Köhnə Bakı evləri: Divarların arxasında qalan həyat hekayələri
Bakının elə küçələri var ki, hər addımında keçmişin nəfəsi duyulur. Köhnə eyvanlar, naxışlı qapılar, zamanın izlərini daşıyan divarlar… Bir vaxtlar bu evlərdə gülüşlər yüksəlib, ailələr böyüyüb, xatirələr yaranıb. Bu gün isə həmin tikililər müasir binaların kölgəsində keçmişin səssiz şahidləri kimi dayanır. Bəs bu evlər yox olduqda Bakı nələri itirir?
Divarların yaddaşında yaşayan tarix
Köhnə Bakı evləri yalnız daş və divarlardan ibarət deyil. Onlar şəhərin memarlıq tarixini, keçmiş nəsillərin həyat tərzini və məhəllə mədəniyyətini özündə yaşadır. Dar həyətlərdə qurulan qonşuluq münasibətləri, taxta qapıların arxasında qalan ailə xatirələri bu məkanlara xüsusi məna verir.
Lakin zaman keçdikcə bir çox köhnə tikili köhnəlir, bəzilərində isə yaşayış şəraiti müasir tələblərə cavab vermir. Şəhərin yenilənməsi və insanların təhlükəsiz yaşayış şəraiti ilə təmin olunması vacib olsa da, tarixi və memarlıq baxımından dəyərli binaların qorunması da diqqətdən kənarda qalmamalıdır.
Sökülən evlərlə hansı xatirələr itir?
Bir evin sökülməsi onun sakinləri üçün bəzən uşaqlığın, ailə xatirələrinin və illərlə davam edən qonşuluq münasibətlərinin itirilməsi deməkdir. Müasir binalar rahatlıq yaratsa da, köhnə məhəllələrin özünəməxsus ab-havasını hər zaman əvəz edə bilmir.
Məhz buna görə köhnə Bakı evlərinin taleyi yalnız tikinti məsələsi deyil, həm də şəhərin yaddaşı ilə bağlıdır. Tarixi binaların bərpası, memarlıq xüsusiyyətlərinin qorunması və sakinlərin xatirələrinin gələcək nəsillərə ötürülməsi bu irsin yaşadılması baxımından əhəmiyyətlidir.
Bakı keçmişini qoruya biləcəkmi?
Şəhərlər inkişaf edir, küçələr dəyişir, yeni binalar ucalır. Ancaq inkişaf yalnız müasir tikililərlə ölçülməməlidir. Tarixi irsin qorunması da şəhərin gələcəyinə qoyulan sərmayədir.
Köhnə Bakı evlərinin hər biri tarixi abidə olmasa da, onların arasında memarlıq və mədəniyyət baxımından xüsusi dəyər daşıyan nümunələr var. Bu binaların vəziyyətinin mütəxəssislər tərəfindən qiymətləndirilməsi, mümkün olduqda bərpası və qorunması vacibdir.
Bəlkə də şəhərin ən böyük sərvəti yalnız yeni binalarında deyil, keçmişini yaşatmağı bacarmasındadır. Çünki bəzi evlər dağılanda təkcə divarlar deyil, bir dövrün izləri də yox olmaq təhlükəsi ilə üzləşir. Bakı gələcəyə doğru irəliləyərkən keçmişini də qoruya bilsə, özünəməxsus ruhunu gələcək nəsillərə ötürə bilər.
Nuray Oqtayqızı
19:50 13.10.2026
Oxunuş sayı: 151
