Çində avtomobilə daxili tələbat azalmağa davam edir - çinlilər niyə öz maşınlarını sürmür?
Çində avtomobil bazarında daxili tələbin zəifləməsi diqqət çəkir. Çin Minik Avtomobilləri Assosiasiyasının məlumatına görə, 2026-cı ilin avqustunda ölkə daxilində minik avtomobillərinin satışı illik müqayisədə 23,7 faiz azalaraq 1,55 milyon ədədə düşüb. Bu, artıq ardıcıl 11-ci aylıq geriləmədir. Maraqlıdır ki, eyni dövrdə Çin avtomobillərinin ixracı əks istiqamətdə hərəkət edib və 77,5 faiz artaraq 894 min ədədə çatıb. Bu mənzərə dünyanın ən böyük avtomobil bazarında daxili tələbin zəiflədiyini, Çin istehsalçılarının isə getdikcə daha çox xarici bazarlara yönəldiyini göstərir.
Nəqliyyat eksperti Adil Nəbiyev Crossmedia.az-a açıqlamasında Çində avtomobil satışlarının azalmasının yalnız avtomobil sektorundakı müvəqqəti problem kimi qiymətləndirilməməli olduğunu bildirib: “Çində avtomobil satışlarının azalması təkcə avtomobil sektorunda yaranmış müvəqqəti problem kimi qiymətləndirilməməlidir. Bu proses ölkədə daxili istehlakın zəifləməsi, alıcıların daha ehtiyatlı davranması, əvvəlki dövlət təşviqləri hesabına tələbin müəyyən hissəsinin qabaqcadan reallaşması, bazarda model sayının həddindən artıq artması və istehsalçılar arasında çox sərt rəqabətlə bağlıdır. 2026-cı ilin avqustunda Çində daxili minik avtomobili satışları ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 23,7 faiz azalıb və bununla da azalma ardıcıl 11-ci aya keçib. Eyni zamanda Çin avtomobillərinin ixracı 77,5 faiz artaraq 894 min ədədə çatıb”.
Ekspertin sözlərinə görə, Çində daxili tələbin zəifləməsi istehsalçıların xarici bazarlara daha çox yönəlməsinə səbəb olur: “Bu rəqəmlər çox mühüm bir tendensiyanı göstərir: Çin istehsalçıları daxili bazarda sata bilmədikləri istehsal həcmini getdikcə daha çox xarici bazarlara yönəldirlər. Çində tələbin zəifləməsinin səbəblərindən biri ümumi iqtisadi vəziyyət və əhalinin istehlak davranışıdır. İstehlakçılar böyük məbləğ tələb edən alışları, o cümlədən avtomobil dəyişdirilməsini təxirə sala bilirlər. Digər mühüm səbəb əvvəlki subsidiya və avtomobilin yenisi ilə dəyişdirilməsini təşviq edən proqramların yaratdığı effektdir”.
A.Nəbiyev qeyd edib ki, istehsal gücünün yüksək olması Çin avtomobil istehsalçılarını xarici bazarlarda daha fəal olmağa sövq edir. Onun fikrincə, bu proses qlobal avtomobil bazarında rəqabəti də gücləndirə bilər: “Zavodların istehsal imkanları daxili tələbdən yüksək olduqda şirkətlərin qarşısında iki əsas yol qalır: ya istehsalı azaltmaq, ya da avtomobilləri xarici bazarlarda satmaq. Hazırda ikinci istiqamətin daha güclü olduğunu görürük. Xüsusilə BYD, Geely, Chery və digər Çin istehsalçıları Avropa, Cənub-Şərqi Asiya, Latın Amerikası və Yaxın Şərq bazarlarında daha fəal mövqe tutmağa çalışırlar. Çin istehsalçıları artıq istehsal güclərini xarici bazarlara yönəltdikcə avtomobil təklifi artır və bazara daxil olmaq üçün qiymət, kredit, zəmanət, komplektasiya və texnologiya baxımından daha cəlbedici şərtlər təklif etməyə məcbur olurlar”.
Nəqliyyat eksperti bildirib ki, Çin avtomobillərinin Azərbaycanda sayının və çeşidinin artması, eləcə də rəqabətin güclənməsi mümkündür: “Azərbaycan Çin istehsalçıları üçün coğrafi və bazar ölçüsü baxımından nisbətən kiçik olsa da, Çin avtomobillərinin qəbul edildiyi və müxtəlif yeni markaların bazara daxil ola bildiyi bazarlardan biridir. Çin daxilində satış azalması davam etdikcə istehsalçıların və distribütorların Azərbaycan, Mərkəzi Asiya, Qafqaz və Yaxın Şərq kimi bazarlara marağının artması məntiqli görünür. Bunun nəticəsində Azərbaycanda daha çox Çin markası və modeli, xüsusilə hibrid, plug-in hibrid və elektrik avtomobilləri görə bilərik. Rəqabətin artması bəzi modellərdə qiymət endirimləri, daha münasib kredit şərtləri, zəmanət müddətinin artırılması, servis paketləri və daha zəngin komplektasiyaların eyni qiymətə təqdim olunması formasında özünü göstərə bilər”.
A.Nəbiyev vurğulayıb ki, istehlakçılar avtomobil seçərkən yalnız ilkin qiyməti deyil, uzunmüddətli xərcləri və etibarlılığı da nəzərə almalıdırlar: “Çin avtomobillərinin sürətlə çoxaldığı bir dövrdə əsas məsələ artıq “bu avtomobil neçə manatdır?” sualından daha çox “bu marka 5–7 ildən sonra Azərbaycanda olacaqmı, ehtiyat hissəsi tapılacaqmı, proqram təminatı və elektron sistemlərə servis göstəriləcəkmi, batareyaya real zəmanət varmı və ikinci əl bazarında avtomobil hansı qiymətə satılacaq?” sualları olmalıdır. Çünki qarşıdakı illərdə avtomobil bazarında əsas rəqabət sadəcə “Çin avtomobili ilə Avropa avtomobili” arasında deyil, qiymət + texnologiya + təhlükəsizlik + servis + uzunmüddətli etibarlılıq kombinasiyası üzərində gedəcək və Çinin daxili bazarındakı hazırkı zəifləmə bu qlobal rəqabəti daha da sürətləndirə bilər”.
Nigar Xəlilli
17:45 09.09.2026
Oxunuş sayı: 43
