Kitab sərgisi dolub-daşır, oxu vərdişimiz nə yerdədir?
Kitab sərgisində müşahidə olunan izdiham cəmiyyətdə kitaba və mütaliəyə marağın səviyyəsini yenidən gündəmə gətirib. Sərgiyə çoxsaylı ziyarətçinin gəlməsi müsbət mənzərə yaratsa da, bu fəallığın insanların gündəlik həyatında mütaliə vərdişinə çevrilib-çevrilmədiyi diqqət çəkir. Çünki kitaba maraq yalnız sərgilərə qatılmaqla deyil, müntəzəm oxumaqla da ölçülür. Bu baxımdan, sərgilərdə yaranan marağın davamlı oxu vərdişinə çevrilməsi üçün mütaliənin gündəlik həyatın bir hissəsinə çevrilməsi və kitaba əlçatanlığın artırılması mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Yazıçı Aqşin Yenisey Crossmedia.az-a açıqlamasında sərgiyə gələnlərin sayının əvvəlki illərlə müqayisədə çox olduğunu bildirib.
Yazıçı sərgidəki izdihamın səbəblərindən danışarkən sosial şəbəkələrin təsirinə diqqət çəkib: “Keçən ilki və ondan əvvəlki illərin kitab sərgiləri ilə müqayisədə bu il insanların sayı çox idi. Bunun arxasında başqa maraqların olduğunu deyə bilmərəm. Sosial şəbəkələrdə kitabla bağlı aparılan təbliğatın nəticəsidir ki, insanlar həm özləri, həm də övladları üçün kitab oxumağa, sərgilərə maraq göstərməyə başlayıblar”.
Aqşin Yeniseyin sözlərinə görə, müasir dünyanın dəyişən iqtisadi reallıqları da valideynlərin kitaba münasibətinə təsir edir. O bildirib ki, sərgidə valideynlərin uşaqlarını kitaba həvəsləndirmək məqsədilə gətirdiklərini müşahidə edib: “Artıq hamı başa düşür ki, kitab oxumadan, dil öyrənmədən gələcək qurmaq, rifaha nail olmaq mümkün deyil. Mənim müşahidəmə görə, sərgidə ən çox valideynlər uşaqlarını kitaba həvəsləndirmək üçün gətirmişdilər. Dünyanın iqtisadi mənzərəsi də dəyişir və dünyanı az-çox görən, dərk edən valideynlər anlayırlar ki, kitab oxumadan, xarici dil və ya başqa bir dil öyrənmədən gələcək dünyada yaşamaq çox çətin olacaq. Buna görə də övladlarını indidən kitaba yönəltməyə çalışırlar”.
Yazıçı sərgidəki izdihamı Azərbaycan cəmiyyəti üçün müsbət hadisə kimi qiymətləndirib: “Ümumilikdə, bu, müsbət hadisədir. Azərbaycan reallığında vətəndaşların kitab sərgisinə, kitaba bu qədər diqqət göstərməsi uşaqlarımız üçün də müsbət mənzərədir. Mənim müşahidələrim belə bir qənaətə gəlməyə əsas verir”.
Sosioloq İlhamə Mustafayeva açıqlamasında kitab sərgilərinə marağın artmasının həm psixoloji ehtiyaclarla, həm də cəmiyyətdə formalaşmış sosial davranışlarla əlaqəli olduğunu bildirib.
Sosioloqun fikrincə, müasir həyatın sürəti və rəqəmsal mühitdə informasiyanın fasiləsiz axını insanları kitab oxumağa yönəldən amillərdən ola bilər: “İnsan psixologiyasının xüsusiyyətlərindən biri də insanın özünü yaxşı hiss etməsinə xidmət edən davranışlara yönəlməsidir. Müasir dövrdə həyat çox sürətlidir. Sosial şəbəkələrdə qısa videolara baxmaq, daim kiçik informasiya parçaları qəbul etmək insanın diqqətinə və psixoloji vəziyyətinə təsir göstərir. Bu şəraitdə kitab oxumaq insanın sakitləşməsi, özünə vaxt ayırması və sürətli həyat axınından bir qədər uzaqlaşması üçün vasitəyə çevrilə bilər”.
O, kitabın insanlarda yaratdığı emosional bağlılığa da diqqət çəkib. Bildirib ki, kitabın qoxusu, səhifələrinin çevrilməsi, evdə şəxsi kitabxana yaratmaq istəyi insanın kitabla qurduğu münasibətin bir hissəsidir: “Cəmiyyətdə kitab oxuyan insana qarşı həmişə müəyyən hörmət olub. Belə insanlar daha ziyalı və mədəni qəbul ediliblər. Bu təsəvvür insanların kitaba münasibətində də rol oynayır. Bəzən insan kitab oxumağa həqiqətən maraq göstərdiyi üçün sərgiyə gedir, bəzən isə kitab oxuyan insan obrazını yaratmaq, başqalarının gözündə daha savadlı və ziyalı görünmək istəyir. Yəni kitab sərgilərinə marağın artmasının arxasında fərqli motivlər dayana bilər”.
İlhamə Mustafayeva kitab sərgilərinə axının sosial şəbəkələrdəki trendlərlə də əlaqəli olduğunu bildirib: “Bu gün kitab sərgisinə getmək, orada şəkil çəkdirmək və həmin görüntüləri Facebook, Instagram, TikTok və digər sosial şəbəkələrdə paylaşmaq da bir trendə çevrilə bilər. Bəzi insanlar sərgiyə kitab almaq və oxumaq məqsədilə deyil, sosial şəbəkədə paylaşım etmək, başqalarına özlərini müəyyən formada təqdim etmək üçün gedirlər. Hətta alınan kitabların oxunmadan evdə dekor kimi saxlanılması da mümkündür. Ancaq bunu sərgiyə gələnlərin hamısına aid etmək olmaz. Orada kitaba həqiqi marağı olan, oxumaqdan zövq alan və mütaliə vasitəsilə rahatlıq tapan insanlar da var”.
Nigar Xəlilli
19:00 27.10.2026
Oxunuş sayı: 53
