Sığortada yeni dövr – qəza tarixçəsi sığorta haqqını necə dəyişəcək?
Son dövrlərdə sığorta sektorunda baş verən yeniliklər, xüsusilə avtomobil sığortası sahəsində tətbiq olunan müasir yanaşmalar, risklərin daha dəqiq qiymətləndirilməsi və fərdi məsuliyyət prinsipinin gücləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Ənənəvi, sabit tariflərə əsaslanan modeldən fərqli olaraq, yeni mexanizmlər sürücülərin davranış xüsusiyyətlərini və yol hərəkətindəki tarixçəsini nəzərə almağa imkan verir ki, bu da sığorta sisteminin daha ədalətli və şəffaf şəkildə qurulmasına şərait yaradır.
Belə yanaşma həm sığorta şirkətlərinin risklərin idarə olunmasında effektivliyini artırır, həm də ümumi bazarda balansın qorunmasına xidmət edir.
Nəticə etibarilə, bu cür islahatlar yalnız iqtisadi səmərəliliyi yüksəltmir, eyni zamanda yol hərəkəti mədəniyyətinin formalaşmasına və məsuliyyətli davranışın təşviqinə də mühüm töhfə verir.
Məsələ ilə bağlı nəqilliyyat üzrə ekspert Adil Nəbiyev Crossmedia.az-la öz fikirlərini bölüşüb:
"Avtonəqliyyat vasitələri üzrə icbari sığorta sistemində tətbiq olunan yeni mexanizm mahiyyət etibarilə “bonus-malus” prinsipi əsasında işləyir və bu yanaşma sürücünün fərdi risk profilinə görə sığorta haqqının tənzimlənməsini nəzərdə tutur.
Yəni əvvəlki kimi hamı üçün eyni və ya oxşar tariflərin tətbiqi əvəzinə, artıq hər bir sürücünün yol hərəkətində davranışı – xüsusilə qəza tarixçəsi – əsas meyar kimi çıxış edir.
Bu sistemdə müəyyən baza tarif götürülür və onun üzərinə xüsusi əmsallar tətbiq edilir. Əgər sürücü il ərzində heç bir yol-nəqliyyat hadisəsi törətmirsə, onun üçün “bonus” (yəni endirim) tətbiq olunur və bu əmsal 0.6-ya qədər enə bilir ki, bu da növbəti il üçün daha aşağı sığorta haqqı deməkdir.
Əksinə, əgər sürücü bir və ya bir neçə qəza törədirsə, “malus” (yəni artım) mexanizmi işə düşür və əmsal 1-dən yuxarı qalxaraq 2 və hətta 3-ə qədər arta bilər ki, bu da sığorta haqqının ciddi şəkildə bahalaşmasına səbəb olur.
Tənzimləmə prosesi adətən sığorta şirkətləri və vahid informasiya bazası vasitəsilə aparılır. Yol-nəqliyyat hadisələri, rəsmi qaydada qeydə alınmış sığorta ödənişləri və sürücünün tarixçəsi sistemə daxil edilir və hər yeni sığorta müqaviləsi bağlanarkən həmin məlumatlara əsasən uyğun əmsal avtomatik hesablanır. Bu isə həm şəffaflığı artırır, həm də subyektiv yanaşmanın qarşısını alır.
Bu yeniliyin sürücülər üçün əsas müsbət tərəfi ondan ibarətdir ki, artıq ehtiyatlı və məsuliyyətli sürücülər real mənada mükafatlandırılır – yəni qaydalara əməl edən, qəza törətməyən şəxslər hər il daha az sığorta haqqı ödəyərək maliyyə baxımından qazanc əldə edir. Bu isə ümumilikdə yol hərəkəti mədəniyyətinin yüksəlməsinə stimul verir.
Digər tərəfdən, tez-tez qəza törədən sürücülər üçün sığortanın bahalaşması onları daha diqqətli olmağa məcbur edən iqtisadi təzyiq alətinə çevrilir.
Bundan əlavə, bu sistem sığorta bazarında risklərin daha ədalətli bölüşdürülməsinə şərait yaradır. Çünki artıq az riskli sürücülər yüksək riskli sürücülərin “yükünü” daşımır. Nəticədə bazarda balans formalaşır və sığorta şirkətləri də zərərlərini daha effektiv idarə edə bilir.
Ümumilikdə isə bu dəyişikliklər həm fərdi səviyyədə sürücülərin davranışına müsbət təsir göstərir, həm də makro səviyyədə yol qəzalarının azalmasına, sığorta sisteminin daha dayanıqlı və ədalətli olmasına xidmət edir".
Elmir Heydərli
10:00 28.04.2026
Oxunuş sayı: 1157
