Dövlət Suverenliyi və Azərbaycan dövlətçiliyi
20 Sentyabr Azərbaycan Respublikasının dövlətçilik tarixində mühüm əhəmiyyət daşıyan, ölkəmizin müstəqilliyi və suverenliyinin möhkəmləndirilməsi baxımından xüsusi məna kəsb edən tarixi günlərdən biridir. Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 19 sentyabr 2024-cü il tarixli Sərəncamı ilə sentyabrın 20-si ölkəmizdə Dövlət Suverenliyi Günü kimi təsis edilmişdir. Bu tarixin təsis olunması Azərbaycan Respublikasının bütün ərazisində dövlət suverenliyinin bərpası ilə bağlı baş vermiş mühüm hadisələrin dövlətçilik yaddaşında yaşadılması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Dövlət suverenliyi müstəqil dövlətin əsas dayaqlarından biridir. Suverenlik dövlətin öz ərazisi daxilində ali hakimiyyətə malik olması, dövlət siyasətini və milli maraqlarını müstəqil şəkildə müəyyənləşdirməsi, Konstitusiya və qanunların ölkənin bütün ərazisində tətbiq olunması ilə xarakterizə edilir. Dövlət suverenliyi həmçinin ölkənin daxili və xarici siyasət istiqamətlərini müstəqil müəyyən etmək, dövlət institutlarının fəaliyyətini təmin etmək və milli maraqları qorumaq imkanlarını özündə birləşdirir. Bu baxımdan suverenliyin qorunması yalnız siyasi və hüquqi məsələ deyil, eyni zamanda dövlətçiliyin davamlılığının və gələcək inkişafının mühüm şərtidir.
Azərbaycan xalqının dövlətçilik tarixində müstəqillik və suverenlik ideyaları xüsusi yer tutur. Azərbaycan 1991-ci ildə dövlət müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra qarşıda müstəqil dövlət institutlarının formalaşdırılması, ölkənin ərazi bütövlüyünün və suveren hüquqlarının təmin edilməsi, dövlət idarəçiliyinin möhkəmləndirilməsi və hüquqi dövlət quruculuğunun həyata keçirilməsi kimi mühüm vəzifələr dayanmışdır. Müstəqilliyin ilk illərində qarşıya çıxan mürəkkəb siyasi, iqtisadi və sosial proseslər fonunda dövlətçilik ənənələrinin qorunması və müstəqil dövlət institutlarının möhkəmləndirilməsi xüsusi əhəmiyyət kəsb etmişdir.
Azərbaycan Respublikasının 1995-ci il noyabrın 12-də qəbul edilmiş Konstitusiyası müstəqil dövlət quruculuğunun hüquqi əsaslarını müəyyən edən fundamental sənəd kimi mühüm rol oynayır. Konstitusiya Azərbaycan Respublikasını demokratik, hüquqi və dünyəvi dövlət kimi təsbit etməklə yanaşı, dövlət hakimiyyətinin əsaslarını, vətəndaşların hüquq və azadlıqlarını, dövlət və cəmiyyət münasibətlərinin başlıca prinsiplərini müəyyən edir. Konstitusiyanın aliliyi və qanunun bütün ölkə ərazisində tətbiqi dövlət suverenliyinin hüquqi təminatlarından biri kimi çıxış edir.
Azərbaycanın dövlətçilik tarixində ərazi bütövlüyünün və suverenliyin təmin olunması istiqamətində mühüm mərhələlərdən biri 2020-ci ildə baş vermiş Vətən müharibəsi olmuşdur. Həmin müharibə nəticəsində Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün böyük hissəsi bərpa edilmişdir. Bu hadisə dövlətçilik tarixində mühüm mərhələ kimi qiymətləndirilir və ölkənin ərazi bütövlüyünün təmin olunması istiqamətində uzun illər ərzində həyata keçirilən siyasətin mühüm nəticələrindən biri kimi qeyd olunur.
2023-cü il sentyabrın 19–20-də həyata keçirilmiş hərbi əməliyyatın ardından Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən ölkənin bütün ərazisində dövlət suverenliyinin bərpa edildiyi bildirilib. Rəsmi məlumata əsasən, hərbi əməliyyat 23 saat davam etmiş və sentyabrın 20-də başa çatmışdır. Bu hadisə Azərbaycanın dövlət suverenliyi baxımından mühüm tarixi mərhələ kimi ölkənin dövlətçilik tarixində xüsusi yer tutur.
20 Sentyabrın Dövlət Suverenliyi Günü kimi təsis edilməsi məhz bu tarixi hadisənin dövlətçilik yaddaşında xüsusi yer tutmasına imkan yaradır. Bu gün Azərbaycanın müstəqilliyinin, dövlət suverenliyinin və dövlətçilik ənənələrinin əhəmiyyətini bir daha xatırlamaq üçün mühüm fürsətdir. Eyni zamanda bu tarix dövlətimizin keçdiyi inkişaf yoluna nəzər salmaq, əldə olunmuş nailiyyətləri dəyərləndirmək və gələcək nəsillərin dövlətçilik dəyərləri ruhunda formalaşmasına töhfə vermək baxımından əhəmiyyətlidir.
Dövlət suverenliyinin mahiyyətinin cəmiyyətə, xüsusilə də gənc nəslə düzgün çatdırılması mühüm məsələlərdən biridir. Gənclərin dövlətçilik tariximiz, Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası, dövlət rəmzləri, vətəndaşlıq hüquq və vəzifələri barədə məlumatlandırılması onların hüquqi və vətəndaşlıq şüurunun formalaşmasına xidmət edir. Dövlətin gələcəyi olan gənc nəslin dövlətçilik dəyərlərinə hörmət ruhunda yetişdirilməsi müstəqil Azərbaycanın davamlı inkişafı baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Suveren dövlətin mövcudluğu və inkişafı yalnız dövlət qurumlarının fəaliyyəti ilə məhdudlaşmır. Dövlət suverenliyinin qorunması və möhkəmləndirilməsi cəmiyyətin bütün üzvlərinin üzərinə müəyyən məsuliyyət qoyur. Hər bir vətəndaşın qanunlara hörmət etməsi, Konstitusiyanın tələblərinə əməl etməsi, dövlətçilik dəyərlərinə sadiq olması, cəmiyyətin ictimai-siyasi və sosial inkişafına öz töhfəsini verməsi dövlətçiliyin möhkəmləndirilməsinə xidmət edir.
Dövlətçilik yalnız tarixi hadisələr və siyasi proseslərlə deyil, həm də gündəlik həyatda qanunun aliliyinə, vətəndaş məsuliyyətinə, milli həmrəyliyə və ictimai sabitliyə münasibətlə formalaşır. Dövlətə və dövlətçilik dəyərlərinə hörmət, qanunlara riayət, cəmiyyət qarşısında məsuliyyətli davranış və ölkənin inkişafına töhfə vermək hər bir vətəndaşın dövlətçilik prosesində iştirakının mühüm göstəriciləridir.
Azərbaycan dövlətçiliyinin möhkəmləndirilməsi həm də ölkənin gələcək inkişaf perspektivləri ilə bağlıdır. Suverenliyin möhkəmliyi dövlət institutlarının səmərəli fəaliyyəti, hüquqi dövlət prinsiplərinin qorunması, vətəndaşların hüquq və azadlıqlarının təmin olunması, sosial və iqtisadi inkişafın davam etdirilməsi ilə sıx bağlıdır. Bu istiqamətlərdə əldə edilən nailiyyətlər dövlətin dayanıqlılığını və cəmiyyətin gələcəyə inamını daha da gücləndirir.
Dövlət Suverenliyi Günü həmçinin milli həmrəyliyin və dövlətçilik şüurunun möhkəmləndirilməsi baxımından əlamətdar tarixdir. Azərbaycan xalqının müxtəlif tarixi mərhələlərdə dövlətçilik ənənələrini qoruyub saxlaması və müstəqil dövlət ideyasına bağlılığı bugünkü dövlətçiliyin mühüm mənəvi dayaqlarından biridir. Dövlətçilik ənənələrinin gələcək nəsillərə ötürülməsi isə yalnız tarixi hadisələrin xatırlanması ilə deyil, həmin dəyərlərin cəmiyyətin gündəlik həyatında yaşadılması ilə mümkündür.
20 Sentyabrın Dövlət Suverenliyi Günü kimi qeyd olunması Azərbaycanın dövlətçilik tarixində mühüm hadisələrin gələcək nəsillərə çatdırılması baxımından da əhəmiyyətlidir. Bu tarix müstəqil Azərbaycanın suverenliyinin, ərazi bütövlüyünün və dövlətçilik ənənələrinin qorunmasının vacibliyini bir daha diqqətə çatdırır. Eyni zamanda ölkəmizin gələcək inkişafında milli birlik, həmrəylik, vətəndaş məsuliyyəti və dövlətçilik şüurunun mühüm rol oynadığını xatırladır.
Bu əlamətdar tarix dövlətimizin keçdiyi mürəkkəb və şərəfli inkişaf yoluna nəzər salmaq, müstəqilliyin və suverenliyin əhəmiyyətini daha dərindən dərk etmək üçün mühüm imkan yaradır. Dövlət suverenliyi xalqın milli iradəsinin, müstəqil dövlətçilik arzusunun və ölkənin gələcəyini özü müəyyən etmək hüququnun mühüm ifadələrindən biridir.
Bu baxımdan Dövlət Suverenliyi Günü yalnız təqvimdə qeyd olunan bir tarix deyil, həm də dövlətçilik dəyərlərinin, milli həmrəyliyin və müstəqillik düşüncəsinin təbliği baxımından mühüm ictimai əhəmiyyət daşıyan gündür. Bu gün hər bir vətəndaşı Azərbaycanın müstəqilliyinin və suverenliyinin qorunmasına öz töhfəsini verməyə, dövlətçilik dəyərlərinə hörmətlə yanaşmağa və ölkənin davamlı inkişafına xidmət edən fəaliyyət göstərməyə çağırır.
Dövlət Suverenliyi Günü münasibətilə xalqımıza sülh, əmin-amanlıq, firavanlıq və davamlı inkişaf arzulayırıq. Müstəqil Azərbaycanın suverenliyinin daim qorunması, dövlətçilik ənənələrinin daha da möhkəmlənməsi və gələcək nəsillərə etibarlı şəkildə ötürülməsi hər birimiz üçün mühüm vəzifələrdən biridir. 20 Sentyabr suveren Azərbaycanın dövlətçilik tarixində xüsusi yeri olan, milli həmrəyliyi və dövlətçilik şüurunu daha da gücləndirən əlamətdar tarix kimi yaddaşlarda yaşamaqda davam edəcəkdir.
Nərmin Azadova
"H.B.Zərdabi küç.96" (Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin Ictimai Səhiyyə və Islahatlar Mərkəzi) ünvanı üzrə ərazi partiya təşkilatının sədr müavini
10:52 19.09.2026
Oxunuş sayı: 45
