Qərbi Azərbaycana virtual səyahət imkanı yaranır - Tarixçi
Hərbi - siyasi ekspert Telman Qasımov Crossmedia.az-a açıqlamasında deyib ki, Qərbi Azərbaycana filmlərin hazırlanması, onların arxivləşdirilməsi və gələcək nəsillər üçün qorunub saxlanılması vacibdir: "Ermənilərin bu sahədə apardığı fəaliyyət nümunə kimi göstərilir; onlar müxtəlif ölkələrdə ailələrlə əlaqə quraraq öz narrativlərini əks etdirən filmlər hazırlayır və arxivləşdirirlər. Bu səbəbdən, belə tədbirlərin davamlı və sistemli şəkildə həyata keçirilməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Müasir dövrdə tarixi həqiqətlərin beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılmasında kino sənəti ən təsirli və geniş auditoriyaya malik vasitələrdən biri hesab olunur. Tarixi hadisələri, insan talelərini və milli yaddaşı vizual dillə təqdim edən filmlər təkcə mədəni məhsul deyil, həm də informasiya və ictimai diplomatiya alətinə çevrilir. Bu baxımdan Qərbi Azərbaycanla bağlı həqiqətlərin dünya ictimaiyyətinə çatdırılmasında kino sənətinin imkanlarından daha geniş istifadə olunması xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Qərbi azərbaycanlıların doğma yurdlarından deportasiyası, onların tarixi-mədəni irsi və doğma torpaqlara qayıdış hüququ ilə bağlı məsələlərin ekran əsərlərində əks etdirilməsi həm milli yaddaşın qorunmasına, həm də beynəlxalq auditoriyanın məlumatlandırılmasına xidmət edə bilər. Kino vasitəsilə təqdim olunan faktlar və insan hekayələri mövzunun emosional təsir gücünü artıraraq, Qərbi Azərbaycan məsələsinin daha geniş coğrafiyada tanınmasına və obyektiv şəkildə dərk olunmasına töhfə verə bilər.
Məsələ ilə bağlı tarix elmləri doktoru, BDU-nun Jurnalistika fakültəsinin müəllimi Mahir Qəribov Crossmedia.az-la öz fikirlərini bölüşüb: "Qərbi Azərbaycan mövzusu dövlətimizin əsas prioritet istiqamətlərindən biridir. Bu məsələ xalqımızın qədim tarixi, zəngin mədəni irsi və tarixi yaddaşı ilə birbaşa bağlıdır. Qərbi Azərbaycanda yerləşən Zəngəzur, Zəngi Basar, İrəvan və digər bölgələrdə Azərbaycan xalqına məxsus çoxsaylı tarixi-mədəni abidələr mövcuddur. Məsələn, İrəvandakı Göy Məscid İrəvan xanlığı dövründə inşa edilmiş mühüm memarlıq nümunəsidir. Eləcə də Cəfərabad türbəsi orta əsrlərə aid dəyərli tarixi abidələrimizdən biridir. Bütün bunlar Azərbaycan xalqının maddi və mənəvi irsinin ayrılmaz hissəsidir. Bu istiqamətdə həm Bakı Dövlət Universitetinin, həm də Qərbi Azərbaycan İcmasının təşəbbüsü ilə mühüm elmi konfranslar və tədbirlər keçirilir. Hesab edirəm ki, belə tədbirlər təkcə elmi əhəmiyyət daşımır, eyni zamanda Qərbi Azərbaycana qayıdış ideyasının təbliği və yaşadılması baxımından da mühüm rol oynayır. İnanırıq ki, Qərbi Azərbaycana qayıdış uzaq perspektiv deyil. Necə ki, Azərbaycan xalqı uzun illər ərzində Qarabağa qayıdış inamını qoruyub saxladı və nəticədə bu arzu reallığa çevrildi, eyni qətiyyət və inamla Qərbi Azərbaycana qayıdışın da həyata keçəcəyinə inanırıq".
Müsahibimizin sözləroinə görə, bu mövzunun geniş ictimaiyyətə çatdırılması istiqamətində Azərbaycan Televiziyası da mühüm işlər görür: "2020-ci ildən etibarən “Tarixin izi ilə” silsiləsi çərçivəsində Qərbi Azərbaycana həsr olunmuş çoxsaylı sənədli filmlər hazırlanıb. “Ulu diyar Zəngəzur mahalı”, “Qədim yurd yerimiz Nüvədi”, “Göyçə mahalı – yurd yerimiz”, “Oğuz yurdu Dərələyəz”, “Ulu tarix Basarkeçər”, “Tariximizin yaddaşı – Vedi Basar mahalı”, “Loru mahalı – tarixi-etnoqrafik məkan”, “Tarixi yurd yerimiz Dilican” və digər filmlər bu qəbildəndir. Həmin ekran əsərlərində faktlar, arxiv materialları, xronika görüntüləri və Qərbi Azərbaycandan olan tanınmış ziyalıların fikirləri əsasında bölgənin tarixi və mədəni irsi tamaşaçılara təqdim edilir. Bu işləri görməyi biz həm də vətəndaşlıq borcu hesab edirik. Onu da əlavə edim ki, Mədəniyyət kanalında “Qərbi Azərbaycan kəndləri” adlı silsilə layihə də həyata keçirilir. Bu günə qədər 70-ə yaxın videoçarx hazırlanaraq tamaşaçılara təqdim olunub. Həmin videolar YouTube platformasında da yerləşdirilib. Videoçarxlarda kəndlərin tarixi, coğrafi mövqeyi, xəritələri, fotoşəkilləri, arxiv materialları, yer adları və digər mühüm məlumatlar dəqiq mənbələrə əsaslanaraq təqdim edilir. Beləliklə, izləyicilər Qərbi Azərbaycan kəndlərinə bir növ virtual səyahət etmək imkanı əldə edirlər. Maraqlanan hər kəs bu materiallarla tanış olaraq Qərbi Azərbaycanın tarixi və mədəni irsi haqqında daha ətraflı məlumat əldə edə bilər".
Elmir Heydərli
16:04 05.06.2026
Oxunuş sayı: 79
