Azərbaycanın bir sıra universitetləri tələbə axınına cavab vermək iqtidarındadır - Professor
Son illər Azərbaycanda ali təhsilin bakalavriat pilləsi üzrə müşahidə olunan intensiv inkişaf təsadüfi xarakter daşımır. Bu proses bir tərəfdən dövlətin təhsil sahəsində həyata keçirdiyi islahatların nəticəsi kimi çıxış edir, digər tərəfdən isə cəmiyyətin sosial-iqtisadi transformasiyası fonunda gənclərin təhsilə baxışının dəyişdiyini göstərir. Ali təhsil artıq yalnız akademik mərhələ deyil, fərdi inkişaf, peşəkar formalaşma və sosial inteqrasiyanın əsas mexanizmlərindən biri kimi dəyərləndirilir.
Bakalavriat səviyyəsinə marağın artması, plan yerlərinin yüksək faizlə doldurulması və yeni ali təhsil müəssisələrinin yaradılması təhsil sisteminin qarşısında yeni imkanlarla yanaşı, ciddi çağırışlar da formalaşdırır. Bu baxımdan mövcud tendensiyaların səbəblərinin elmi-analitik müstəvidə araşdırılması, ali təhsildə kəmiyyət artımının keyfiyyət göstəriciləri ilə uzlaşdırılması və universitetlərin institusional hazırlıq səviyyəsinin qiymətləndirilməsi aktual məsələ kimi ön plana çıxır.
Məsələ ilə bağlı Bakı Dövlət Universitetinin professoru, pedaqogika elmlər doktoru Elza Mollayeva Crossmedia.az-la öz fikirlərini bölüşüb:
"Son dövrlərdə Azərbaycandakı ali təhsil müəssisələrində bakalavriat səviyyəsinə tələbə qəbulundakı artım təxminən 18% təşkil edir və bu da onu deməyə əsas verir ki, 2025/2026-cı tədris ilində plan yerləri 95%-dən yüksək olmaqla doldurulub. Bu statistika tələbə qəbulundakı dinamikliyi, cəmiyyətdə ali təhsilə getdikcə artan meyli ehtiva edir. Təhsilin bakalvriat səviyyəsinə artan tələbat hansı amillərlə şərtlənir? 1. Bu gün təhsil cəmiyyətin bütün üzvləri üçün əlçatandır və buna dövlətin təhsil siyasəti də təkan verir. 2. Bakalavriat qəbulunda dövlət sifarişli yerlərin sayının çox olması (nəzərə almaq lazımdır ki, magistratura səviyyəsində ödənişli yerlər üstünlük təşkil edir). 3. Cəmiyyətdə ali təhsilin insanlar üçün əsas sosial göstərici kimi qəbul edilməsi. Qeyd etmək lazımdır ki, ali təhsilə məhz bu aspektdən yanaşma düzgün deyil, cəmiyyətdə ali təhsil səviyyəsi kəmiyyət yox, daha çox keyfiyyət kriteriyalarına əsaslanmalıdır. 4. Hər il ali məktəbə qəbul olunacaq abituriyent sayındakı artım və eyni zamanda gənclərin öz gələcəklərini, maddi rifahlarını ali təhsildə və mütəxəssis kimi yetişmələrində görmələri.
Hər il ali təhsilə üz tutan abituriyentlərin sayının artması yeni ali təhsil müəssisələrinin sayının artmasına rəvac verir və bunlardan Qarabağ Universiteti, Türkiyə-Azərbaycan universitetinin adlarını çəkmək olar. Bakalavriat pilləsində tələbələrin sayının artmasında xarici tələblərin təhsilə cəlb edilməsi də önəmli rola malikdir.
Bəs universitetlərimiz buna hazırdırmı? 2025-2026-cı tədris ilində plan yerlərinin 90 faizdən çox dolması onu deməyə imkan verir ki, Azərbaycanın bir sıra universitetləri tələbə axınına cavab vermək iqtidarındadır. Ancaq burada da hər bir ali məktəb resurs və idarəetmədə yeni çağırışlarla bağlı mütərəqqi addımlar atmağa hazır olmalıdır. Eyni zamanda, ali məktəblərə investisiya qoyuluşu hər il artırılmalıdır, strateji planlar nəzərdə tutulmalıdır.
Cəmiyyətin sosial-iqtisadi dəyişiklikləri, yeni ixtisasların yaradılmasını, təhsildə keyfiyyətin yüksəldilməsi üçün optimal variantların tətbiqini prioritet kimi qarşıya qoyur. Burada təhsildəki yeni çağırışlara cavab verə biləcək ali təhsil müəllimlərinin özlərinin də təhsil və intellektual səviyyəsi daim diqqət mərkəzində saxlanılmalıdır. Deməli, bakalvriat səviyyəsində artımın səbəbləri təhsilin əlçatanlığı, cəmiyyətdə təhsilə olan tələbatın artan xəttlə getməsi, yeni ali məktəblərin açılması, ali təhsil istiqamətində dövlət sifarişinin artmasıdır".
Pedaqoq həmçinin ali məktəblərə bakalavriat və magistratura pillələrinə qəbulda magistraturaya qəbul geridə qaldığını qeyd edib:
"Bu da təhsildəki səbəb-nəticə əlaqələrinin düzgün qiymətləndirilməsini tələb kimi qarşıya qoyur. Tələbə qəbulunun artımı bu il bir çox ali məktəblərdə əmək bazarının tələblərinə cavab vermək aspektindən aktual olan yeni ixtisasların açılması ilə müşayət olunur. Məsələn Bakı Dövlət Universitetində “Sosial elmlər və Psixologiya” fakültəsində “ Xüsusi pedaqogika” ixtisası bakalavriat səviyyəsi üçün nəzərdə tutulub və burada yetişdirilən mütəxəssislər xüsusi təhsil və reabilitasiya istiqamətlərində fəaliyyət göstərəcəklər.
Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetində “Xüsusi pedaqogika”, “Korreksiyaedici təlim”, Azərbaycan universitetində “Təhsil psixologiyası” ixtisasları peşəkar mütəxəssis hazırlığına hesablanıb. Yeni ixtisaslarla bağlı ali məktəblərin sayını artırmaq olar".
Elmir Heydərli
15:42 06.01.2026
Oxunuş sayı: 16352
