynəlxalq arbitraj standartlarının nəzərə alınmasına, hüquqi məsələlərin daha əhatəli qiymətləndirilməsinə və arbitraj qərarlarının tanınması və icrası üzrə ardıcıl və proqnozlaşdırıla bilən məhkəmə təcrübəsinin formalaşmasına xidmət edir.
Arbitraj institutlarına etimad və regional əməkdaşlıq
Panel müzakirəsində arbitraj institutlarına etimadın formalaşması məsələsi də geniş yer alıb.
Cavid Rəhimli bildirib ki, biznes subyektlərinin arbitraja etimadı ilk növbədə arbitraj prosesinin müstəqil, şəffaf və proqnozlaşdırıla bilən olmasından asılıdır.
Bu baxımdan arbitr təyinatlarının müstəqilliyi, maraqlar toqquşmasının qarşısının alınması mexanizmləri, arbitraj institutlarının institusional müstəqilliyi, prosedur qaydalarının aydınlığı, xərclərin şəffaflığı və institusional hesabatlılıq xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
O, xüsusilə yerli məhkəmə sisteminin müstəqilliyi və proqnozlaşdırıla bilənliyi ilə bağlı biznes subyektlərinin müəyyən narahatlıqlarının mövcud olduğu yurisdiksiyalarda arbitraj institutlarının öz fəaliyyətləri ilə etimad qazanmalı olduğunu vurğulayıb.
Cavid Rəhimlinin fikrincə, Qafqaz və Mərkəzi Asiya ölkələrinin arbitraj institutları arasında əməkdaşlığın genişləndirilməsi bu sahədə ortaq gözləntilərin və minimum institusional standartların formalaşmasına kömək edə bilər.
Bu əməkdaşlıq çərçivəsində qabaqcıl təcrübələrin mübadiləsi, arbitr və hüquqşünaslar üçün birgə təlimlərin təşkili, institusional idarəetmə və şəffaflıq üzrə təcrübə mübadiləsi regionda arbitraja etimadın gücləndirilməsinə töhfə verə bilər.
Arbitraj və məhkəmələr arasında effektiv əməkdaşlıq
Çıxışda arbitrajın müstəqilliyi ilə məhkəmə yardımının rolu arasındakı münasibətlərə də toxunulub.
Cavid Rəhimli qeyd edib ki, məhkəmə yardımını arbitrajın müstəqilliyinə müdaxilə kimi deyil, arbitraj prosesinin effektivliyini təmin edən mühüm mexanizm kimi qiymətləndirmək lazımdır.
Arbitraj tribunalları müvəqqəti tədbirlər barədə qərarlar qəbul edə, sübutların qorunmasını tələb edə və tərəflərin prosessual davranışını müəyyən edə bilsələr də, onların milli məhkəmələrə xas olan məcburetmə səlahiyyətləri yoxdur.
Bu baxımdan məhkəmələrin arbitraj prosesinə vaxtında və effektiv yardım göstərməsi, xüsusilə müvəqqəti təminat tədbirlərinin tətbiqi, sübutların qorunması, arbitr təyinatı və arbitraj qərarlarının tanınması və icrası məsələlərində mühüm rol oynayır.
Dövlət immuniteti və arbitraj qərarlarının icrası
Paneldə arbitraj qərarlarının icrası, xüsusilə investisiya arbitrajında dövlət immuniteti ilə bağlı məsələlər də müzakirə olunub.
Cavid Rəhimli bildirib ki, arbitraj qərarının əldə edilməsi ilə onun dövlətə məxsus aktivlər hesabına icrası arasında hüquqi fərq mövcuddur. Dövlətin arbitraja razılıq verməsi avtomatik olaraq onun bütün aktivlərinə qarşı icra tədbirlərinin görülməsinə razılıq verməsi demək deyil.
Bu baxımdan yurisdiksional immunitet və icradan immunitet ayrı-ayrılıqda qiymətləndirilməlidir.
O, dövlət immunitetinin tənzimlənməsi üzrə milli qanunvericiliyin aydın və proqnozlaşdırıla bilən olmasının əhəmiyyətini qeyd edib. Dövlət aktivlərinin kommersiya məqsədləri üçün istifadə olunması, immunitetdən imtina və dövlət funksiyalarının həyata keçirilməsi üçün nəzərdə tutulmuş əmlakın qorunması kimi məsələlərin hüquqi çərçivədə dəqiq müəyyən edilməsinin zəruriliyini vurğulayıb.
Cavid Rəhimli bu sahədə regional əməkdaşlığın mümkün istiqamətlərindən biri kimi Qafqaz və Mərkəzi Asiya ölkələrinin dövlət immuniteti ilə bağlı milli qanunvericiliklərinin və məhkəmə təcrübələrinin müqayisəli araşdırılmasını, model qanunvericilik müddəalarının hazırlanmasını və gələcəkdə regional hüquqi çərçivənin müzakirəsini təklif edib.
Cənubi Qafqaz arbitraj institutları arasında əməkdaşlıq
Tədbirin diqqətçəkən məqamlarından biri Cənubi Qafqaz regionunun arbitraj institutlarının təmsilçilərinin eyni paneldə iştirak etməsi olub.
Paneldə Azərbaycan, Gürcüstan və Ermənistan arbitraj institutlarının nümayəndələrinin bir araya gəlməsi regionda arbitraj sahəsində əməkdaşlıq, təcrübə mübadiləsi və institusional dialoq baxımından xüsusi əhəmiyyət kəsb edib.
Cavid Rəhimli bildirib ki, regional əməkdaşlıq arbitraj institutlarının yalnız fərdi inkişafına deyil, bütövlükdə regionda arbitrajın müstəqil, etibarlı və effektiv mübahisələrin həlli mexanizmi kimi mövqeyinin möhkəmlənməsinə xidmət edə bilər.
Onun sözlərinə görə, region ölkələrinin hüquq sistemləri və institusional strukturları arasında fərqlər olsa da, arbitraj qərarlarının tanınması və icrası, arbitr müstəqilliyi, şəffaflıq və məhkəmə yardımı kimi məsələlərdə ortaq yanaşmaların formalaşdırılması mümkündür.
14:23 30.10.2026
Oxunuş sayı: 84
