Həsən bəy Zərdabi təkcə jurnalistikanın əsasını qoymamışdı- Əməkdar jurnalist
1875-ci il iyulun 22-də Bakıda işıq üzü görən "Əkinçi" qəzeti sadəcə bədii-publisistik bir mətbuat orqanı kimi doğulmadı; o, mürgüləyən bir cəmiyyətin milli özünüdərkə, maaarifçiliyə və hürriyyətə tərəf atdığı ilk kəsərli addım idi. Həsən bəy Zərdabinin çətin şərtlər altında qalxızdığı bu məşəl, Azərbaycanda anadilli peşəkar mətbuatın təməlini qoymaqla yanaşı, azad sözün, obyektivliyin və analitik təfəkkürün ilk dəyərlərini formallaşdırdı. Qəzetin səhifələrində boy atan milli ideyalar, teatrın, xeyriyyəçiliyin, aqrar və təhsil islahatlarının toxumlarını səpərək, nəticədə Şərqdə ilk respublikanın-Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin intellektual və siyasi dayaqlarını hazırladı. Bu gün-əsr yarımı aşan o tarixi başlanğıcdan boylanarkən görürük ki, "Əkinçi" təkcə mətbuatımızın ilk səhifəsi deyil, eyni zamanda müasir Azərbaycan jurnalistikasının xəritəsini cızan və milli dövlətçilik ideyasına işıq tutan sönməz bir abidədir.
Milli Mətbuat gününün əhəmiyyəti və Azərbaycan mediasının keçdiyi yol ilə bağlı Tarix elmləri doktoru, əməkdar jurnalist Akif Aşırlı Crossmedia.az-a açıqlama verib:
"151 il öncə bu gün Azərbaycanda jurnalistika sisteminin əsası qoyulub. Bu da "Əkinçi" qəzetinin Həsən bəy Zərdabi tərəfindən yaradılması ilə bilavasitə bağlı olan bir məsələdir. Çünki o vaxta qədər Azərbaycanda ana dilində peşəkar mətbuat orqanı, ümumiyyətlə, jurnalistika sistemi yox idi. Bunun əsasını qoyan Həsən bəy Zərdabi o dövrdə millətin inkişafına çox böyük bir töhfə vermiş oldu. Çünki milləti formalaşdıran bir çox amillərlə yanaşı, onun ana dilində olan milli mətbuatının mövcudluğu ən başlıca şərtdir".
Akif Aşırlı onu da qeyd edib ki, "Əkinçi" qəzetinin millətin formalaşması və inkişafı baxımından çox böyük xidmətləri, çox böyük əhəmiyyəti var və biz də bunu qəbul etməliyik: "Həsən bəy Zərdabi Azərbaycanda və ilk dəfə Rusiya müsəlmanları, türkləri üçün milli mətbuatın, jurnalistika sisteminin əsasını qoydu; yəni orada jurnalistika dəyərlərini formalaşdırdı: həqiqəti yazmaq, alternativ fikirlərə önəm vermək və ana dilinin inkişafına töhfə vermək. Bu baxımdan "Əkinçi"nin rolu əvəzsizdir.
Hesab edirəm ki, bizdən öncəki nəsillər, Həsən bəydən sonra formalaşan o mətbuat orqanları uzun illər çox ciddi şəkildə bu sistemin üzərində öz inkişaf yolunu təməlli formada qurdu. "Əkinçi"nin önəmi həm də ondan ibarətdir ki, "Əkinçi"dən başlanan yol Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinə gəlib çıxdı. "Əkinçi" olmasaydı, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin və onun ideyalarının formalaşması mümkün ola bilməzdi. Həsən bəyin, "Əkinçi"nin yetirdiyi o insanların, o publisistlərin və şəxsiyyətlərin hesabına cəmiyyətin formalaşması prosesi baş verdi, cəmiyyətin inkişaf istiqamətləri müəyyənləşdi".
Əməkdar jurnalist söyləyib ki, Ana dilində teatrın yaradılması ideyası, Xeyriyyə cəmiyyətinin qurulması, kənd təsərrüfatı və aqrar sahədə, eləcə də hüquq və təhsil sahəsində aparılacaq islahatlar-bunların hamısı məhz Həsən bəy Zərdabinin fəaliyyətinin davamıdır:"Düşünürəm ki, bu, bizim Xalq Cümhuriyyətinə gedən yolumuzun başlanğıcı idi. Milli mətbuatımızın təməli olaraq bu gün də Azərbaycan jurnalistikasının əsas istiqamətlərini müəyyənləşdirən tarixi bir ana dilli abidədir".
Turqut Ansari
19:30 22.07.2026
Oxunuş sayı: 54
