Azərbaycanda səhralaşma və torpaq deqradasiyası: problemlər və həll yolları
17 iyun dünyada Səhralaşma və Quraqlıqla Mübarizə Günü kimi qeyd olunur. Bu gün insanların diqqətini torpaqların deqradasiyası, su ehtiyatlarının azalması və iqlim dəyişikliklərinin yaratdığı ekoloji problemlərə yönəltmək məqsədi daşıyır. Artıq bu problem yalnız müəyyən bölgələrin deyil, bütün dünyanın üzləşdiyi ciddi təhlükələrdən birinə çevrilib. Son illərdə havanın temperaturunun yüksəlməsi və yağıntı rejimindəki dəyişikliklər torpaqların məhsuldarlığını azaldır. Bir çox ərazilərdə torpaq quruyur, kənd təsərrüfatı zəifləyir, su mənbələri isə getdikcə azalır. Bu isə həm ərzaq təhlükəsizliyinə, həm də insanların yaşayış şəraitinə birbaşa təsir göstərir.
Səhralaşmanın əsas səbəblərindən biri insan fəaliyyətidir. Meşələrin qırılması, torpaqlardan düzgün istifadə olunmaması və su ehtiyatlarının israf edilməsi təbiətdə balansın pozulmasına gətirib çıxarır. Nəticədə əvvəllər yaşıl olan ərazilər zamanla yararsız və quraq sahələrə çevrilir.
Bu problemin qarşısını almaq üçün ekoloji məsuliyyətin artırılması vacibdir. Ağacların əkilməsi, suya qənaət edilməsi və torpaqların düzgün idarə olunması kimi addımlar bu istiqamətdə mühüm rol oynayır. Eyni zamanda ekoloji maarifləndirmə də insanların davranışlarını dəyişdirmək baxımından əhəmiyyətlidir. Səhralaşma və quraqlıqla mübarizə uzunmüddətli yanaşma tələb edən qlobal məsələdir. Təbiətin qorunması isə gələcək nəsillər üçün sağlam və yaşana bilən mühitin təmin olunmasının əsas şərtidir. Qeyd edək ki, Azərbaycandakı vəziyyət də sual altındadır.
Bu vəziyyətlə bağlı Crossmedia.az-a açıqlama verən ekoloq İlqar Xəlilov son illərdə Azərbaycanda iqlim dəyişikliyi ilə bağlı olaraq torpaqların ekoloji şəraitinə ciddi ziyan dəydiyini söyləyib:
"Azərbaycanın düzən ərazilərinin yarımsəhra və quru çöl iqlimi, düşən yağıntıların buxarlanma qabiliyyətindən aşağı olması, zəif bitki örtüyü, qrunt sularının səthə yaxın olması səbəbindən şoranlaşma, torpaq ehtiyatlarından səmərəsiz istifadə , həmçinin otarma normalarına riayət olunmaması Abşeron -Qobustanda, Cənub-Şərqi Şirvan, Mil-Muğan düzlərində və Ceyrançöl ərazisində səhralaşma təhlükəsi yaratmışdır. Bu gün Azərbaycan ərazisinin 40 faizi səhralaşma təhlükəsindədir. İqlim dəyişikliyi, xüsusilə də düzənlik ərazilərdə yağıntıların az düşməsi əkinçilik üçün suvarma problemləri yaradır. Bunun üçün müasir suvarma sistemləri qurulmalı, ənənəvi gölləmə suvarma damcı suvarma sistemləri ilə əvəz edilməlidir. Bu həm sudan səmərəli istifadəyə səbəb olar, həm də şoranlaşmanın qarşısının alınmasında mühüm rol oynayar ki, nəticədə becərilən kənd təsərrüfatı məhsulları ərzaq təhlükəsizliyinin təmin olunmasında əhəmiyyətli təsiri olar".
Fatimə Məmmədova
16:00 17.06.2026
Oxunuş sayı: 62
